Jak naliczana jest wpłata do budżetu z tytułu części równoważącej subwencji ogólnej

Elżbieta Suchocka-Roguska, sekretarz stanu w Ministerstwie Finansów

Gminy, w których wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca w gminie (wskaźnik G) jest większy od 150 proc. wskaźnika dochodów podatkowych wszystkich gmin (wskaźnika G), dokonują wpłat do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin - art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2008 r. nr 88, poz. 539). Wysokość wpłat gminy jest więc uzależniona od wysokości wskaźnika dochodów podatkowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca tej gminy w odniesieniu do analogicznego wskaźnika obliczonego łącznie dla wszystkich gmin i liczby mieszkańców gminy.

Wskaźnik G oblicza się, dzieląc kwotę dochodów podatkowych gminy, ustalanych z uwzględnieniem art. 32 ust. 1 i 3 tej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, za rok poprzedzający rok bazowy przez liczbę mieszkańców gminy.

Podstawę do wyliczenia wskaźnika G stanowi potencjał dochodowy gmin, na który składają się kwoty: wykonanych dochodów podatkowych, skutków uchwał rad gmin o stosowaniu stawek podatkowych niższych od stawek maksymalnych oraz skutków finansowych wynikających z zastosowania przewidzianych w przepisach prawa podatkowego, ulg podatkowych i ulg w spłacie zobowiązań.

Dokonywanie przez jednostki samorządu terytorialnego wpłat do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą (gminy i powiaty) lub regionalną (województwa) subwencji ogólnej jest związane z systemem wyrównywania dochodów jednostek samorządu terytorialnego w wyniku redystrybucji środków pomiędzy tymi jednostkami (system poziomego wyrównywania dochodów) - środki z tytułu wpłat wpływają do budżetu państwa, a następnie są one w tej samej wysokości wydatkowane z przeznaczeniem dla jednostek samorządu terytorialnego.

Przyjęcie takiego systemu wypełnia zobowiązania wynikające z postanowień art. 9 ust. 5 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego, według którego ochrona społeczności lokalnych, finansowo słabszych, wymaga zastosowania procedur wyrównawczych lub działań równoważących, mających na celu korygowanie skutków nierównego podziału potencjalnych źródeł dochodów, a także wydatków, jakie te społeczności ponoszą.

System dokonywania wpłat przez jednostki samorządu terytorialnego znany jest również w innych krajach Unii Europejskiej (Niemcy, Dania, Szwecja i Francja).

Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie przewiduje rozwiązań systemowych polegających na szczególnym traktowaniu wybranych gmin, Ustawa ta zawiera natomiast rozwiązania, które w sposób jednolity i obiektywny regulują finanse poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego.

Przygotowanie zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego będzie możliwe dopiero po zakończeniu prac nad projektami stosownych ustaw regulujących kompetencje administracji publicznej, prowadzonych w związku z dokończeniem reformy administracji publicznej (na podstawie odpowiedzi na interpelację nr 6135).