Joanna Parafianowicz

Najciekawiej robi się wtedy, gdy zwykła dezaprobata i krytyka dostaje etykietę profesjonalizmu. Kto wie, może rzeczywiście bronimy standardów profesji? Ale może czasem przede wszystkim własnego prawa do ich definiowania.

Niedługo kolejni młodzi ludzie rozpoczną studia prawnicze. Wielu z nich marzy o błyskotliwej karierze na sali rozpraw. Część wybierała między najpopularniejszymi kierunkami, niektórzy po prostu nie mieli lepszego planu. To dobry moment, żeby rozprawić się z kilkoma branżowymi mitami.

Dyskusja o tym, kto może używać słowa „mecenas” lub „kancelaria”, przysłania ważniejszy problem. Jeśli profesjonalny pełnomocnik korzysta z modelu pozyskiwania klientów, którego sam nie mógłby stosować zgodnie z zasadami etyki, to czy naprawdę pozostaje za niego bez odpowiedzialności?

„Mecenas” budzi w środowisku prawniczym emocje większe, niż sugerowałoby jedno słowo. Problem w tym, że język, tradycja zawodowa i ustawa nie mówią tu tym samym głosem. Zamiast spierać się o prestiż, lepiej zapytać, czy klient naprawdę wie, komu powierza swoją sprawę.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego pracuje nad rozszerzeniem przymusu adwokacko-radcowskiego na sprawy gospodarcze rozpoznawane przez sądy okręgowe oraz na postępowania odwoławcze. Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że profesjonalizacja postępowania przełoży się na lepiej przygotowane sprawy, sprawniejszy przebieg procesu i szybsze orzekanie. Trudno odmówić tym argumentom logiki. Trudniej jednak oprzeć się wrażeniu, że w całej dyskusji umyka pytanie bardziej podstawowe: jaką chorobę właściwie próbujemy leczyć?

Konflikt interesów rzadko zaczyna się od oczywistego naruszenia zasad. Najczęściej rodzi się w pozornie niewinnych sytuacjach – krótkiej rozmowie czy szybkiej konsultacji. To właśnie wtedy prawnik podejmuje decyzje, które później trudno odwrócić.

Wielkimi krokami zbliżają się coroczne egzaminy zawodowe: adwokacki i radcowski. Jak zawsze wywołują niemało stresu i skłaniają do brania urlopów, które mają zapewnić zdającym większy spokój — zarówno podczas czterodniowego maratonu egzaminacyjnego, jak i w oczekiwaniu na wyniki. Jak co roku część osób polegnie. Niektóre – z uwagi na brak dostatecznego zaangażowania w naukę, inne wręcz przeciwnie.

Niezależność prawnika rzadko objawia się w spektakularnych momentach. Częściej zaczyna się od drobnych decyzji podejmowanych w zaciszu gabinetu – wtedy, gdy klient oczekuje więcej, niż pozwala prawo lub etyka. To właśnie tam rozstrzyga się, czy niezależność jest realna.

W sądzie prawda nie broni się sama. Nie składa wniosków, nie pilnuje terminów i nie zabiera głosu na rozprawie. W postępowaniu cywilnym to strony muszą ją nazwać, udowodnić i uporządkować. Bez tego nawet najbardziej oczywista racja może przegrać.