Najpierw obowiązkowe konsultacje, potem nadanie statutu sołectwu

Nie. Uchwalenie statutu sołectwa bezwzględnie musi być poprzedzone konsultacjami. Wyraźnie to wynika z art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.). Przy czym wymóg przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami jednostki pomocniczej powinien być rozumiany jako rzeczywiste omówienie z nimi proponowanych regulacji i umożliwienie im wyrażenia opinii na ich temat (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 296/18). Niewypełnienie tego obowiązku stanowi istotne naruszenie art. 35 ust. 1 u.s.g. i skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej uchwały w całości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 652/13, wyrok WSA w Szczecinie z 10 października 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 885/07, wyrok WSA we Wrocławiu z 4 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wr 491/07).

Co więcej, z orzecznictwa wynika, że rada musi zachować dokumentację związaną z przeprowadzeniem tych konsultacji, gdyż jest to niezbędne dla wykazania legalności działania tego organu (wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z: 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 222/19, i 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 212/19). Wadliwy jest też zapis statutu, że do kompetencji zebrania wiejskiego należy wybór i odwołanie sołtysa oraz członków rady sołeckiej. Taki zapis stoi w sprzeczności z art. 36 ust. 1 u.s.g., na podstawie którego zebranie wiejskie jest organem uchwałodawczym w sołectwie, natomiast sołtys – organem wykonawczym, którego działalność wspomaga rada sołecka. Zgodnie z art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania (WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 225/19). Zdaniem gorzowskiego WSA w obecnym stanie prawnym brak jest przepisu, z którego wynikałyby uprawnienia zebrania wiejskiego do dokonywania wyboru oraz do odwoływania sołtysa czy też rady sołeckiej. Z art. 36 ust. 2 u.s.g. wynika, że prawo wybierania tych organów przysługuje osobom fizycznym mającym status stałego mieszkańca sołectwa i uprawnionym do głosowania w wyborach powszechnych. Gorzowski WSA podkreślił, że zebranie wiejskie jest bytem odrębnym od ogółu uprawnionych do głosowania mieszkańców danej jednostki pomocniczej, mimo iż skład obu tych gremiów się pokrywa. Przyznanie zebraniu wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje też w sprzeczności z art. 36 ust. 1 u.s.g., w którym ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze (por. wyroki WSA w Opolu z: 15 września 2009 r., sygn. akt II SA/Op 225/09, i 18 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 592/06; wyrok WSA w Olsztynie z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 1429/16). ©℗