Pracownicy muszą mieć odzież ochronną

Dwaj pracownicy zatrudnieni w małym zakładzie szewskim zaproponowali właścicielowi, że zamiast odzieży roboczej będą używali swoich ubrań. Pracodawca może to z nimi ustalić w zamian za ekwiwalent pieniężny.

Pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikowi odzieży roboczej w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu. Po drugie - ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pierwsza wskazana sytuacja jest dość ogólna. Przepisy nie konkretyzują bowiem, w związku z wykonywaniem jakiego rodzaju prac czy też na jakich stanowiskach pracy taki obowiązek istnieje. Konieczność przyznawania zatrudnionym odzieży roboczej pracodawca powinien więc ocenić, biorąc pod uwagę specyfikę pracy czy rodzaj czynności wykonywanych przez podwładnych. W wątpliwych przypadkach może się odwołać do opinii i postulatów pracowników.

Drugi z przewidzianych przypadków, określających kiedy pracodawca ma zapewnić odzież roboczą, wskazuje na wymogi technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy. Należy zauważyć, iż przepisy szczególne wyraźnie określają wymogi dotyczące obowiązku używania specjalnej odzieży dla pracowników pracujących w konkretnych zawodach.

W przypadkach wielu rodzajów prac wymogi technologiczne, sanitarne czy bhp nakładają na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom odzieży ochronnej. Chociaż, zarówno odzież ochronna, jak i robocza mają chronić pracownika, to odzież ochronna ma zabezpieczać osobę przed większą liczbą zagrożeń.

Zatem, jeżeli odzież noszona przez pracownika jest specjalnie przeznaczona do zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony jego zdrowia, jest odzieżą ochronną. Natomiast ta, która nie ma na celu zabezpieczenia zdrowia pracownika, jest zwykłą odzieżą roboczą. Będzie nią np. taka, która jest używana tylko np. ze względu na możliwość zniszczenia lub znacznego zabrudzenia ubrania pracownika - fartuch, koszula czy kombinezon. Odzieżą ochronną jest ta, która chroni przed zagrożeniami, m.in. wysoką temperaturą, zimnem, szkodliwymi bakteriami lub wirusami, promieniowaniem.

Pracodawca ma obowiązek zapewnienia zatrudnionym u siebie osobom (w sytuacjach tego wymagających) zwykłej odzieży roboczej, jak i ochronnej. Dobrowolna rezygnacja pracowników z korzystania z odzieży roboczej nie ma tutaj żadnego znaczenia.

Możliwe jest jednak, by pracodawca ustalił stanowiska, na których dopuszcza się używanie przez pracowników, za ich zgodą, własnej odzieży i obuwia roboczego, spełniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy. Niedozwolone jest to jednak na stanowiskach, na których są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych albo prace powodujące intensywne brudzenie lub skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi.

Pracownikowi korzystającemu z własnej odzieży roboczej pracodawca wypłaca ekwiwalent pieniężny w wysokości uwzględniającej ich aktualne ceny.

Firma ma przekazać pracownikom odzież roboczą nieodpłatnie. Niedostarczenie odzieży lub dopuszczenie pracownika do pracy bez takiej odzieży stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika, zagrożone karą grzywny.

Pracownik jest zatrudniony na stanowisku sprzedawcy. Biorąc pod uwagę jedynie stanowisko pracy, trudno przesądzić, czy pracodawca ma obowiązek zapewnienia odzieży roboczej. Jeżeli pracownik jest zatrudniony w sklepie z odzieżą, takiego obowiązku nie będzie. Mało prawdopodobne jest, by taka praca mogła doprowadzić do zniszczenia lub zabrudzenia odzieży pracownika. Jednak już np. osobom zatrudnionym w sklepie spożywczym pracodawca powinien taką odzież zapewnić.

Ewa Wronikowska

Art. 237⁷ oraz 237⁶ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650).