Do wykonywania obowiązków radnego niezbędne jest złożenie ślubowania

Pierwszą sesję nowo wybranej rady gminy (powiatu) i sejmiku województwa zwołuje przewodniczący rady poprzedniej kadencji na dzień przypadający w ciągu siedmiu dni po ogłoszeniu zbiorczych wyników głosowania do rad na obszarze całego kraju. Termin ten liczy się od ogłoszenia obwieszczenia Państwowej Komisji Wyborczej w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Stosowne postanowienie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw w czwartek 25 października. Oznacza to, że do najbliższego czwartku muszą się zebrać nowe rady gmin (powiatów) i sejmików województw. Gdy do tego nie dojdzie, sesję zwoła komisarz wyborczy. Będzie miał na to czas do 16 grudnia. W praktyce takie sytuacje mają miejsce coraz częściej. Najczęstszą przyczyną takiego stanu rzeczy jest brak niezbędnych do zarządzania daną radą koalicji rządzących.

Do czasu wyboru nowego przewodniczącego pierwszą sesję rady gminy (powiatu) bądź sejmiku województwa prowadzi najstarszy wiekiem radny obecny na sesji. Na niej wszyscy radni składają ślubowanie. Bez niego radni nie mogą pełnić swoich funkcji. Gdy z jakichś powodów nowo wybrany członek rady nie mógł się stawić na pierwszym posiedzeniu organu stanowiącego, ślubowanie będzie musiał złożyć na kolejnej sesji.

Kolejnym ważnym zadaniem jest wybór prezydium rady. Nowi samorządowycy wybierają ze swojego składu przewodniczącego rady gminy (powiatu) i sejmiku województwa oraz jego zastępców. W przypadku gmin i województw można wybrać od jednego do trzech zastępców, a w powiatach dwóch. Do wyboru prezydium rady niezbędna jest bezwzględna większość głosów i obecność co najmniej połowy ustawowego składu rady. Głosowanie to jest tajne. - Zadaniem przewodniczącego jest organizowanie pracy rady oraz prowadzenie jej obrad. Przewodniczący może wyznaczyć do wykonywania tych zadań również swoich zastępców. W przypadku nieobecności przewodniczącego i niewyznaczenia wiceprzewodniczącego zadania te wykonuje wiceprzewodniczący najstarszy wiekiem. - tłumaczy Andrzej Król, radca prawny z Warszawy. Dodaje też, że od wyboru właściwej osoby zależy sprawne i merytoryczne procesowanie rady.

Do zadań radnych w powiatach i województwach należy również wybór władzy wykonawczej w samorządach - zarządu, w tym odpowiednio starosty i marszałka województwa. Chociaż przepisy samorządowych ustaw ustrojowych przewidują, że po wyborach radni na wskazanie nowych członków zarządu mają trzy miesiące, to w praktyce zmiany w tym zakresie dokonywane są na pierwszych sesjach rady powiatu i sejmiku województwa.

Rada powiatu wybiera zarząd w liczbie od 3 do 5 osób, w tym starostę i wicestarostę. Liczbę członków zarządu określa w statucie rada powiatu. Do wyboru starosty niezbędna jest bezwzględna większość głosów ustawowego składu rady. Głosowanie jest tajne. Z kolei wicestarostę oraz pozostałych członków zarządu rada powiatu wybiera na wniosek starosty zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady. Podobne zasady obowiązują również w przypadku sejmiku województwa. Tu radni wybierają zarząd województwa, w tym marszałka województwa i nie więcej niż dwóch wicemarszałków. Zarówno starosta (marszałek województwa), jak i pozostali członkowie zarządu powiatu (województwa) mogą być wybrani również spoza składu rady (sejmiku).

Rada gminy ze swojego grona może powoływać także stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy. Komisje podlegają radzie gminy, przedkładają jej plan pracy oraz sprawozdania z działalności. W posiedzeniach komisji mogą uczestniczyć radni niebędący jej członkami. Mogą oni zabierać głos w dyskusji i składać wnioski bez prawa udziału w głosowaniu. Przepisy ustawy o samorządzie gminnym upoważniają samorządy lokalne do określenia szczegółowych rozwiązań dotyczących procesowania rady i gminnych komisji. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów gminy określa statut gminy. Statut gminy podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. W tym miejscu warto zaznaczyć, że obsługę administracyjną i techniczno-organizacyjną rady i jej organów zapewnia odpowiednia komórka organizacyjna urzędu gminy (miasta).

Rada gminy (miasta) kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy. W tym celu powołuje komisję rewizyjną. W skład komisji rewizyjnej wchodzą radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów, z wyjątkiem radnych pełniących funkcje przewodniczącego bądź wiceprzewodniczących rady. Do szczególnych kompetencji komisji rewizyjnej należy opiniowanie wykonania budżetu gminy. Komisja występuje również z wnioskiem do rady gminy w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium wójtowi. Wniosek w sprawie absolutorium podlega zaopiniowaniu przez regionalną izbę obrachunkową.

Komisja rewizyjna wykonuje również inne zadania zlecone przez radę w zakresie kontroli. Zasady i tryb działania komisji rewizyjnej określa statut gminy. Warto jednak pamiętać, że kontrola sprawowana przez komisję rewizyjną może być realizowana przez radnych, którzy są do tego merytorycznie nieprzygotowani.

Na uwagę zasługuje również fakt, że ze zgromadzonych akt kontroli można wyciągnąć niekoniecznie prawidłowe wnioski i zalecenia pokontrolne.

Komisja rewizyjna może kontrolować działalność gminnych jednostek organizacyjnych tylko z upoważnienia rady gminy zawartego w rocznym planie kontroli uchwalonym przez radę, ponieważ kompetencja ta jest wyraźnie przypisana radzie gminy w art. 18a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Bez dodatkowego upoważnienia - zgodnie z art. 18a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym - komisja rewizyjna opiniuje tylko wykonanie budżetu gminy i występuje z wnioskiem do rady gminy w sprawie udzielania lub nieudzielenia absolutorium wójtowi. Jeżeli chodzi o kontrolę gospodarki finansowej w danej gminnej jednostce organizacyjnej, praktyka pokazuje, że komisja rewizyjna będzie najlepiej działać przez powołanie z własnego grona, np. trzyosobowego zespołu kontrolnego, na czele którego powinien stać przewodniczący zespołu.

Sprawy zarezerwowane do wyłącznej działalności rady gminy to:

● uchwalanie statutu gminy,

● ustalanie wynagrodzenia wójta, stanowienie o kierunkach jego działania oraz przyjmowanie sprawozdań z jego działalności,

● powoływanie i odwoływanie skarbnika, który jest głównym księgowym budżetu - na wniosek wójta,

● uchwalanie budżetu gminy, rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budżetu oraz podejmowanie uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium z tego tytułu,

● uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,

● uchwalanie programów gospodarczych,

● ustalanie zakresu działania jednostek pomocniczych, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków budżetowych na realizację zadań przez te jednostki,

● podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach,

● określanie wysokości sumy, do której wójt może samodzielnie zaciągać zobowiązania,

● podejmowanie uchwał w sprawach współdziałania z innymi gminami oraz wydzielanie na ten cel odpowiedniego majątku,

● podejmowanie uchwał w sprawach współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw oraz przystępowania do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych,

● podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004 r. nr 204, poz. 2086 z późn. zm.), a także wznoszenie pomników,

● nadawanie honorowego obywatelstwa gminy,

● podejmowanie uchwał w sprawie zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów,

● inne sprawy zastrzeżone ustawami do kompetencji rady gminy.

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl

Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.).