makroekonomia

Zakłada się, że w przetargach publicznych najważniejsze są jakość oferty i atrakcyjna cena. Chodzi przecież o wspólne pieniądze – miliony, czy nawet miliardy, są wydawane na infrastrukturę, usługi lub sprzęt dla instytucji. Transparentne procedury mają zapewniać, że środki są wykorzystywane efektywnie i że zwycięzca nie jest wybierany po znajomości.

Współczesny kapitalizm jest systemem cwanym. Po przeczytaniu tego tekstu być może będziecie po raz kolejny zaskoczeni tym, jak bardzo. Bo z przynoszącego wielkie zyski systemu BNPL udało mu się zrobić dający jeszcze większy zarobek system PNBN.

Jak działa polityka pieniężna? Czy, gdy stopy procentowe zostaną podniesione przez banki centralne, np. o 25 pkt proc., to o ile – jeśli w ogóle – spadnie inflacja? I jak szybko? A co się stanie z PKB?

Zimny styczeń ostudził gospodarczy optymizm, ale nie zmienił fundamentów wzrostu. Słabsze dane z przemysłu i budownictwa to w dużej mierze efekt pogody i kalendarza, a nie trwałego spowolnienia. Wiosną gospodarka może znów przyspieszyć.

Jak powinna wyglądać polityka pieniężna w warunkach niepewności? Cytując prezesa EBC Mario Draghiego z 2019 r.: „W ciemnym pomieszczeniu poruszasz się małymi krokami”. To podejście jest znane jako zasada Brainarda.

Polacy w ostatnich latach szybko zwiększają swoje oszczędności, a wartość aktywów finansowych liczona jest już w bilionach złotych. Pod względem PKB na mieszkańca coraz częściej porównujemy się z Zachodem, a niektóre kraje, niegdyś wyraźnie bogatsze, zaczynamy doganiać. Problem w tym, że za imponującymi kwotami wciąż kryje się zasadnicza słabość.

Minęło ćwierć wieku, odkąd Ekwador zrezygnował ze swojej waluty i zastąpił ją dolarem amerykańskim. Wnioski, które da się wyciągnąć z tego eksperymentu, są wieloznaczne. Pogodzić mogą wszystkich: zarówno twardogłowych antyinflacyjnych liberałów, jak i praktykujących demokratycznych socjalistów.

Nobla z ekonomii w ubiegłym roku przyznano m.in. Philippe’owi Aghionowi za odkrycie, że innowacje są ważne dla wzrostu gospodarczego. Wydaje się, że można by powtórzyć za komiksowym Obeliksem: „Ale głupi ci Rzymianie…”.

Wzrost podatków i ograniczenie wydatków publicznych w krótkim okresie nigdy nie jest korzystne dla tempa wzrostu gospodarczego. Takie kroki nie są też popularne społecznie. Ale równoważenie finansów publicznych w średnim i długim okresie jest korzystne dla gospodarki i opłacalne dla polityków bez względu na to, czy już sprawują, czy dopiero będą sprawować władzę.

Rok 2025 powoli zbliża się do końca, co pozwala na pierwsze podsumowania i naturalnie budzi pytania, co przyniesie kolejny. Czy Rada Polityki Pieniężnej będzie miała w nadchodzącym roku tyle pracy, co przez ostatnie miesiące? Czy inflacja raz jeszcze sprawi niespodziankę?

Spadek publicznego finansowania R&D może wyjaśniać nawet 30 proc. spadku tempa wzrostu produktywności w USA w drugiej połowie XX w. Być może dziś jest trudniej o nowe innowacje przekładające się na wzrost, ale można domniemywać, że spadek wydatków na badania nie pomógł w znajdowaniu innowacji.

W wyniku globalizacji zachodni kapitał, owszem, popłynął w stronę reszty świata, ale jednocześnie – i bardzo szybko – zaczął na Zachód wracać. Ale co znamienne – w zupełnie inne miejsce: porzucał na Zachodzie inwestycje produkcyjne, co skutkowało likwidacją miejsc pracy w wytwórczości, zaś wracał do centrów finansowo-bankowych.

Dane o wzroście PKB w I kw. 2023. były lepsze od oczekiwań. Ekonomiści ankietowani przez PAP w większości przypadków wstrzymują się jednak ze zmianą prognoz na cały rok; chcą poznać dokładniejsze dane.

Hamowanie było w lutym mocniejsze od oczekiwań. Za sprawą realnego spadku wynagrodzeń zmniejsza się też konsumpcja.

Ceny produktów spożywczych na świecie idą w dół, ale licząc w złotych, wciąż rosną.