Historia sierocych pociągów. Jak Ameryka próbowała poradzić sobie z problemem dzieci bez domu

Czerwiec 1903 r. Wagon skrzypiał przy każdym zakręcie torów, a letni skwar uciążliwie dawał się we znaki wszystkim pasażerom. Pomimo tego mała Mamie nie zdejmowała z siebie beżowego płaszcza z ładnymi, błyszczącymi guzikami. Nigdy jeszcze w swoim życiu nie miała tak eleganckiej odzieży. Organizatorom podróży Mamie bardzo zależało na tym, aby dzieci dotarły do swych nowych domów przed okresem letnich prac polowych. Przecież niektórzy z opiekunów zdecydowali się je przygarnąć tylko dlatego, że przydałyby im się ręce do pracy w tym gorącym okresie. Mamie miała nadzieję, że jej nowi rodzice dostrzegą w niej kogoś więcej niż dobrą pracownicę. Chociaż właściwie nie do końca wiedziała, czego może się spodziewać. Przez 10 lat całym jej światem były brudne, zatłoczone ulice Nowego Jorku. Dziewczynka zerkała z cichą zazdrością na siedzące naprzeciwko niej rodzeństwo. Sarah i Sam przynajmniej mieli siebie i razem łatwiej im było stawić czoła nieznanemu. Wreszcie pociąg zatrzymał się na małej stacji w stanie Missouri. Mamie zorientowała się, że jej podróż dobiegła końca. Wzięła głęboki oddech, chwyciła swoją torbę i wyszła za Sarah i Samem ku nowemu życiu.

Sieroty Nowego Jorku

Taką historię znajdujemy w publikacji „Pasażerowie sierocych pociągów – relacje. Tom 1” (1979). I tak mniej więcej mogły wyglądać przeżycia innych dzieci, które w ramach akcji społecznej Orphan Train zostały wysłane ze wschodu na zachód kraju w nadziei na lepsze życie. Dwie czołowe instytucje filantropijne – Children’s Aid Society, założona przez filantropa i reformatora społecznego Charlesa Loringa Brace’a, oraz New York Foundling Hospital – prowadziły tę akcję w latach 1853–1929 w celu polepszenia losu dziesiątek tysięcy dzieci ulicy, jakie zamieszkiwały wówczas Nowy Jork. To tam, do największego miasta USA, w pierwszej kolejności kierowali się poszukujący pracy i chleba imigranci z Europy. Dominującą grupę przybyszów stanowili wówczas Irlandczycy uciekający przed katastrofą wielkiego głodu ziemniaczanego z lat 1845–1849. Liczni byli także Niemcy, uciekinierzy po wydarzeniach związanych z Wiosną Ludów (1848 r.). Nie brakowało również przybyszów z zimnej i mało wydajnej rolniczo Skandynawii, Żydów uciekających przed pogromami oraz migrantów ze skrajnie biednych środowisk Galicji. Ogromny napływ ludności sprawił, że w mieście zaczęły szybko narastać problemy społeczne i ekonomiczne. Pracy w przemyśle nie wystarczało dla wszystkich, zatem w sposób nieunikniony szerzyły się bieda, przestępczość i choroby. Obserwatorów zjawiska i filantropów szczególnie poruszał los dzieci.