sądownictwo

Rok 2026 przyniesie kilka ważnych wydarzeń, które mogą mieć wpływ na kryzys w sądownictwie.

Dzień przed Wigilią rząd przyjął projekt zmian w KRS oraz projekt tzw. ustawy praworządnościowej, które mają uporządkować sytuację w polskim sądownictwie. Teraz będzie mógł zająć się nim Sejm.

Utrwalanie negatywnej praktyki udziału w konkursach na wyższe stanowiska sędziowskie sędziów – członków Krajowej Rady Sądownictwa – taki będzie skutek wejścia w życie przygotowanego przez resort Waldemara Żurka projektu. Zwraca na to uwagę Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”.

Niemiecki dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” ocenił w piątek, że spór między prezydentem Karolem Nawrockim a rządem Donalda Tuska o nominacje sędziowskie osłabia i tak już nadwyrężoną zasadę państwa prawa w Polsce. Jak dodano, polski wymiar sprawiedliwości pozostaje narzędziem politycznej gry.

Nie byłoby dobrze, gdyby w wyborach do Krajowej Rady Sądownictwa wystartowali jedynie reprezentanci Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia” czy organizacji, na której czele stoi były wiceminister sprawiedliwości Łukasz Piebiak. W nowej KRS powinny się znaleźć osoby z różnymi poglądami na temat przyszłości sądownictwa - mówi Michał Laskowski, były prezes Izby Karnej Sądu Najwyższego

Paradoks sytuacji, w której znaleźli się w Polsce prawnicy, polega na tym, że ich widowiskowe konflikty dają środowisku prawniczemu ogromną szansę. Wystarczy przyjąć niezależnie od polityków plan wychodzenia ze sporu – i kilkoma wyrazistymi decyzjami pokazać siłę Polski autonomicznej wobec polityków.

Senat poparł w czwartek bez poprawek nowelizację Prawa o ustroju sądów powszechnych umożliwiającą asesorom sądowym orzekanie w sprawach, którymi zajmują się wydziały rodzinne i nieletnich w sądach rejonowych. Teraz ustawa trafi do prezydenta.

Tak jak sprawny sekretariat „niesie” każdego sędziego, tak ministra powinno nieść jego ministerstwo. Natomiast nieudolność sekretariatu unicestwia efektywność sądzenia i podważa wiarygodność trzeciej władzy – pisze w felietonie prof. Ewa Łętowska.

Przeforsowanie pomysłu o faktycznym usunięciu z urzędu sędziowskiego osób nazywanych „neo-sędziami” nie jest realne w drodze ustawy, z uwagi na brak mocy sprawczej do odrzucenia spodziewanego weta prezydenta do takiej ustawy.

– Aktorom na scenie polityczne zależy, aby spór w sprawie tzw. neosędziów trwał. Partie wykorzystują do swoich celów silną polaryzację – mówi DGP dr hab. Rafał Chwedoruk, politolog z Uniwersytetu Warszawskiego.

Waldemar Żurek, przedstawiając plan reform w sądownictwie, nie zaskoczył. Zmierza ścieżką swojego poprzednika Adama Bodnara, opierając się na pomysłach Iustitii i komisji Krystiana Markiewicza.

Jeżeli w składzie orzekającym danego sądu znajdują się tzw. neosędziowie, postępowanie przed tym sądem jest wadliwe i prowadzi do nieważności postępowania, a w konsekwencji taki skład nie może kierować pytań prawnych do Sądu Najwyższego, a jeśli już je zada, to SN musi odmówić odpowiedzi – wynika z postanowienia SN.

Środowa uchwała Izby Pracy SN uznaje wyrok IKNiSP z sędziami powołanymi po 2018 r. za nieistniejący. Przemysław Rosati ostrzega, że decyzja otwiera nowy rozdział w badaniu wpływu orzeczeń na wymiar sprawiedliwości.

Przywrócenie możliwości stosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym dwóch lat umożliwiłoby szybkie kończenie wielu spraw karnych.

Krystian Markiewicz: Wprowadzenie jednolitego statusu sędziego będzie skutkowało tym, że w sądach będzie mniej polityki. W 90 proc. rozwiąże też problem neosędziów.

Z kodeksu postępowania cywilnego znika przepis, który pozwalał sądowi zwracać pisma pełnomocnikowi nawet z powodu drobnego błędu. Teraz zamiast odrzucania dokumentu sąd da szansę na jego poprawienie