Europejski Trybunał Praw Człowieka

Czy Europejski Trybunał Praw Człowieka zaburzył równowagę między interesami, które powinny być chronione przez ETPC? Tak uważa coraz więcej rządów – i społeczeństw – Unii Europejskiej. Ani sam ETPC, ani Rada Europy nie wydają się gotowe, by coś z tym zrobić.

Jakub Jaraczewski, koordynator ds. badań z organizacji pozarządowej Democracy Reporting International: Odblokowując nam wszystkie fundusze z KPO, Komisja Europejska wytrąciła sobie z dłoni silną broń w sprawie praworządności.

W czasach przeszukań cyfrowych, kopiowania całych nośników danych i coraz większej roli technologii w śledztwach karnych ETPC wysyła jasny sygnał: państwo nie może przenosić ciężaru ochrony praw podstawowych na jednostki. Prawo musi być zaprojektowane tak, by zapobiegać naruszeniom, a nie tylko reagować na nie po latach. Czechy sobie z tym nie poradziły.

ETPC ponownie odroczył (do 23 listopada 2026 r.) rozpatrywanie skarg dotyczących naruszeń zasady rządów prawa i niezależności systemu sądownictwa w Polsce, określanego często jako kryzys praworządności. Ma to dać polskiemu rządowi czas na przyjęcie właściwych rozwiązań w odpowiedzi na wyrok pilotażowy w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce ogłoszony przez trybunał 17 listopada 2023 r.

Poszerzony zostanie krąg podmiotów, które mogą wzruszać orzeczenia wydane w składzie z sędzią powołanym po 2017 r. To najważniejsza zmiana, która znalazła się w nowej wersji projektu tzw. ustawy praworządnościowej.

Za obrazę uczuć religijnych będzie można zapłacić grzywnę, ale nie będzie już groziła za to kara pozbawienia wolności. Eksperci chwalą zaproponowane przez rząd zmiany w kodeksie karnym.

W Europejskim Trybunale Praw Człowieka oczekują obecnie na rozpatrzenie 22 skargi, w których skarżący wskazują, że ich sprawa nie została rozstrzygnięta przez niezależny i niezawisły sąd ustanowiony ustawą. Powód? W składzie orzekającym zasiadał sędzia delegowany z sądu niższego rzędu.

Europejski Trybunał Praw Człowieka po raz kolejny skierował ostrą krytykę w stronę Polski. W czwartek zapadł wyrok w sprawie A.R. przeciwko Polsce, w którym sędziowie uznali, że państwo naruszyło art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – gwarantujący prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Sprawa dotyczy jednej z najbardziej napiętych kwestii społecznych w Polsce: dostępu do aborcji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 r.

Będziemy zabiegać u ministra sprawiedliwości o uchwalenie osobno w szybkim trybie przepisów o areszcie tymczasowym, bez wikłania ich w spory dotyczące pozostałych zmian przewidzianych w projekcie ustawy naprawczej - mówi dr Piotr Kładoczny, szef działu prawnego i wiceprezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.