finanse publiczne

Deklaracja premiera o chęci zachowania dyscypliny w finansach publicznych była pozytywnym zaskoczeniem, bo w roku wyborczym można czuć pokusę luzowania polityki. Reakcja rynku nie była duża z uwagi na sytuację na świecie – mówi Piotr Bujak, główny ekonomista PKO BP. Rozmawiamy z nim o tym, czy duże firmy stać na wyższy CIT, by sfinansować zmiany w PIT, o piątkowej decyzji agencji Fitch w sprawie naszego ratingu oraz o statystykach makro z kilku ostatnich dni i z nadchodzącego tygodnia.

Fitch, jedna z trzech głównych światowych agencji ratingowych, utrzymała ocenę wiarygodności Polski na poziomie A- z perspektywą negatywną. Decyzja była zgodna z oczekiwaniami, choć rynek dopuszczał możliwość obniżenia ratingu. Agencja dostrzega słabość naszych finansów publicznych, ale też szybki rozwój gospodarczy i niską zależność od zagranicznego kapitału.

Pierwsze tygodnie działania uruchomionego 1 lipca br. CRU ujawniły wiele problemów w praktyce. Dotyczą one zarówno kwestii technicznych, związanych z obsługą systemu, jak i prawnych, dotyczących interpretacji przepisów.

Rada Fiskalna krytykuje „Wieloletnie założenia makroekonomiczne na lata 2026–2030”, przyjęte przez Radę Ministrów pod koniec kwietnia. Zdaniem Sławomira Dudka, szefa RF, brakuje kluczowych założeń fiskalnych.

- Należy budować wiarygodność i zaufanie do reguł fiskalnych. Wysoki poziom ich skomplikowania zupełnie temu nie sprzyja - mówi Andrzej Torój, wiceprzewodniczący Rady Fiskalnej.

Ministerstwo Finansów zaleca jednostkom rządowym i tym, które im podlegają, składanie wniosków o założenie konta w Centralnym Rejestrze Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP) do 22 kwietnia br. CRU rusza wprawdzie 1 lipca br., ale MF chce uniknąć problemów z przeciążeniem systemu.

Ministerstwo Finansów (MF) chce, aby w Centralnym Rejestrze Umów wskazywana była wartość umowy bez VAT. W uwagach część jednostek podnosi, że będzie to wymagało od urzędników dodatkowych wyliczeń, ponieważ w zawieranych dokumentach wpisywane są kwoty brutto. Wątpliwości dotyczą też tego, jak w niektórych przypadkach prawidłowo udostępnić informację o czasie obowiązywania umowy.

W uruchamianym od 1 lipca 2026 r. Centralnym Rejestrze Umów ustawodawca wymaga ujawnienia szczegółowych danych – od numeru i daty zawarcia kontraktu przez jego wartość i oznaczenie stron aż po źródła finansowania i adnotację o aktualnym statusie. Z publikacji będą zwolnione m.in. informacje niejawne, stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy i dane osobowe.

Ujemne saldo kasy państwa było o 13 mld zł mniejsze od planu z ustawy budżetowej. Wyraźnie poniżej prognoz były dochody, ale nie zrealizowano też ponad 50 mld zł wydatków.

Pytanie: Regionalna Izba Obrachunkowa zakwestionowała zakup upominków dla trenerów zwycięskich drużyn sportowych w postaci lokalnego produktu – wina – na łączną kwotę ponad 1 tys. zł. Zarzuciła, że wydatek nie spełnia kryterium zadania własnego gminy z zakresu kultury fizycznej i sportu. Czy taki wydatek jest nielegalny?

Stabilizacja długu publicznego powinna być priorytetem polityki gospodarczej i przedstawiane dotychczas przez rząd działania mogą okazać się niewystarczające dla realizacji tego celu, ocenia Rada Fiskalna (RF). Według rady konsolidacja fiskalna musi obejmować wiele rozwiązań, zarówno po stronie wydatkowej, jak również trwałe zwiększenie dochodów publicznych.

Deficyt budżetu państwa po styczniu wyniósł 3,7 mld zł. Dochody wyraźnie poprawiły się względem stycznia ubiegłego roku, ale po stronie wydatkowej zwraca uwagę obsługa długu. Jej koszty podwoiły się rok do roku.

– W ramach troski o właściwe wydatkowanie pieniędzy publicznych wydajemy dodatkowe kwoty na publikację danych – zauważa w rozmowie z DGP dr Grzegorz Kubalski, zastępca dyrektora biura Związku Powiatów Polskich. Absurdów związanych z ostatecznym kształtem Centralnego Rejestru Umów jego zdaniem jest wiele.

Niekorzystny trend demograficzny w Polsce generuje niższe wpływy z podatków PIT oraz składek zdrowotnych i emerytalnych. Potrzeby pożyczkowe państwa rosną, zwiększają się koszty obsługi długu publicznego. Wszystko po to, by sfinansować deficyt wynikający z niekorzystnej demografii.

Pytanie: RIO zarzuciła pracownikom naszego zakładu budżetowego, że doprowadzili do przedawnienia należności za wodę i ścieki. Działanie to nie było jednak celowe – dyrekcja zakładała, że wystarczy wysłanie wezwań do zapłaty, dlatego nie podjęliśmy czynności na drodze sądowej. Czy doszło do naruszenia przepisów? Czy grozi nam odpowiedzialność z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych?

Wzrost podatków i ograniczenie wydatków publicznych w krótkim okresie nigdy nie jest korzystne dla tempa wzrostu gospodarczego. Takie kroki nie są też popularne społecznie. Ale równoważenie finansów publicznych w średnim i długim okresie jest korzystne dla gospodarki i opłacalne dla polityków bez względu na to, czy już sprawują, czy dopiero będą sprawować władzę.

Rząd premiera Keira Starmera przekonał inwestorów, że stan finansów publicznych będzie się poprawiał, ale płaci za to spadkiem popularności wśród Brytyjczyków. W ciągu czterech lat potrzeby pożyczkowe budżetu mają spaść o połowę.