Jak opodatkować abonamenty medyczne dla pracowników

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy o PIT za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. W szczególności są to: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak też wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń.

NSA w uchwałach z 24 maja 2010 r. (sygn. akt II FPS 1/10) oraz z 24 listopada 2011 r. (sygn. akt II FPS 7/10) przesądził, iż wykupione przez pracodawcę pakiety świadczeń medycznych, których wartość nie jest wolna od PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT, stanowią dla pracowników uprawnionych do ich wykorzystania nieodpłatne świadczenie w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o PIT. Wartość przychodu pracownika należy ustalić według cen zakupu pakietu medycznego stosownie do art. 11 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 3 ustawy o PIT.

Zatem u pracowników korzystających bezpłatnie z zapewnianych im pakietów medycznych powstanie przychód ze stosunku pracy (zob. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 19 stycznia 2011 r., nr ITPB2/415-969/10/ENB).

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż pakiety medyczne nie są świadczeniami z zakresu medycyny pracy. Nie znajdzie do nich zatem zastosowania zwolnienie z PIT przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT dla świadczeń rzeczowych i ekwiwalentów za te świadczenia, przysługujących na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, o ile zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

Przyjęte założenia

Kalkulacji dokonam na przykładzie pracownika objętego pakietem bez członków rodziny; przedstawię też łączną kwotę zaliczki PIT od wszystkich pakietów, przy następujących założeniach:

- pracodawca będzie dokonywał poboru zaliczek wg zasad ogólnych i przy zastosowaniu 18-proc. stawki PIT właściwej dla zaliczek pobieranych od dochodów nieprzekraczających I progu podatkowego, tj. 85 528 zł;

- pracownicy objęci pakietem nie otrzymują wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego;

- składki ubezpieczeniowe zostaną wpłacone do ZUS i udokumentowane.

Przychodem pracownika objętego pakietem bez członków rodziny będzie kwota 100 zł miesięcznie. W przypadku objęcia pakietem wraz z członkami rodziny przychód danego pracownika powinien być powiększony o 100 zł na każdego członka rodziny.

Łączny przychód (wszystkich pracowników) z tytułu przedmiotowego pakietu medycznego wyniesie 10 000 zł miesięcznie.

Zaliczka październikowa

Spółka ABC jako zakład pracy jest zobowiązana jako płatnik obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na PIT od przychodów ze stosunku pracy swych pracowników, dotyczy to również przychodów z nieodpłatnych świadczeń, w tym przedmiotowych pakietów (art. 31 ustawy o PIT).

Za dochód stanowiący podstawę obliczenia zaliczki PIT, w myśl art. 32 ust. 2 ustawy o PIT, uważa się przede wszystkim uzyskane w ciągu miesiąca przychody w rozumieniu art. 12 ustawy o PIT, w tym przychody w naturze i inne nieodpłatne świadczenia (przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń należy rozpoznawać za okresy miesięczne) po odliczeniu:

- kosztów uzyskania w wysokości określonej w art. 22 ust. 2 pkt 1 lub 3 ustawy o PIT (które są potrącane od pozostałych składników wynagrodzenia danego pracownika za dany miesiąc, nie będą zatem uwzględnione w naszych wyliczeniach), oraz

- potrąconych przez płatnika w danym miesiącu składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b lub pkt 2a ustawy o PIT.

W przypadku pracowników spółki ABC chodzi tu o składki na ubezpieczenie społeczne potrącone w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika, tj. składki: emerytalna (w części wynoszącej 9,76 proc. podstawy wymiaru), rentowa (w części wnoszącej 1,5 proc. podstawy wymiaru) oraz chorobowa (w całości, tj. 2,45 proc. podstawy wymiaru). Z kolei podstawę ich wymiaru stanowić będzie osiągnięty z tytułu zapewnienia pakietu medycznego przychód ustalony wg cen zakupu pakietu (art. 4, art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 13, art. 15, art. 16, art. 18, art. 20, art. 22 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z par. 1, par. 2, par. 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe).

Zatem w przypadku pracownika objętego pakietem bez członków rodziny podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe stanowić będzie kwota 100 zł za każdy miesiąc, a potrącane z jego środków składki wyniosą miesięcznie łącznie 13,71 zł, w tym: emerytalne - 9,76 zł (9,76 proc. x 100 zł); rentowe - 1,5 zł (1,5 proc. x 100 zł); chorobowe - 2,45 (2,45 proc. x 100 zł).

Suma należnych składek ZUS od wszystkich pakietów finansowych ze środków pracowników spółki ABC wynosi 1371 zł miesięcznie (100 x 13,71 zł).

Podstawa obliczenia

Podstawa obliczenia należnej zaliczki PIT od pakietu medycznego wyniesie więc w stosunku do pracownika objętego pakietem bez członków rodziny - 86,29 zł (100 zł - 13,71 zł). Natomiast łączna podstawa obliczenia miesięcznej zaliczki PIT od wartości wszystkich pakietów medycznych wyniesie 8629 zł.

Zaliczkę PIT za miesiące od początku roku do miesiąca włącznie, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku w tym zakładzie pracy przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali, tj. 85 528 zł, oblicza się przy zastosowaniu 18-proc. stawki.

Zatem u pracownika (objętego pakietem bez członków rodziny) miesięczna zaliczka PIT od wartości nieodpłatnego świadczenia, tj. przedmiotowego pakietu medycznego, wyniesie 15,53 zł (86,29 zł x 18 proc.). Suma zaliczek od wszystkich pakietów (o ile wszyscy pracownicy mieszczą się w I progu podatkowym) wyniesie 1554 zł miesięcznie.

Ale uwaga: zaliczka PIT za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochód uzyskany od początku roku przekroczył kwotę 85 528 zł, oblicza się przy zastosowaniu 32-proc. stawki. U naszego pracownika wynosiłaby ona zatem 21,61 zł (86,29 zł x 32 proc.) miesięcznie.

Przyjmuję jednak, że ewentualne zmniejszenie zaliczki o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, zostało dokonane od pozostałych składników wynagrodzenia danego pracownika za dany miesiąc. Nie będzie zatem uwzględnione w naszych wyliczeniach.

W myśl art. 32 ust. 3b ustawy o PIT obliczoną zaliczkę PIT zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w art. 27b ustawy o PIT, pobranej w tym miesiącu przez zakład pracy ze środków podatnika. Kwota tej składki nie może przekroczyć 7,75 proc. podstawy jej wymiaru (art. 27b ustawy o PIT).

W przypadku pracowników spółki ABC składka na ubezpieczenie zdrowotne od przedmiotowego pakietu medycznego wynosi 9 proc. podstawy wymiaru składki, tj. przychodu pomniejszonego o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe w części finansowanej ze środków pracowników (zob. art. 79, art. 81 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Zatem podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne w przypadku pracownika objętego pakietem bez członków rodziny wyniesie 86,29 zł (100 zł - 13,71 zł); a składka zdrowotna 7,77 zł miesięcznie (86,29 zł x 9 proc.), w tym do odliczenia od zaliczki PIT: 6,69 zł miesięcznie (86,29 zł x 7,75 proc.).

Miesięczna składka zdrowotna (od wartości wszystkich pakietów medycznych) wyniesie 777 zł, w tym do odliczenia od zaliczki PIT - 669 zł.

Zatem zaliczka PIT po potrąceniu części składki zdrowotnej, w przypadku pracownika objętego pakietem bez członków rodziny, wyniesie 8,84 zł (15,53 zł - 6,69 zł).

Miesięczna suma zaliczek do wszystkich pakietów (o ile wszyscy pracownicy mieszczą się w I progu podatkowym) po potrąceniu części składki zdrowotnej wyniesie 884 zł (1553 zł - 669 zł).

Indywidualnie dla każdego

Należy jednak pamiętać, iż zaliczki PIT od przedmiotowego abonamentu należy ustalać indywidualnie w stosunku do każdego z pracowników, biorąc pod uwagę w szczególności to, czy jest on objęty pakietem sam, czy z członkami rodziny oraz uwzględniając jego dochody ze stosunku pracy uzyskane od początku roku.

Spółka ABC jako płatnik jest zobowiązana przekazać kwoty pobranych zaliczek na podatek w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na rachunek urzędu skarbowego właściwego wg jej siedziby (zob. art. 38 ust. 1 ustawy o PIT).

Za październik 2012 r. spółka ABC powinna przekazać zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych w terminie do 20 listopada 2012 r.; a za kolejne miesiące zaliczki powinny być przekazywane do 20. dnia następnego miesiąca, za miesiąc, w którym dany pracownik objęty jest pakietem medycznym.

Ważne

Opłata za wykupienie przez pracodawcę na rzecz pracownika oraz członków jego rodziny prawa do korzystania z dobrowolnych usług medycznych (niewchodzących w zakres medycyny pracy) stanowi przychód zatrudnionego ze stosunku pracy

Ważne

W 2012 r. roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników nie może być wyższa od kwoty 105 780 zł, co oznacza, iż powyżej tej kwoty składki emerytalne i chorobowe nie są pobierane. Nie dotyczy to składek na ubezpieczenie chorobowe

Schemat rozliczenia PIT przez spółkę ABC*

1. Jakie zaliczki PIT należy zapłacić:

- 886 zł miesięcznie (przy zastosowaniu 18-proc. stawki PIT), po potrąceniu składki na ubezpieczenie zdrowotne (należna zaliczka: 1553 zł - odliczane składki zdrowotne: 669 zł)

2. Jaka powinna być podstawa obliczenia zaliczki PIT:

- 8629 zł miesięcznie (przychody: 10 000 zł - składki ZUS w części finansowanej przez pracownika, tj. emerytalna, rentowa, chorobowa: 1371 zł)

3. Jaka jest stawka podatku:

- 18 proc. - za miesiące od początku roku do miesiąca włącznie, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku w tym zakładzie pracy przekroczył I próg podatkowy, tj. 85 528 zł,

- 32 proc. - za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochód uzyskany od początku roku przekroczył kwotę 85 528 zł

4. W jakiej deklaracji wykazać podatek:

Brak miesięcznych deklaracji zaliczkowych.

Po zakończeniu roku płatnik (spółka ABC) powinien wykazać pobrane zaliczki w deklaracji PIT-4R (jednej dla wszystkich pracowników) składanej w urzędzie skarbowym właściwym wg siedziby spółki ABC; a poza tym każdemu z pracowników oraz właściwemu dla danego pracownika urzędowi skarbowemu (w przypadku pracowników będących polskimi rezydentami podatkowymi - właściwemu wg miejsca zamieszkania pracownika na koniec 2012 r.) powinna przekazać informacje PIT-11 - indywidualne dla każdego pracownika.

5. Termin złożenia deklaracji:

- PIT-4R - 31 stycznia 2013 r.

- PIT-11 - 28 lutego 2013 r.

*od pakietu medycznego dla wszystkich uprawnionych pracowników i członków ich rodzin

Marcin Szymankiewicz

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 10, art. 11, art. 12, art. 21, art. 22, art. 26, art. 27, art. 27b, art. 31, art. 32, art. 38, art. 39, art. 41a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.). Art. 4, art. 6, art. 8 art. 9, art. 11, art. 13, art. 15, art. 16, art. 18, art. 20, art. 22 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.). Art. 66, art. 79, art. 81 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.). Par. 1 - par. 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.). Obwieszenie ministra pracy i polityki społecznej z 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w roku 2012 oraz przyjętej do jej ustalenia kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (M.P. nr 115, poz. 1160).