Szkoła vs. organ prowadzący, czyli kto i jak decyduje o sprawach kadrowych w placówce oświatowej

O sprawach kadrowych w szkołach w związku z kolejnym rokiem szkolnym decyduje się jeszcze w maju, bo właśnie wtedy wdrażane są decyzje wynikające z zatwierdzonych arkuszy organizacji (trzymiesięczny okres wypowiedzenia przesądza, że aby rozstać się z danym nauczycielem, na ogół konieczne jest wręczenie mu stosownego pisma do końca maja). Jednak w praktyce to koniec wakacji i początek września jest rozstrzygający dla stanu zatrudnienia i przydziału zadań. Konieczność zwiększenia liczby oddziałów w wyniku przeprowadzonej rekrutacji czy dostarczenie przez rodziców uczniów orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego potrafią bowiem zburzyć najlepiej przygotowany plan pracy szkoły, a to z kolei wymusza korektę arkusza organizacji. Sama zmiana dokumentu organizującego rok szkolny to tylko akt formalny, ale pociąga za sobą wydatki, na które samorząd nie był przygotowany. Co, jeśli w budżecie nie ma wolnych środków i aneks arkusza nie zostanie zatwierdzony?

Odrębność wyłącznie organizacyjna

Z punktu widzenia ustawy o finansach publicznych szkoły i placówki oświatowe prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego są jednostkami budżetowymi. Oznacza to, że ich odrębność od podmiotu, który je powołał do życia, ma charakter wyłącznie organizacyjny. Szkoła czy placówka oświatowa jest tylko pewnym zespołem środków wyodrębnionym ze środków organu prowadzącego dla potrzeb wykonywania zadań przewidzianych dla nich przez prawo oświatowe. Nie ma osobowości prawnej, swoje wydatki pokrywa bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadza na rachunek budżetu JST. Oznacza to, że w obrocie prawnym szkoła funkcjonuje jako podmiot korzystający z osobowości prawnej swojego organu prowadzącego i to on jest podmiotem praw własności czy stroną zawartych dla wykonywania zadań umów. Taki układ zależności panuje jednak tylko w sferze obrotu cywilnoprawnego i nie dotyczy obszaru prawa pracy, gdyż na gruncie tej dziedziny prawa publiczna szkoła czy placówka oświatowa jest samodzielnym pracodawcą (art. 3 kodeksu pracy).