Są wątpliwości, kiedy należy zastosować stawkę sankcyjną

Ustawa z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1649) istotnie zmieniła zasady naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Dodanie nowego art. 56a oraz 56b ordynacji podatkowej wprowadziło trzy możliwości, kiedy podatnik zobowiązany jest stosować obniżoną lub sankcyjną stawkę odsetek od zaległości podatkowych. W praktyce wątpliwości budzą okoliczności, kiedy należy zastosować stawkę sankcyjną przy korekcie deklaracji podatkowej w kontekście innych stawek (art. 56a pkt 2 ordynacji).

Korekta deklaracji i związana z tym zmiana kwoty zobowiązania podatkowego (zaległości podatkowej) mogą skutkować naliczeniem odsetek w wartości stopy podstawowej (art. 56 par. 1 ordynacji podatkowej), stopy preferencyjnej, wynoszącej 50 proc. stopy podstawowej (art. 56a par. 1 ordynacji) oraz stopy podwyższonej. Ten ostatni przypadek dotyczy sytuacji, gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki:

● korekta dotyczy VAT lub podatku akcyzowego;

● korekta została złożona po zawiadomieniu o wszczęciu kontroli podatkowej lub jej zakończeniu, albo w wyniku czynności sprawdzających;

● kwota zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku przekracza 25 proc. kwoty należnej i jest wyższa niż pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia w rozumieniu odrębnych przepisów, obowiązującego w dniu następującym po dniu upływu terminu płatności zobowiązania lub terminu zwrotu.

Dla podatników istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, kiedy nie będą oni zobowiązani do zapłaty odsetek wg stawki podwyższonej w przypadku złożenia korekty deklaracji. Odpowiedź nie jest prosta. Dokonując wykładni a contrario powyższych przepisów, należy wskazać, że stawka sankcyjna nie będzie miała zastosowania w przypadku innych podatków niż VAT i akcyza, a w okolicznościach określonych treścią art. 56a ordynacji podatkowej możliwe będzie dodatkowo zastosowanie stawki preferencyjnej. Ponadto stawka sankcyjna nie będzie miała zastosowania w podatku VAT i akcyzowym, gdy kwota zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku wprawdzie przekracza 25 proc., ale nie jest wyższa niż pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 56b pkt 2 ordynacji podatkowej.

W kontekście ostatniego przypadku należy wskazać na zastosowany przez ustawodawcę spójnik "i" w treści tego przepisu. Podatnik jest zatem zobowiązany każdorazowo do weryfikacji nie tylko relacji kwoty zaległości powstałej w wyniku korekty do pierwotnej wartości zobowiązania (w tym również nadpłaty lub zwrotu), ale każdorazowo musi przeliczyć pięciokrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia. Dopiero bowiem spełnienie obu przesłanek skutkuje obowiązkiem zastosowania wyższej kwoty odsetek. Jak widać, stawka sankcyjna w VAT i podatku akcyzowym pojawi się przy korekcie deklaracji tylko w jednym przypadku !

Podsumowując - obecne przepisy VAT i podatku akcyzowego wskazują na następujące możliwe do zastosowania stawki oprocentowania zaległości podatkowej:

- Stawkę preferencyjną - gdy jest złożona korekta deklaracji w terminie 6 miesięcy od dnia upływu terminu na złożenie deklaracji i wpłata w terminie 7 dni podatku, przy braku czynności ze strony organu podatkowego, zmierzającego do wszczęcia kontroli lub przeprowadzonych czynności sprawdzających;

- Stawkę sankcyjną - gdy jest złożona korekta po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu kontroli, zakończeniu kontroli lub w wyniku czynności sprawdzających, gdy spełnione są łącznie przesłanki o wyższej niż 25 proc. kwocie należnej w porównaniu z pierwotnie wykazanym zobowiązaniem i która jest jednocześnie wyższa niż pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia;

- Stawkę podstawową - we wszystkich pozostałych przypadkach, do których zaliczyć należy:

● korektę deklaracji złożoną po 6 miesiącach, przy braku zawiadomienia ze strony organu podatkowego o planowanej kontroli podatkowej lub przeprowadzeniu czynności sprawdzających;

● korektę deklaracji złożoną po otrzymaniu zawiadomienia o kontroli lub po jej zakończeniu oraz w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających, jeżeli różnica kwoty należnej jest niższa niż 25 proc. w stosunku do kwoty pierwotnego zobowiązania;

● korektę deklaracji złożoną po otrzymaniu zawiadomienia o kontroli lub po jej zakończeniu oraz w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających, jeżeli różnica kwoty należnej jest wyższa niż 25 proc. w stosunku do kwoty pierwotnego zobowiązania, ale nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia.

@RY1@i02/2016/107/i02.2016.107.071000200.802.jpg@RY2@

Krzysztof Biernacki

doradca podatkowy