praworządność

Rok 2026 przyniesie kilka ważnych wydarzeń, które mogą mieć wpływ na kryzys w sądownictwie.

Dzień przed Wigilią rząd przyjął projekt zmian w KRS oraz projekt tzw. ustawy praworządnościowej, które mają uporządkować sytuację w polskim sądownictwie. Teraz będzie mógł zająć się nim Sejm.

Dariusz Mazur: Dalsza działalność Trybunału Konstytucyjnego w nieprawidłowym składzie grozi nałożeniem kary pieniężnej na Polskę.

Dziś TSUE ma finalnie przesądzić, czy Polska uchybiła zobowiązaniom państwa członkowskiego z uwagi na wyroki Trybunału Konstytucyjnego kwestionujące pierwszeństwo prawa unijnego nad krajowym. Tylko co dalej?

Zdaniem rzecznika praw obywatelskich resort sprawiedliwości ma prawo wymagać określonego stażu w przypadku sędziowskich kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa (KRS). NSA i SN mówią co innego.

W praktyce politycznej, a także i w zapisach konstytucji, różne europejskie kraje różnie kształtują model władzy prezydenta. Ale nigdzie konstytucja nie daje im „amerykańskiej” władzy - mówi francuski politolog Jean-Philippe Derosier.

Jedyną nadzieją na oczyszczenie systemu prawa z bubli sprzecznych z konstytucją i prawem UE jest wiara w to, że odżyje, odnowi się Trybunał Konstytucyjny i że będą w nim zasiadały autorytety prawa i mocne osobowości - ocenił w piątkowym podcaście minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

ETPC ponownie odroczył (do 23 listopada 2026 r.) rozpatrywanie skarg dotyczących naruszeń zasady rządów prawa i niezależności systemu sądownictwa w Polsce, określanego często jako kryzys praworządności. Ma to dać polskiemu rządowi czas na przyjęcie właściwych rozwiązań w odpowiedzi na wyrok pilotażowy w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce ogłoszony przez trybunał 17 listopada 2023 r.

Europejski Trybunał Praw Człowieka ponownie odroczył rozpoznanie skarg dotyczących naruszeń praworządności w Polsce – tym razem aż do 23 listopada 2026 r. Sędzia Stanisław Zabłocki ocenia, że decyzja ETPC pozostawia ponad tysiąc obywateli „zakładnikami systemowego kryzysu” i pokazuje, że kluczowe problemy związane z reformą sądownictwa z 2017 r. wciąż nie zostały rozwiązane.

Nawet gdyby się udało wybrać nowy skład KRS w zgodzie z ustawą zasadniczą, nie zniknie przyczyna obecnego kryzysu wymiaru sprawiedliwości. Szansą na jego rozwiązanie jest jednolity urząd sędziowski. Rada miałaby wyłącznie kompetencję rekomendacji kandydata na stanowisko sędziego sądu powszechnego.

W 2030 r. deficyt Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wyniesie 80–138 mld zł – szacuje ZUS. Deficyt na przyszły rok jest prognozowany w przedziale 77–85 mld zł. Czy te kwoty powinny niepokoić? Niekoniecznie.

Paradoks sytuacji, w której znaleźli się w Polsce prawnicy, polega na tym, że ich widowiskowe konflikty dają środowisku prawniczemu ogromną szansę. Wystarczy przyjąć niezależnie od polityków plan wychodzenia ze sporu – i kilkoma wyrazistymi decyzjami pokazać siłę Polski autonomicznej wobec polityków.

Tak jak sprawny sekretariat „niesie” każdego sędziego, tak ministra powinno nieść jego ministerstwo. Natomiast nieudolność sekretariatu unicestwia efektywność sądzenia i podważa wiarygodność trzeciej władzy – pisze w felietonie prof. Ewa Łętowska.

Przemysław Rosati: Ustawa praworządnościowa nie jest niczym nowym. Oczekiwałbym od Waldemara Żurka przedstawienia rozwiązania, które będzie miało szansę na akceptację Pałacu Prezydenckiego