Czy oddanie części budynku do użytkowania można traktować jako pierwsze zasiedlenie

prawnik w kancelarii Ożóg i Wspólnicy

@RY1@i02/2010/138/i02.2010.138.086.0016.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Adam Sękowski, prawnik w kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich:

a)wybudowaniu lub

b)ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30 proc. wartości początkowej.

W praktyce może się pojawić wątpliwość, co oznacza "oddanie budynku do użytkowania w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu". Interpretacji tego określenia podjął się WSA w Gliwicach w wyroku z 8 lutego 2010 r. (sygn. akt III SA/GL 1359/09). Wyrok dotyczył spółki, która po ulepszeniu budynku (wartość ulepszeń przekraczała 30 proc. wartości początkowej) oddała część znajdujących się w nim pomieszczeń w najem. Następnie spółka postanowiła sprzedać budynek. Powstała wówczas do rozstrzygnięcia kwestia, czy oddanie w najem tylko części budynku stanowiło pierwsze zasiedlenie całego budynku (od jej rozstrzygnięcia uzależniona była możliwość zastosowania zwolnienia z VAT). Sąd, przyznając rację organom podatkowym, stwierdził, że oddanie w najem tylko niektórych pomieszczeń stanowiło pierwsze zasiedlenie tylko tych pomieszczeń. W konsekwencji sąd uznał, że sprzedaż budynku (będącego jednym przedmiotem własności) w części podlega opodatkowaniu, a w części jest zwolniona z VAT.

To stanowisko może budzić wątpliwości. Zgodnie z regułami VAT dostawa jednego towaru powinna, co do zasady, podlegać jednolitym zasadom opodatkowania. W kontekście tej reguły wskazany wyrok wydaje się nie do zaakceptowania. Z drugiej strony zastrzeżenia może budzić pogląd, zgodnie z którym oddanie w najem jednego lokalu, spośród setek znajdujących się w danym budynku, stanowi w świetle ustawy o VAT pierwsze zasiedlenie, dzięki czemu dostawa takiego budynku mogłaby korzystać ze zwolnienia z podatku. W takim przypadku zasadne może się wydać stanowisko o konieczności rozdzielenia jednej transakcji pod względem VAT (dopuszczalność takiego rozdzielenia w wyjątkowych sytuacjach potwierdził Europejski Trybunał Sprawiedliwości, na przykład w wyroku w sprawie C-291/92).

Omawiane przepisy ustawy o VAT obowiązują niespełna półtora roku, w związku z czym brak jest jeszcze ukształtowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych w zakresie ich interpretacji. Z pewnością obok stanowiska zaprezentowanego przez WSA w Gliwicach może się pojawić pogląd, zgodnie z którym w zależności od tego, jak duża część danego budynku (np. 50 proc. powierzchni) została oddana do użytkowania, albo mamy do czynienia z pierwszym zasiedleniem całego budynku, albo dany budynek w ogóle nie jest uznany za zasiedlony. Takie podejście wydaje się bliższe ogólnym zasadom VAT, lecz jego stosowanie w praktyce mogłoby być kłopotliwe dla podatników. Określenie, jaka część powierzchni musi być oddana do użytku, aby można było mówić o pierwszym zasiedleniu, wobec braku regulacji ustawowej byłoby uznaniową decyzją podmiotu stosującego przepisy i mogłoby się różnić w zależności od okoliczności danego przypadku. Konsekwencją takiej uznaniowości byłby brak pewności opodatkowania.

em

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).