historia

To o nim, a nie o Karolu Szymanowskim, miał usłyszeć świat. Kompozytor, rewolucjonista, socrealista á rebours i ekscentryk. Mija 60 lat od śmierci Apolinarego Szeluty.

Sprawiedliwie uznać zasługi przodków, bez względu na polityczne afiliacje, ale przede wszystkim dołożyć starań, by nie zaprzepaścić chwilowych sukcesów i dobrych koniunktur. To powinno być nasze motto na 15 sierpnia, Święto Wojska Polskiego.

„Zamach nigdy nie zmienił historii świata”. Tak powiedział Benjamin Disraeli, brytyjski premier, pisarz i architekt nowoczesnego konserwatyzmu, po zabiciu prezydenta Stanów Zjednoczonych Abrahama Lincolna.

Gdy w 1619 roku w Jamestown tworzono zręby nowożytnej demokracji parlamentarnej w Ameryce Północnej, prawa wyborcze przyznano wyłącznie osadnikom pochodzenia angielskiego. Wykluczenie wykwalifikowanych rzemieślników sprowadzonych z terenów dawnej Rzeczypospolitej doprowadziło do pierwszego w historii Nowego Świata sporu zbiorowego i strajku neutralizującego gospodarkę kolonii. Dzięki zdecydowanemu oporowi i wykorzystaniu monopolu na kluczowe technologie, zagraniczni specjaliści doprowadzili do wydania przełomowego orzeczenia przez władze w Londynie, które przeszło do historii prawa jako jeden z pierwszych precedensów dotyczących równego dostępu do praw obywatelskich i wolności gospodarczej.

Miał być historykiem sztuki i kontynuatorem rodowej tradycji. Historia przeznaczyła mu – tak jak tysiącom innych – zadanie przeprowadzenia polskiego dziedzictwa narodowego przez największą tragedię w dziejach. Dla Karola Estreichera juniora i wielu innych z jego pokolenia wyższy cel, który sobie stawiali, był ratunkiem.

W II RP chronicznie brakowało lekarzy i szpitali. Jedyne, czego nie brakowało, to ambicji, aby zapewnić obywatelom dostęp do opieki medycznej.

Piotr Gontarczyk, historyk IPN kojarzony z prawicą, tym razem naraził się własnemu środowisku. Jego tekst o UPA i Wołyniu pokazuje, że próba zrozumienia cudzej pamięci historycznej bywa potrzebna. Ale od zrozumienia do usprawiedliwiania jest niebezpiecznie blisko.

Piłka nożna nigdy nie była tylko sportem. Ścierają się w niej olbrzymie pieniądze oraz pasja zdolna zmieniać narody. I choć mecze zawodników Haiti, Wysp Zielonego Przylądka czy Curacao nie przejdą do legendy mundiali, dla piłkarzy i kibiców z tych państw będą przeżyciem, którego prawdopodobnie nigdy nie zapomną.

Przez tysiąclecia zmieniły się metody pokonywania dużych odległości, bezpieczeństwo i wygoda wypraw, a także powody, dla których ruszamy w drogę. Historii podróży nie sposób sprowadzić ani do konieczności, ani do przyjemności.