dr Dominika Bychawska-Siniarska

W wyroku w sprawie Haugen p. Norwegii z 15 października 2024 r. (skarga nr 59476/21) Europejski Trybunał Praw Człowieka przypomniał o odpowiedzialności państwa za osadzonych. Sprawa dotyczyła samobójstwa syna skarżącego (w dokumentach występuje jako X) podczas jego pobytu w więzieniu w Oslo. Cierpiał on na problemy ze zdrowiem psychicznym i rzekomo był zagrożony ryzykiem samobójstwa.

Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka noszenie symbolu lub stroju religijnego w miejscach publicznych jest działaniem chronionym na podstawie art. 9 par. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Osoba, dla której religia stanowi centralny element życia, powinna mieć w zasadzie możliwość manifestowania tej wiary i komunikowania jej innym, m.in. poprzez noszenie symboli religijnych i ubrań, zwłaszcza że zdrowe, demokratyczne społeczeństwo musi tolerować i wspierać pluralizm oraz różnorodność w sferze religijnej. Co do zasady istnieją okoliczności, w których państwo może ograniczać strój, w szczególności jeśli wymagają tego względy bezpieczeństwa czy higieny. ETPC co do zasady aprobuje zakazy państw dotyczące noszenia burki w miejscach publicznych. Rozważając sprawę Missaoui i Akhandaf p. Belgii (skarga nr 54795/21), strasburscy sędziowie „uciekli” jednak od zajęcia się meritum problemu, uznawszy, że skarga jest niedopuszczalna z przyczyn formalnych.

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku w sprawie Pindo Mulla przeciwko Hiszpanii (skarga nr 15541/20) wzmocnił gwarancje dotyczące swobody wyznania w kontekście opieki medycznej. Skarżąca jest świadkiem Jehowy, kluczowym elementem jej przekonań religijnych jest absolutny zakaz transfuzji krwi. Po przeprowadzeniu badań lekarskich Pindo Mulla została poinformowana o konieczności operacji. W związku z tym wystawiła dwa dokumenty – oświadczenie woli dotyczące opieki medycznej oraz pełnomocnictwo trwałe, dokumentujące jej odmowę przyjęcia transfuzji krwi w jakiejkolwiek sytuacji medycznej, nawet jeśli jej życie byłoby zagrożone. Oświadczenie zostało złożone w oficjalnym Rejestrze Oświadczeń Woli i było dostępne dla wszystkich szpitali za pośrednictwem systemu elektronicznego.