Za słabi na imperium. Dlaczego carskie wojsko przegrywało decydujące bitwy [HISTORIA]Na początku XX w. granice Rosji rozciągały się od Kalisza po Władywostok, a carowie kreślili plany kolejnych podbojów. Jednak w starciu z nowoczesnymi wojskami zachodnimi armia imperium okazała się niezdolna do odnoszenia decydujących zwycięstw.Andrzej Krajewski•14 maja 2026
Nienawiść nie miała szans. Wojenna historia w warszawskim zooPrzyjmując tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata, Żabiński wypowiedział słowa, w których zawarł istotę światopoglądu nakazującego mu bezwzględnie reagować na zło: „Ryzykowałem i dałem schronienie tym ludziom nie dlatego, że byli żydami, lecz dlatego, że byli prześladowani”. O wojennej historii dyrektora warszawskiego zoo i jego żona opowiada Maria Paszyńska.Zofia Brzezińska•14 maja 2026
Zwrot majowy. Jak Piłsudski przestał być bohaterem ponad podziałamiLawina krytyki Piłsudskiego, której doświadczyliśmy w ostatnich dniach, jest kolejnym objawem zjawiska, które określiłbym mianem „odruchowego kontrarianizmu”. Znamy je od kilku lat z wypowiedzi przeciwników szczepień oraz entuzjastów Grzegorza Brauna.Wojciech Stanisławski•14 maja 2026
Syntetyczna benzyna, czyli paliwo apartheidu [HISTORIA]Władza potomków Burów w RPA opierała się na dwóch fundamentach: segregacji rasowej i wytwórniach paliw syntetycznych. Acz uniezależnienie się od ropy było ważniejsze.Andrzej Krajewski•07 maja 2026
Western po polsku. Historia polskiej kolonizacji Ziem OdzyskanychMaj 1945 r. przyniósł Europie koniec wyniszczającego konfliktu zbrojnego. Jego następstwa, takie jak masowe przesiedlenia, dopiero się jednak rozkręcały. Na zachód, czyli tzw. Ziemie Odzyskane, ruszyli repatrianci zza Buga, ale także tysiące ludzi szukających pracy i lepszych warunków życia.Sebastian Pawlina•07 maja 2026
Wybuchowe Święto Pracy [HISTORIA]Tradycja obchodzenia przez lewicę 1 Maja rodziła się u nas inaczej niż na Zachodzie. Wrogiem byli nie kapitaliści, lecz Rosjanie i służący im bandyci. „Tak nadszedł 1 Maja i po raz pierwszy w dziejach stał się świętem narodowym, sprawiając imponujące wrażenie” – zanotował Stanisław Andrzej Radek.Andrzej Krajewski•29 kwietnia 2026
Napiórkowski: Jesteśmy mistrzami w dostrzeganiu różnic [WYWIAD]Należy się domagać rezygnacji z algorytmów, które pozwalają zarabiać na dzieleniu ludzi. Przestrzeń publiczna i język powinny być jak wspólna studnia na środku wioski: jeśli ktoś ją zatruwa, to robimy z takim gościem porządek - mówi Marcin Napiórkowski, dyrektor Muzeum Historii Polski.Marcin Fijołek•29 kwietnia 2026
Sobiescy i Stewartowie. Historia królewskiego ślubu bez tronuJak wnuczka Jana III Sobieskiego została żoną Jakuba III Stuarta, matką pretendentów do tronu Anglii i – niemal – świętą. Historia Marii Klementyny i jej małżeństwa do pewnego momentu przypomina film przygodowy.Zofia Brzezińska•23 kwietnia 2026
100 lat temu, 18 kwietnia 1926 r. Polskie Radio rozpoczęło regularną emisję programu100 lat temu, 18 kwietnia 1926 roku o godz. 17 Polskie Radio zaczęło regularną transmisję programu. Z okazji rocznicy przygotowano wiele specjalnych audycji i koncertów.oprac. Kasper Starużyk•18 kwietnia 2026
Wielka Brytania, czyli Imperium dwóch skłóconych dżentelmenów [HISTORIA]Stary konserwatysta oraz szlachetny liberał przez dwie dekady toczyli zaciekłą walkę o władzę. Rywalizacja Benjamina Disraeli’ego i Williama Gladstone’a sprawiła, że Wielka Brytania zmieniła się nie do poznania.Andrzej Krajewski•16 kwietnia 2026
Historia nie jest czarno-biała. I nie powinna być! [opinia]W świecie, w którym jesteśmy w stanie pokłócić się o wszystko, zanikła umiejętność niuansowania rzeczywistości i akceptowania, że gwarantem rozwoju jest podważanie tego, co znamy. Nawet z historii – pisze historyk Sebastian Pawlina.Sebastian Pawlina•16 kwietnia 2026
Zmarnowana wiosna polskiej wolności. Jak dawny szambelan cesarza Franciszka Józefa próbował uratować demokrację [HISTORIA]Stanem typowym dla polskiej demokracji jest ostra polaryzacja polityczna. Współcześnie tak głęboka, że wydaje się, iż nawet śmiertelne zagrożenia dla przyszłości III RP nie byłyby w stanie jej złagodzić. Podobnie było wiek temu. Ale wtedy problem sam się rozwiązał za sprawą kryzysu ekonomicznego i skompromitowania parlamentu. Potem władzę przejął „silny człowiek” i demokrację zlikwidował.Andrzej Krajewski•09 kwietnia 2026
Historia znaczona rabunkiem. Dziedzictwo kulturowe w obcych rękachO dobrach kultury mówi się często, że są wspólnym dobrem ludzkości. Przez wieki niektórzy rozumieli tę prawdę zbyt dosłownie – jako zachętę do rabowania najcenniejszych zabytków. Na własną rękę i w imieniu mocarstw.Sebastian Pawlina•02 kwietnia 2026
Historia krzyża. Od znaku śmierci do symbolu zwycięstwaJest jednym z najprostszych, a jednocześnie najbogatszych w znaczenia symboli w historii świata. Zaczynał jako narzędzie okrutnej śmierci, aby stać się synonimem triumfu i odwagi. To jednak nie Rzymianie wymyślili krzyż, choć są z nim najczęściej kojarzeni.Sebastian Pawlina•02 kwietnia 2026
Nieufni sojusznicy. Polska i Szwecja przeciwko Rosji [HISTORIA]Dzięki sojuszowi Rzeczpospolitej Stefana Batorego ze Szwecją, udało się powstrzymać ekspansję państwa Iwana Groźnego i odepchnąć Rosję od Bałtyku. Jednak zaraz potem przyjaźń polsko-szwedzka dobiegła końca.Andrzej Krajewski•26 marca 2026
Znaki są ważne dla historiiSymbole czasami są wymyślne, innym razem mało skomplikowane. Bywają dziełami uznanych artystów albo ludzi niemal nieznanych wcześniej. Ich popularność jest zaś niemal zawsze splotem prezentowanych przez nie idei, okoliczności powstania i ceny. Dlaczego „kotwica” wyprzedziła w popularności inne polskie symbole?Sebastian Pawlina•19 marca 2026
Historia się powtarza, czyli powrót dyplomacji kanonierekUlubioną zagrywką Zachodu podczas ubijania interesów i negocjacji dyplomatycznych było sięganie po przemoc. Tak rozwinął wymianę handlową z całym światem, bo gdy ktoś nie chciał respektować woli mocarstw, wówczas nadpływały okręty - i wojna wisiała na włosku.Andrzej Krajewski•12 marca 2026
Wojna dla chętnych. Prawdziwe przyczyny wielkich strać zbrojnychParadoks konfliktów zbrojnych polega na tym, że więcej powagi i odpowiedzialności za słowa wymagamy od tych, którzy je opisują, niż od tych, którzy je wywołują. Historia pokazuje, że kiedy ktoś chce wojny, pretekst zawsze się znajdzie.Sebastian Pawlina•12 marca 2026
Zrozumieć nie znaczy usprawiedliwić. Historia Heleny Wolińskiej i Włodzimierza BrusaW opowieściach o ludziach tworzących systemy totalitarne łatwo o przekroczenie granicy banału, za którą zamiast rozumienia procesów historycznych znajdujemy święte oburzenie lub naiwne tłumaczenia. Tak zbyt często dzieje się w przypadku Heleny Wolińskiej i Włodzimierza Brusa. Jak z ofiar antysemityzmu stali się wpływowymi funkcjonariuszami PRL?Sebastian Pawlina•05 marca 2026
To może być hit. PKP Intercity uruchomi składy retro w klimacie lat 80.Z okazji 25-lecia spółka PKP Intercity uruchomi połączenia składami, którym przywrócono wygląd z lat 80. Kursy wystartują w połowie kwietnia.05 marca 2026