ETPC

Projekt ustawy mający na celu wzmocnienie nadzoru sądowego nad kontrolą operacyjną nie przewiduje informowania osoby, której dane osobowe były niejawnie przetwarzane w ramach kontroli operacyjnej, o fakcie tej kontroli po jej zakończeniu, w sytuacji, gdy zastosowana kontrola nie doprowadziła do zebrania dowodów potwierdzających popełnienie przez nią przestępstwa – uważa prezes UODO Mirosław Wróblewski.

Wyrok w sprawie Kanev i Bułgarski Komitet Helsiński przeciwko Bułgarii (skarga nr 45864/22) odpowiada na pytanie, jakie środki ochrony przysługują jednostce lub organizacji społecznej, gdy służba bezpieczeństwa może gromadzić i przetwarzać dane na ich temat, ale odmawia nawet potwierdzenia, czy takie dane istnieją. To kontynuacja wcześniejszego orzecznictwa ETPC.

Oczywiście można wyobrazić sobie skrajny scenariusz, w którym rząd wykona postanowienie ETPC, wprowadzając czwórkę sędziów do Trybunału Konstytucyjnego w asyście policji. Ale nie spodziewam się, by samo postanowienie w jakiś sposób zmieniło podejście prezesa TK – mówi DGP radczyni prawna Agata Bzdyń.

Wyrok ETPC potwierdza, że państwa nie mogą powoływać się na trudności systemowe czy presję migracyjną w celu uchylenia się od podstawowych obowiązków w zakresie ochrony praw człowieka. Trybunał stwierdził naruszenie art. 3, art. 6 ust. 1 oraz art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, wskazując tym samym na wieloaspektowe uchybienia władz belgijskich.

W sprawie Nederlandse Omroep Stichting i inni przeciwko Niderlandom (skarga nr 20066/18) Europejski Trybunał Praw Człowieka oceniał, czy odmowa ujawnienia części dokumentów dotyczących działań władz niderlandzkich po katastrofie lotu MH17 naruszyła art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Wyrok ETPC z 30 marca 2026 r. w sprawie X przeciwko Gruzji (skarga nr 35640/22) nie jest tylko kolejnym orzeczeniem w sprawie nieskutecznego śledztwa. To wyrok o tym, jak państwo potrafi skrzywdzić dziecko po raz drugi swoją biernością, chłodem procedury i pozorną aktywnością, za którą nie stoi realna wola dojścia do prawdy.

Wyrok z 19 marca 2026 r. w sprawie B.G. przeciwko Francji (skarga nr 70945/17) stanowi ważny głos w dyskusji o granicach dopuszczalnych uproszczeń w reakcji karnej państwa. ETPC wskazał, że państwo nie może przypisywać jednostce popełnienia przestępstwa bez zapewnienia jej możliwości skorzystania z gwarancji rzetelnego procesu.

100 spraw – to najnowszy bilans porażek Polski przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Przegrane to efekt składania skarg przez osoby, które otrzymały orzeczenia wydane przez sędziów powołanych z udziałem obecnej Krajowej Rady Sądownictwa.

Skarżący popełnił przestępstwo jako nieletni. Jako dorosły chciał zostać prokuratorem, ale mu odmówiono. Albańskie sądy nie dokonały właściwego wyważenia konkurujących interesów i nie uzasadniły, dlaczego odmowa przyjęcia go do szkoły dla prokuratorów była proporcjonalna oraz zgodna z zasadą poszanowania życia prywatnego.

Wyrok sprawie Đaković przeciwko Serbii jest precedensowy. ETPC wskazał na możliwość zastosowania testu wartości konwencji dla ustalenia jurysdykcji ratione temporis nawet w sytuacji, gdy między zdarzeniem a wejściem konwencji w życie upłynęło ponad 12 lat, o ile czyn został zaliczony do zbrodni wojennych, a postępowanie było prowadzone po tej granicznej dacie.

ETPC zwrócił uwagę na potrzebę kontroli nad nietechnologicznymi formami inwigilacji , które dotychczas często umykały nadzorowi. Trybunał zauważył, że używanie agentów może zniechęcać do udziału w życiu obywatelskim. Ta konstatacja wykracza daleko poza Bułgarię i wpisuje się w linię orzeczniczą dotyczącą efektu mrożącego.

Spór o praworządność coraz częściej toczy się nie w salach sądowych, lecz w mediach i polityce. Problem w tym, że uproszczenia zastępują wiedzę, a pojęcia prawne tracą znaczenie. Skutki tego chaosu zaczynają być widoczne w orzecznictwie i praktyce.

Wyrok ETPC z 3 lutego 2026 r. w sprawie Ramishvili przeciwko Gruzji (skarga nr 4100/24) to coś więcej niż kolejna sprawa o ochronę reputacji. To ostrzeżenie przed uproszczonym, a w istocie niebezpiecznym podejściem sądów krajowych, które traktują pojęcie „opinii” jako niemal absolutną ochronę przed odpowiedzialnością na podstawie wolności wypowiedzi w debacie o ważnych kwestiach społecznych.

ETPC przypomniał swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności chroni autonomię jednostki, ale nie nakłada na państwa obowiązku nadania oświadczeniom woli bezwzględnie wiążącego charakteru. Wybór w tym zakresie mieści się w zakresie krajowej swobody regulacyjnej.

ETPC powtórzył, że wolność wypowiedzi obejmuje nie tylko opinie pozytywne, lecz także te, które mogą obrażać lub niepokoić. Zwłaszcza gdy wypowiedź jest częścią szerszej dyskusji na temat palących kwestii społecznych.

Zdaniem zastępcy RPO projekt likwidujący karę pozbawienia wolności za obrazę uczuć religijnych nie jest niezbędny do wykonania wyroku ETPC. Taką argumentację Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiało jednak jako uzasadnienie zmian w Kodeksie karnym.