Nie wystarczy przejąć firmę, aby zmienić zarząd

Planując transakcje dotyczące przekształceń skutkujących przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę, należy pamiętać, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki oraz stosunek pracy są od siebie niezależne. Choć członek zarządu może być w każdej chwili odwołany, to nie pozbawia go to roszczeń ze stosunku pracy (art. 203 par. 1 i art. 370 par. 1 kodeksu spółek handlowych). Dlatego nie można zapominać o analizie uwarunkowań potencjalnej transakcji także pod kątem sytuacji pracowniczej członków zarządu. Pozwoli to uniknąć sytuacji konfliktowych i wyprzedzająco ustalić formę ustania zatrudnienia członków zarządu przejmowanej firmy. W przeciwnym wypadku wszelkie kwestie sporne związane z ich zatrudnieniem będą musiały być rozstrzygane zgodnie z przepisami prawa pracy, a rozwiązanie umów o pracę członków zarządu wymagać będzie zachowania wszelkich przewidzianych kodeksem pracy rygorów.

Przekazanie części...

W przypadku przejęcia części zakładu pracy członkowie zarządu jako pracownicy zarządzający nie przechodzą w trybie art. 23¹ k.p. do nowego pracodawcy. Niepodleganie w takim przypadku członków zarządu unormowaniu art. 23¹ k.p. potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 14 czerwca 2012 r. (sygn. akt I PK 10/12, LEX nr 1242999), słusznie wskazując, że członkowie zarządu spółki pozostają jej pracownikami i nie przechodzą do nowego pracodawcy w wypadku, gdy przekazuje ona innemu pracodawcy część swojego przedsiębiorstwa stanowiącą część zakładu pracy w rozumieniu art. 23¹ k.p., kontynuując działalność pod dotychczasową firmą (zachowując byt prawny).

Prawa i obowiązki członków zarządu określa kodeks spółek handlowych, a umowa o pracę dotycząca pełnienia funkcji członka zarządu jest zawsze pochodną stosunku organizacyjnego spółki. Należy mieć na uwadze, co podkreślił SN w powołanym wyżej wyroku, że stosunek pracy członka zarządu wiąże się zawsze z reprezentowaniem spółki jako całości, a nie jej określonej organizacyjnie części, nawet jeśli danemu członkowi zarządu operacyjnie przydzielona została część przedsiębiorstwa, która podlega przekazaniu innemu podmiotowi wskutek np. zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub jej aportu do innej spółki. Prawa członków zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania nie można bowiem ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich.

...i całości przedsiębiorstwa

Różne zdarzenia prawne wynikające np. z połączenia spółek kapitałowych mogą skutkować przejściem całego przedsiębiorstwa na inny podmiot (nowego pracodawcę). W przypadku gdy tego typu przekształcenia wiążą się jednocześnie z likwidacją dotychczasowego pracodawcy, to pomimo wykreślenia przejmowanej spółki z rejestru i zaprzestania funkcjonowania jej organów (w tym zarządu) stosunek pracy członków zarządu nie wygasa automatycznie. Wyjątkiem jest pełnienie funkcji w zarządzie na podstawie umowy o pracę zawartej na czas wykonania określonej pracy lub umowy na czas określony ze wskazaniem, że zawarta została do wygaśnięcia mandatu członka zarządu. Wówczas z chwilą ustania funkcji w zarządzie spółki rozwiązuje się także umowa o pracę (art. 25 par. 1 k.p. w zw. z art. 30 par. 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.).

W odniesieniu do członków zarządu likwidacja pracodawcy nie jest zatem sama w sobie zdarzeniem prowadzącym do ustania stosunku pracy, co potwierdził SN w wyroku z 21 stycznia 2013 r. (sygn. akt II PK 155/12, LEX nr 1314252). W przypadku zatem przejścia całego przedsiębiorstwa na nowego pracodawcę, aby stosunek pracy byłego członka zarządu przejętej spółki ustał, konieczne jest rozwiązanie z nim umowy o pracę przez nowego pracodawcę w sposób przewidziany prawem. W powyższym przypadku dojdzie bowiem do przejęcia byłego członka zarządu przez nowego pracodawcę w trybie art. 23¹ par. 1 k.p., którą to możliwość potwierdził SN w wyroku z 12 listopada 2003 r. (sygn. akt I PK 601/02, LEX nr 1170215) wskazując, że okoliczność pełnienia funkcji członka zarządu w przejętej spółce nie stanowi przeszkody do zastosowania w stosunku do takiego pracownika regulacji art. 23¹ par. 1 k.p.

@RY1@i02/2013/235/i02.2013.235.217001000.802.jpg@RY2@

Halina Kwiatkowska radca prawny, partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Halina Kwiatkowska

radca prawny, partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Podstawa prawna

Art. 23¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 203 par. 1, art. 370 par. 1 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.).