Zmarnowana wiosna polskiej wolności. Jak dawny szambelan cesarza Franciszka Józefa próbował uratować demokrację [HISTORIA]Stanem typowym dla polskiej demokracji jest ostra polaryzacja polityczna. Współcześnie tak głęboka, że wydaje się, iż nawet śmiertelne zagrożenia dla przyszłości III RP nie byłyby w stanie jej złagodzić. Podobnie było wiek temu. Ale wtedy problem sam się rozwiązał za sprawą kryzysu ekonomicznego i skompromitowania parlamentu. Potem władzę przejął „silny człowiek” i demokrację zlikwidował.Andrzej Krajewski•09 kwietnia 2026
Historia krzyża. Od znaku śmierci do symbolu zwycięstwaJest jednym z najprostszych, a jednocześnie najbogatszych w znaczenia symboli w historii świata. Zaczynał jako narzędzie okrutnej śmierci, aby stać się synonimem triumfu i odwagi. To jednak nie Rzymianie wymyślili krzyż, choć są z nim najczęściej kojarzeni.Sebastian Pawlina•02 kwietnia 2026
Nieufni sojusznicy. Polska i Szwecja przeciwko Rosji [HISTORIA]Dzięki sojuszowi Rzeczpospolitej Stefana Batorego ze Szwecją, udało się powstrzymać ekspansję państwa Iwana Groźnego i odepchnąć Rosję od Bałtyku. Jednak zaraz potem przyjaźń polsko-szwedzka dobiegła końca.Andrzej Krajewski•26 marca 2026
Znaki są ważne dla historiiSymbole czasami są wymyślne, innym razem mało skomplikowane. Bywają dziełami uznanych artystów albo ludzi niemal nieznanych wcześniej. Ich popularność jest zaś niemal zawsze splotem prezentowanych przez nie idei, okoliczności powstania i ceny. Dlaczego „kotwica” wyprzedziła w popularności inne polskie symbole?Sebastian Pawlina•19 marca 2026
Historia się powtarza, czyli powrót dyplomacji kanonierekUlubioną zagrywką Zachodu podczas ubijania interesów i negocjacji dyplomatycznych było sięganie po przemoc. Tak rozwinął wymianę handlową z całym światem, bo gdy ktoś nie chciał respektować woli mocarstw, wówczas nadpływały okręty - i wojna wisiała na włosku.Andrzej Krajewski•12 marca 2026
Wojna dla chętnych. Prawdziwe przyczyny wielkich strać zbrojnychParadoks konfliktów zbrojnych polega na tym, że więcej powagi i odpowiedzialności za słowa wymagamy od tych, którzy je opisują, niż od tych, którzy je wywołują. Historia pokazuje, że kiedy ktoś chce wojny, pretekst zawsze się znajdzie.Sebastian Pawlina•12 marca 2026
Zrozumieć nie znaczy usprawiedliwić. Historia Heleny Wolińskiej i Włodzimierza BrusaW opowieściach o ludziach tworzących systemy totalitarne łatwo o przekroczenie granicy banału, za którą zamiast rozumienia procesów historycznych znajdujemy święte oburzenie lub naiwne tłumaczenia. Tak zbyt często dzieje się w przypadku Heleny Wolińskiej i Włodzimierza Brusa. Jak z ofiar antysemityzmu stali się wpływowymi funkcjonariuszami PRL?Sebastian Pawlina•05 marca 2026
To może być hit. PKP Intercity uruchomi składy retro w klimacie lat 80.Z okazji 25-lecia spółka PKP Intercity uruchomi połączenia składami, którym przywrócono wygląd z lat 80. Kursy wystartują w połowie kwietnia.05 marca 2026
Czemu służyło porwanie w historiiUprowadzenie przywódcy to nic nowego w historii. Od tysięcy lat porwania stanowią stały element wojny i polityki. Służą wywieraniu presji, wymierzaniu sprawiedliwości i… zaspokajaniu ambicji. Nie była od nich wolna także historia Polski.Sebastian Pawlina•26 lutego 2026
Sojusz na kredyt. Jak Polska zbroiła się w międzywojniuPo śmierci Józefa Piłsudskiego gen. Edward Rydz-Śmigły doszedł do wniosku, że polska armia wymaga modernizacji, jeśli nie chce zostać przytłoczona przez zbrojące się na potęgę Niemcy i ZSRR. Umowa z Rambouillet przyniosła Polsce nie tylko ogromną pożyczkę na zbrojenia, lecz także odnowienie sojuszu z Francją.Andrzej Krajewski•26 lutego 2026
Historia sierocych pociągów. Jak Ameryka próbowała poradzić sobie z problemem dzieci bez domuPrzez 75 lat między przeludnionymi miastami wschodniego wybrzeża USA a wiejskimi obszarami zachodu kursowały pociągi wiozące nietypowych pasażerów. Były nimi osierocone i ubogie dzieci, które na preriach wypatrywały szansy na lepsze życie. Czasem trafiały po prostu do pracy na roli.Zofia Brzezińska•19 lutego 2026
Donald Trump na wojnie z historiąAdministracja wzięła się na potęgę do cenzurowania instytucji kultury. Na polecenie Donalda Trumpa i jego ekipy urzędnicy usuwają z wystaw treści na temat niewolnictwa i przywracają posągi generałów armii konfederackiej.Emilia Świętochowska•19 lutego 2026
Cichociemni byli jak rodzina. Karta z historii AKTych pięciu połączyła historia. W czasach wojny, gdy panuje jest samotność, człowiek próbuje od niej uciekać we wspólnotę. Jej obietnica była jedną z zalet Armii Krajowej. 14 lutego przypada 84. rocznica jej formalnego założenia.Sebastian Pawlina•12 lutego 2026
Fryderyk Wielki podaje torcik [OPINIA]Ucieczka od powagi w stronę wymuszonego luzu jest stałą składową współczesnej kultury. Czy nie zapędzamy się w tym jednak za daleko? O zamieszaniu, jakie wywołało zjawienie się Jego Wysokości Fryderyka II w Muzeum Twierdzy Kostrzyn.Wojciech Stanisławski•01 lutego 2026
Lunatycy w czasach TwitteraMetoda Donalda Trumpa jest skuteczna – twierdzą jego zwolennicy. Wskazują na to, że chaos, maksymalizacja żądań, tworzenie poczucia niepewności i nieoznaczoności dają sukces. I podkreślają, że prezydent USA osiąga wymierne korzyści dla swojego kraju, którego interes jasno wskazywał jako najważniejszy. Przeniesienie do dyplomacji biznesowych metod osiągania dealu ma jednak pewne minusy.Marek Tejchman•25 stycznia 2026
Małpie grymasy. Źli Polacy sprzedają Ukrainę [POLEMIKA]Ciekawe, jak zgrabnie można, nie rozumiejąc sytuacji Polski w roku 1921, odwoływać się do niej, by dopiec Polakom w roku 2026. Trudne zadanie? Jarosław Kurski poradził sobie z nim znakomicie. Korzystając z „Pamiętników 1870-1920” Stanisława Stempowskiego, dowiódł, że tzw. pedagogika wstydu ma się w „Gazecie Wyborczej” doskonale.Wojciech Stanisławski•16 stycznia 2026
Ameryce nawet już nie chce się udawać. Co ma „Norymberga” do Wenezueli?Czy to wskutek dysproporcji aktorskich talentów, czy przez niezręczny sposób rozpisania dwóch głównych ról – Kelleya i Göringa – przez niemal cały seans „Norymbergi” odczuwałem większą sympatię do utytego Russella Crowe’a jako Göringa niż jego psychiatry granego przez Ramiego Maleka. A może co innego było tego przyczyną? Na przykład Wenezuela. Albo Grenlandia.Marcin Kube•14 stycznia 2026
Wenezuela 2026. Operacja USA jak Panama 1990 czy Irak 2003?Czy zatrzymanie lidera Wenezueli Nicolása Maduro to powtórka z błędów popełnionych w Iraku, czy raczej świadomy powrót do XIX-wiecznej logiki amerykańskiej polityki siły? Choć wielu komentatorów porównuje operację USA do inwazji z 2003 roku, jej kontekst, cele i geografia wskazują na zupełnie inny precedens: Panamę 1990.Dawid Kulpa•08 stycznia 2026
Nie ma jednej kultury ZachoduProjektanci pamięci historycznej największy sukces odnoszą wtedy, gdy uda im się przekonać społeczeństwa, że nie mogło być inaczej. Dla higieny mózgu dobrze jest kwestionować tego rodzaju twierdzenia. Historia na szczęście nie jest monolitem.Piotr Kofta•20 grudnia 2025
Przygoda nadmiaru przedmiotów. "Dowolny znaleziony przedmiot może stać się dziełem sztuki"Rynek kolekcjonerski opiera się na wartości oznaczanej w pieniądzach. Mnie w rzeczach nie obchodzi ich cena, tylko historia, jaka za nimi stoi. Może właśnie w nieudolnej kopii albo w banalnym, zniszczonym przedmiocie odnajdziemy coś interesującego? – mówi Kora Tea Kowalska.Katarzyna Kazimierowska•20 grudnia 2025