Tylko zarządzanie faktyczną działalnością gospodarczą może pozbawić radnego mandatu

Sprawa wzbudziła zainteresowanie ze względu na rzadko spotykane okoliczności prawne. Na wokandzie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanęła dość nietypowa sprawa – wygaśnięcie mandatu radnego rady miasta wspólnie zakwestionowali zarówno zainteresowany radny, jak i sama rada miejska. Dlaczego tak się stało? Otóż źródłem wygaśnięcia mandatu radnego nie była bynajmniej uchwała rajców, ale zarządzenie zastępcze wojewody. Wojewoda stwierdził w nim wygaśnięcie mandatu radnego z powodu zasiadania w zarządzie jednego ze stowarzyszeń rybackich, które to stowarzyszenie miało wynajmować lokal w Miejskim Domu Kultury, który z kolei jest samorządową instytucją kultury. W tej sytuacji wojewoda stwierdził, że doszło do zakazanego ustawowo połączenia mandatu radnego z wykonywaniem działalności z wykorzystaniem mienia gminy, w której radny pełni swój mandat. W tej sytuacji, zdaniem wojewody, doszło do wygaśnięcia mandatu z mocy prawa. Ponieważ mimo wezwania rada miasta nie zamierzała pozbawić go funkcji radnego i w odpowiedzi na nie wydała uchwałę wprost odmawiającą wygaszenia mandatu tegoż radnego, wojewoda wydał sporne zarządzenie zastępcze.

Zarządzenia wojewody

Rozpoznający skargi radnego i rady miasta szczeciński Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił je, uznając, że wojewoda prawidłowo zastosował przepisy tak kodeksu wyborczego, jak i ustawy o samorządzie gminnym, która wyraźnie zakazuje radnemu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzania taką działalnością lub bycia przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Zaś stowarzyszenie rybackie, w którego zarządzie zasiadał radny, miało w statucie wpisaną możliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Zaś brak dochodów czy zysków z takiej działalności nie stanowi o jej nieprowadzeniu. Na to orzeczenie złożono skargę kasacyjną do NSA, który je w całości uchylił i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy przez WSA.