Aleksandra Gliszczyńska-Grabias

ETPC przypomina, że skuteczna walka z rasizmem wymaga nie tylko efektywnego ścigania sprawców przestępstw, lecz także rzeczywistego zaangażowania instytucji publicznych w zapewnienie równości i niedyskryminacji. Konkluzja ta ma zastosowanie nie tylko do spraw dotyczących Romów, lecz również do wszystkich innych przejawów rasizmu i ksenofobii.

W wyroku Wielkiej Izby ETPC z 9 lipca 2026 r. przez w sprawie Jesus Pinhal przeciwko Portugalii (skargi nr 48047/15 i 2276/20) trybunał orzekł, stosunkiem głosów 15:2, że nie doszło do naruszenia art. 4 Protokołu nr 7. Artykuł ten dotyczy prawa do niebycia sądzonym ani karanym dwukrotnie za ten sam czyn, czyli zasady „ne bis in idem”.

Wyrok w sprawie Karchava przeciwko Gruzji to istotne potwierdzenie bardzo silnie osadzonych standardów wolności pokojowego protestowania, jakie przez ostatnie dekady wypracował Europejski Trybunał Praw Człowieka. ETPC podkreślił, że samo zatrzymanie i osadzenie w areszcie pokojowego demonstranta stanowi środek o wyjątkowo dolegliwym charakterze i wywołuje efekt mrożący..

W jednogłośnym orzeczeniu z 26 maja 2026 r. ETPC stwierdził, że w przypadku J.B. nie doszło do naruszenia art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) w związku z art. 3 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania) Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Dostrzegł jednak naruszenie art. 3 konwencji w związku z warunkami przetrzymywania skarżącego w Grecji.

Wyrok ETPC z 21 maja 2026 r. w sprawie Sobczyńska przeciwko Polsce (skarga nr 62765/14) oraz dwóch połączonych spraw (Klepacz p. Polsce i Brukiewicz p. Polsce) dotyczył odmowy powołania skarżących na stanowiska sędziowskie przez Prezydenta RP mimo pozytywnej rekomendacji KRS. Skarżący nie mogli skutecznie zakwestionować decyzji organów państwa ani uzyskać wyjaśnienia powodów odmowy nominacji.

Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 19 maja 2026 r. w sprawie Miladze p. Gruzji (skarga nr 41585/23) dotyczy granic wolności słowa w internecie, w szczególności w mediach społecznościowych. Stanowi przykład określenia przez ETPC jej granic – pomimo bardzo silnych gwarancji, jakie jej dotyczą.

Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał dwa wyroki w sprawach skarg skierowanych przeciwko Bułgarii, które dotyczyły braku ochrony przed nienawiścią do Romów szerzoną przez jednego z polityków. ETPC wypowiedział się już na ten temat w 2021 r. w wyroku w sprawie Budinova przeciwko Bułgarii, w którym uznał, że brak takiej ochrony może stanowić naruszenie praw całej atakowanej grupy.

Wyrok ETPC potwierdza, że państwa nie mogą powoływać się na trudności systemowe czy presję migracyjną w celu uchylenia się od podstawowych obowiązków w zakresie ochrony praw człowieka. Trybunał stwierdził naruszenie art. 3, art. 6 ust. 1 oraz art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, wskazując tym samym na wieloaspektowe uchybienia władz belgijskich.

Skarżący popełnił przestępstwo jako nieletni. Jako dorosły chciał zostać prokuratorem, ale mu odmówiono. Albańskie sądy nie dokonały właściwego wyważenia konkurujących interesów i nie uzasadniły, dlaczego odmowa przyjęcia go do szkoły dla prokuratorów była proporcjonalna oraz zgodna z zasadą poszanowania życia prywatnego.