Biegły może oszacować wartość nieodpłatnych świadczeń

Przy ustalaniu wartości świadczeń nieodpłatnych w postaci usług w podatku dochodowym od osób prawnych, co jest obowiązkiem organu podatkowego, dopuszczalne jest skorzystanie w postępowaniu podatkowym ze środków dowodowych, w tym z opinii biegłego.

tyczny Spór między spółką kapitałową z Pomorza a organami podatkowymi dotyczył tego, czy zasadnie organy zaliczyły do przychodów spółki za 2007 rok kwotę ok. 94 tys. zł z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki bez wynagrodzenia przez osobę niebędącą jej wspólnikiem i w konsekwencji naliczyły podatek od tej kwoty w wysokości niemal 18 tys. zł.

W uzasadnieniu decyzji dyrektor izby skarbowej zaaprobował prawidłowość ustalenia przez naczelnika urzędu skarbowego miesięcznej wartości otrzymanego przez spółkę nieodpłatnego świadczenia w postaci pracy wykonywanej bez wynagrodzenia przez prezesa zarządu spółki na poziomie ok. 8 tys. zł. Do celów tego wyliczenia przyjął wskazaną przez urząd statystyczny wysokość miesięcznego wynagrodzenia kierowników małych przedsiębiorstw (zatrudniających do 9 osób, podczas gdy spółka zatrudniała do 5 osób) w województwie pomorskim w sektorze prywatnym w gospodarce magazynowej, transporcie i łączności w 2008 roku, którą następnie skorygował o wskaźnik realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.

W ocenie WSA w Gdańsku organy zasadnie przyjęły, że spółka zaniżyła przychód m.in. o wartość nieodpłatnych świadczeń. Wprawdzie w toku postępowania przed organami podatkowymi spółka wskazywała, że otrzymane przez nią świadczenie od osoby pełniącej funkcję prezesa zarządu miało charakter ekwiwalentny, ale okoliczności tej w sposób wiarygodny nie wykazała, na co zwrócił uwagę dyrektor izby skarbowej.

Gdański sąd odrzucił także zarzut spółki, że przychód powinien zostać określony przez biegłego. Według sądu ustawodawca nie dopuścił możliwości określenia wartości takich świadczeń (polegających na pełnieniu funkcji prezesa zarządu spółki bez wynagrodzenia) w drodze oszacowania przez biegłego. Gdyby było to wolą ustawodawcy, to dałby temu jednoznaczny wyraz w przepisach - podkreślił sąd.

NSA nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem.

W ocenie NSA określenie wartości spornych świadczeń przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne, a zatem wymagało wiadomości specjalnych. Wiadomości tych nie zastąpi posłużenie się średnimi zbiorczymi informacjami, jakimi dysponuje GUS dla celów statystycznych, dotyczącymi większych podmiotów gospodarczych (zatrudniających do 9 pracowników). Konieczność powołania biegłego zaistniała tym bardziej, że nie udało się znaleźć podobnych podmiotów, w których w 2007 roku członek zarządu spółki pobierałby wynagrodzenie, wobec czego posłużono się danymi za 2008 rok. Nie zastosowano natomiast odwrotnej symulacji, biorąc dane za 2006 r. i dodając wskaźnik wzrostu płac, co byłoby korzystniejsze dla podatnika.

Skoro więc, uzasadnił NSA, organ podatkowy nie dysponował danymi statystycznymi za kontrolowany rok podatkowy adekwatnych spółek zatrudniających do 5 pracowników, to brak było podstaw, żeby przyjąć dane statystyczne za kolejny rok podatkowy, odnoszące się do spółek zatrudniających do 9 pracowników. W ocenie NSA ustalenie wartości takiego świadczenia nie jest sprawą prostą. Dlatego w tej sprawie organ podatkowy powinien skorzystać również z innych środków dowodowych, w tym dowodu z opinii biegłego, aby określić wartość świadczeń polegających na pełnieniu funkcji prezesa zarządu spółki bez wynagrodzenia.

z 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1094/12, prawomocny

Oprac. Przemysław Molik