finanse publiczne

Projekt budżetu na 2023 r. został skierowany do sejmowej komisji finansów. Większości nie uzyskał wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Zgodnie z planem finansowym na przyszły rok, dochody państwa wyniosą 604,7 mld zł, wydatki 672,7 mld zł, a deficyt nie przekroczy 68 mld zł.

20 września 2022 r. weszła w życie ustawa z 15 września 2022 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1964; dalej: nowelizacja z 15 września). Wprowadziła ona zmiany przede wszystkim - jak wskazuje jej nazwa - do ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1672; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 1964), w tym m.in., o czym już pisaliśmy, pozwoliła na to, by możliwe było wypłacenie samorządom już w 2022 r. (jako zwiększenia dochodów z PIT) równowartości przyszłorocznej subwencji rozwojowej, oraz zwiększyła kwoty wypłacane samorządom o dodatkowe 5,9 mld zł.Zawiera ona jednak również inne, nie mniej istotne dla samorządu modyfikacje, w tym przepisy przejściowe o bardzo istotnym znaczeniu dla funkcjonowania gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Chodzi o przepisy poluzowujące reguły wydatkowe z art. 242 i 243 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1634; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 1964). Z liberalniejszego podejścia do owych reguł jednostki samorządu terytorialnego będą mogły skorzystać przy konstruowaniu uchwał budżetowych na 2023 r. i na kolejne lata.

Co do zasady to oni będą musieli ustalić i dochodzić zwrotu części wynagrodzenia, wypłaconego z góry, za nieprzepracowaną część miesiąca. Zaniechanie grozi im odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

Wzrost cen przestaje pomagać finansom publicznym. W przyszłorocznym budżecie zwiększenie wydatków wymuszone przez inflację to od 70 mld zł do ponad 100 mld zł.

Zadłużenie tych funduszy, które nie są częścią budżetu państwa, osiągnie na koniec przyszłego roku kosmiczną wielkość 422 miliardów złotych – dziewięć razy więcej niż w 2015 roku. Kwota ta odpowiada 13% PKB. Już co czwarta złotówka długu jest poza kontrola parlamentu i społeczeństwa. To 6000 „sasinów”, 2000 rocznych budżetów gminy Końskie, ok. 3000 stadionów narodowych, ok. 5000 pociągów pendolino.

Gdy trzeba zwiększyć liczbę oddziałów bądź zatrudnić nowe osoby, dyrektor musi aneksować arkusz organizacji pracy szkoły i dobrze to uzasadnić. Ale gdy samorząd odmówi pieniędzy, jest w kropce. Od tego rodzaju decyzji nie przysługuje bowiem odwołanie

Kontrola działalności prowadzonej przez jednostki samorządu terytorialnego może być wykonywana przez różne podmioty, w zależności od specyfiki i charakteru prawnego podmiotu kontrolującego. W przypadku samorządów wiodącą rolę w kontroli zadań - zasadniczo związanych z szeroko rozumianą gospodarką finansową i zamówieniami publicznymi - odgrywają regionalne izby obrachunkowe. Jednostki te są wyspecjalizowanymi podmiotami kontrolującymi różne sfery działalności samorządu od niemal 30 lat. Izby działają na podstawie ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2137; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1927; dalej: u.r.i.o.). RIO mają także usankcjonowany status na gruncie Konstytucji RP, o czym świadczy art. 171, z którego wynika po pierwsze, że działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności, a po drugie, że organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych - regionalne izby obrachunkowe. W niniejszej publikacji przyjrzymy się zasadom funkcjonowania izb, ich uprawnieniom i innym aspektom powiązanym z wykonywaniem zadania w zakresie kontroli gospodarki finansowej. ©℗

Senat nie będzie się spieszył z pracami nad ustawą zmieniającą regułę wydatkową. Zresztą i tak albo ją odrzuci, albo wprowadzi daleko idące zmiany.

PiS odkręca własne zmiany w regule wydatkowej. Przygotowując budżet na kolejny rok, daje możliwość większych o 150 mld zł wydatków sektora finansów publicznych.