Prezes zarządu EXATEL: Polska potrzebuje spójnego systemu komunikacji dla służb

Na początku debaty moderator Łukasz Dec, redaktor naczelny Telco.in, zwrócił uwagę, że dyskusja o systemie państwowej łączności trwa w Polsce od kilkunastu lat. A to jeden z fundamentów funkcjonowania państwa w sytuacjach kryzysowych.

– Pierwszy raz przyjechałem do MSWiA rozmawiać o cyfrowej łączności dla służb w 2008 roku. Jest rok 2026 i dalej dyskutujemy o modelu – przypomniał Dec, wskazując, że tempo prac nad systemem pozostaje niewspółmierne do jego znaczenia.

System, który wciąż nie istnieje

– System bezpiecznej łączności państwowej to jest – jak nazwa wskazuje – łączność państwa, dla państwa. To nie jest łączność dla obywateli – zwróciła uwagę wprowadzając do dyskusji, Magdalena Gaj, prezeska Exatela. Kontynuowała, że mimo wielu inicjatyw Polska nadal nie posiada jednolitego systemu bezpiecznej łączności państwowej.

– Jeżeli zapytamy, czy system bezpiecznej łączności państwowej istnieje w Polsce, to odpowiedź brzmi: jako system – nie istnieje – zaznaczyła.

Jak wyjaśniła Magdalena Gaj, obecnie funkcjonują jedynie odrębne podsystemy: sieci wykorzystywane przez Policję, Straż Graniczną czy Straż Pożarną, a także infrastruktura telekomunikacyjna obsługująca administrację publiczną.

– Mamy w Polsce wyspy różnych podsystemów - w różnych zakresach funkcjonalnych i jako różne niewspółpracujące ze sobą technologie. Brakuje natomiast koordynacji i faktycznego połączenia ich w jeden spójny system, który byłby zarządzany centralnie – podkreśliła. Wszystkie składowe muszą być zastępowalne i interoperacyjne.

Głównym zadaniem takiego systemu jest umożliwienie sprawnej komunikacji między służbami w sytuacjach kryzysowych, takich jak konflikty zbrojne czy klęski żywiołowe,

Zdaniem Magdaleny Gaj kluczowe jest podjęcie decyzji organizacyjnej, która umożliwi stworzenie jednolitej architektury.

– Jako obywatel chciałabym wiedzieć, że państwo ma system, który gwarantuje, iż w sytuacji kryzysowej służby będą mogły się skutecznie komunikować (w szczególności nie tylko komunikacja głosowa, ale też przesyłanie danych czy rozwiązania IoT) – dodała.

Podstawę prawną daje ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie w styczniu 2025 roku. Operatorem systemu został Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz podległe mu służby. Docelowy system powinien obejmować kilka warstw technologicznych: sieci stacjonarne, radiowe, satelitarne oraz systemy wideokonferencyjne, zarówno w wersji jawnej, jak i niejawnej.

Rola wojska oraz obywateli

Z perspektywy sił zbrojnych głównym zadaniem jest integracja systemów cywilnych z wojskowymi oraz dostarczanie informacji o zagrożeniach. Jak podkreślił płk Piotr Turek, szef Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji, Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, wojskowe systemy łączności pozostaną autonomiczne, ale będą współpracować z cywilnym systemem bezpieczeństwa.

– System bezpiecznej łączności państwa jest przede wszystkim dla obywateli pozostających poza strukturami MON. Naszą rolą jest dostarczać informacje i wspierać system ostrzegania społeczeństwa – wyjaśnił.

Według niego kluczowym elementem będzie interoperacyjność, czyli zdolność do współpracy różnych systemów teleinformatycznych.

– Siły zbrojne będą zapewniać warstwę interoperacyjności – wymiany informacji między systemami. Chodzi o to, by dane o zagrożeniach mogły być przekazywane w czasie rzeczywistym – zaznaczył.

Pułkownik zwrócił również uwagę na rosnącą rolę obywateli jako źródła informacji o zagrożeniach. Praktycznie każdy ma dziś smartfon z aparatem i geolokalizacją. Jeśli setki tysięcy obywateli przesyłałoby informacje o zagrożeniach, można by budować bardzo dokładny obraz sytuacji.

Istotnym elementem przyszłego systemu ma być bezpieczeństwo cybernetyczne. Płk Turek podkreślił, że integracja systemów musi opierać się na modelu bezpieczeństwa „Zero Trust”.

– Jeśli połączymy systemy cywilne i wojskowe, musimy mieć absolutną pewność, że są one szczelne i odporne na cyberataki – zaznaczył.

Dodatkowo planowany system ma wykorzystywać krajowe algorytmy kryptograficzne i rozwiązania certyfikowane przez polskie instytucje bezpieczeństwa.

– Zakładamy, że będzie to narodowy system, który zapewni również suwerenność technologiczną w zakresie kryptografii – powiedział płk Turek.

Fundament: infrastruktura światłowodowa

Jednym z elementów systemu jest infrastruktura stacjonarna. W tym obszarze znaczącą rolę odgrywa EXATEL. Spółka dostarcza swoje usługi dla kluczowych sieci teleinformatycznych tworzących cyfrowy kręgosłup naszego kraju i operowanych przez MSWiA czy MON (jak chociażby obsługa numeru 112 w ramach sieci MSWiA OST).

Istotna jest także redundancja, czyli zapasowe łącza.

W trakcie panelu przedstawiono przykład infrastruktury, która już dziś powstaje w Polsce – sieci LTE450 budowanej przez PGE Systemy. O jej założeniach opowiedział Damian Zajączkowski, dyrektor programu LTE450 w PGE Systemy.

Zobacz także

Testament, darowizna czy dożywocie? Jak bezpiecznie przekazać majątek i uniknąć rodzinnych sporów [ZAPYTAJ NOTARIUSZA]

– To sieć specjalnego przeznaczenia, dedykowana sektorowi elektroenergetycznemu, gazowemu i ciepłowniczemu, czyli podmiotom zapewniającym podstawowe usługi w państwie – wyjaśnił.

Sieć jest projektowana jako infrastruktura odporna na sytuacje kryzysowe.

– Każdy element projektujemy z podtrzymaniem zasilania na poziomie 36 godzin. Uzna¬liśmy, że bezpieczeństwo kosztuje i jesteśmy gotowi za to zapłacić – podkreślił przedstawiciel PGE Systemy.

Problem z łącznością mobilną, renesans satelitarnej

Dużym wyzwaniem pozostaje komunikacja mobilna. Obecnie podstawowym rozwiązaniem w wielu służbach jest radiowa technologia TETRA. Jest to technologia mobilnej wąskopasmowej łączności bezprzewodowej, która realnie umożliwia tylko przesył głosu. Współczesne działania ratownicze wymagają jednak znacznie więcej. W XXI wieku ratownicy, strażacy czy policjanci posługują się zdjęciami i wideo czy setkami sensorów. Dlatego konieczne jest wprowadzenie nowoczesnych sieci szerokopasmowych. Według Magdaleny Gaj obecna technologia wąskopasmowa może w przyszłości pełnić rolę systemu zapasowego.

Istotnym elementem przyszłego systemu ma być także komunikacja satelitarna. W ostatnich latach jej znaczenie wyraźnie wzrosło, co w szczególności jednoznacznie wynika z toczącej się wojny w Ukrainie.

– Przeżywamy renesans rozwiązań satelitarnych. Widać, że to ten rodzaj łączności, który na koniec dnia może być jedynym, który będzie funkcjonował – powiedziała prezeska Exatela.

Satelity mają istotną przewagę nad infrastrukturą naziemną. Przede wszystkim ograniczona jest możliwość dywersji, radio czy maszty mogą być atakowane w pierwszej kolejności. Tu pojawia się natomiast pytanie o suwerenność technologiczną. Obecnie masową łączność satelitarną zapewnia w zasadzie jedna firma.

Polska angażuje się w europejski projekt budowy własnej konstelacji satelitów – IRIS². System ma zapewnić niezależną infrastrukturę komunikacyjną dla państw europejskich. Według wstępnych założeń jego pełne wdrożenie może potrwać około pięciu-sześciu lat.

– Chcemy, żeby Polska obsługiwała część tej infrastruktury przy wykorzystaniu naszych teleportów i naszej infrastruktury naziemnej – dopowiada Magdalena Gaj.

Suwerenność cyfrowa jako kluczowy warunek

W trakcie dyskusji wielokrotnie powracał wątek, że główną barierą nie jest technologia, lecz brak decyzji i koordynacji. Najważniejszym kryterium przy budowie systemu powinna być kontrola państwa nad infrastrukturą – podkreślili uczestnicy debaty.

Outsourcing w przypadku infrastruktury krytycznej niesie poważne ryzyka.

– Jeżeli obsługuje ją podmiot, na który państwo nie ma wpływu, to on może zrobić wszystko. Nie musi nawet wyłączyć systemu – wystarczy, że nie prześle jakiejś aktualizacji– zwróciła uwagę prezeska Exatela.

Uczestnicy panelu byli zgodni, że Polska posiada wiele elementów potrzebnych do stworzenia bezpiecznej sieci komunikacji dla państwa.

– W Polsce mamy wiedzę, technologie i firmy, które są w stanie zbudować taki system – podsumowała Magdalena Gaj.

Organizator

Partner relacji