prawa człowieka

Rok 2025 zapisał się w raportach organizacji międzynarodowych jako kolejny czas odwrotu od demokracji i praw człowieka – od USA po Turcję i Węgry ograniczano wolności obywatelskie, ścigano protestujących, wzmacniano represyjne narzędzia państwa. Jednocześnie na świecie pojawiło się kilka przełomowych decyzji, które pokazują, że mimo ponurego tła możliwy jest realny postęp.

Europejski Trybunał Praw Człowieka po raz kolejny skierował ostrą krytykę w stronę Polski. W czwartek zapadł wyrok w sprawie A.R. przeciwko Polsce, w którym sędziowie uznali, że państwo naruszyło art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – gwarantujący prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Sprawa dotyczy jednej z najbardziej napiętych kwestii społecznych w Polsce: dostępu do aborcji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 r.

Nie było żadnych poważnych prób zidentyfikowania i przesłuchania funkcjonariuszy, którzy podczas tłumienia protestów używali karabinów szturmowych AK-74 i pistoletów Makarowa. Nie podjęto również odpowiednich kroków w celu ustalenia, z jakiej broni pochodziły kule wyjęte z ciał trzech ofiar - wytknął rządowi Armenii Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Od 11 września do organizacji społecznych i mediów napływają informacje od obywateli Afganistanu przebywających w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców w Polsce. Uchodźcy twierdzą, że są zagrożeni deportacją i nie otrzymują informacji o możliwości odwołania się od decyzji o wydaleniu z kraju. Jak relacjonują, nie przyjmuje się od nich nowych wniosków o ochronę, a także nie informuje, kogo dokładnie dotyczy deportacja, co w praktyce uniemożliwia przeprowadzenie procedury odwoławczej.

Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie M.P. i inni przeciwko Grecji (skarga nr 2068/24) po raz kolejny przypomniał, że interes dziecka musi pozostawać w centrum każdego sporu dotyczącego opieki czy uprowadzenia międzynarodowego. Tym razem poszedł jednak o krok dalej – wyrok wprowadza nowy standard proceduralny nakładający na sądy krajowe obowiązek badania z urzędu, czy konieczne jest wysłuchanie dziecka.

Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że greckie przepisy – teoretycznie przewidujące możliwość odszkodowania za przewlekłość – w praktyce były nieskuteczne. Zmuszały bowiem obywateli do składania odrębnych skarg na każdym etapie postępowania, co uniemożliwiało ocenę całościowej długości procesu.

Reakcję państwa na przemoc domową wobec kobiet nie zawsze można powiązać z dyskryminacją ze względu na płeć. Wyrok zapadły 26 sierpnia br. w sprawie M.A. przeciwko Islandii (skarga nr 59813/19) jest przykładem sprawy, w której takich powiązań nie udało się wykazać.

Będziemy zabiegać u ministra sprawiedliwości o uchwalenie osobno w szybkim trybie przepisów o areszcie tymczasowym, bez wikłania ich w spory dotyczące pozostałych zmian przewidzianych w projekcie ustawy naprawczej - mówi dr Piotr Kładoczny, szef działu prawnego i wiceprezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Resorty zdrowia i sprawiedliwości pracują nad nowelizacją ustawy regulującej działalność Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie. Zmiany mają objąć m.in. prawa i obowiązki osób umieszczonych w ośrodku, zasady ich pobytu, oraz procedury przyjęcia i kontroli.

Europejski Trybunał Praw Człowieka: Nie każda forma protestu ekologicznego jest dopuszczalna. Kradzież portretu prezydenta może podlegać karze, zwłaszcza gdy jest to jedynie kara grzywny.

W wyroku z 18 czerwca 2025 r. w sprawie Păcurar przeciwko Rumunii (skarga nr 17985/18) Europejski Trybunał Praw Człowieka jednogłośnie uznał, że państwo rumuńskie nie naruszyło praw zagwarantowanych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Skarżący, Ioan Păcurar, były szef okręgowego inspektoratu policji w Cluj -Napoca, zakwestionował legalność decyzji o przepadku części jego majątku.

W wyroku z 28 maja 2024 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził w sprawie Pedev przeciwko Bułgarii (skarga nr 27165/21) dwa naruszenia art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, który zakazuje nieludzkiego i poniżającego traktowania.