Pieniądze na krajowe przedsięwzięcia do wykorzystania także w gminach

4.1. Promowanie produkcji i dystrybucji odnawialnych źródeł energii.

Budowa oraz rozbudowa:

- lądowych farm wiatrowych;

- instalacji na biomasę;

- instalacji na biogaz;

- sieci przesyłowych i dystrybucyjnych umożliwiających przyłączenie jednostek wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, a także, w ograniczonym zakresie, jednostek wytwarzania energii elektrycznej wykorzystującej wodę i słońce oraz ciepła przy wykorzystaniu energii geotermalnej.

Głównie konkursowy, pozakonkursowy - w uzasadnionych przypadkach.

Przy realizacji szczególnie dużych projektów w trakcie oceny będzie brana pod uwagę lokalizacja inwestycji względem obszarów Natura 2000 oraz szlaków migracyjnych zwierząt

- Zwiększenie produkcji i wykorzystania OZE;

- redukcja emisji CO2.

4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i wykorzystania odnawialnych źródeł energii w sektorze publicznym i mieszkaniowym.

- Kompleksowa modernizacja energetyczna budynków użyteczności publicznej i budynków mieszkalnych wraz z wymianą wyposażenia na energooszczędne, w tym również w zakresie związanym m.in. z ociepleniem obiektu, wymianą okien, drzwi zewnętrznych oraz oświetlenia na energooszczędne, przebudową systemów grzewczych (wraz z wymianą źródła ciepła oraz podłączeniem do niego lub modernizacją przyłącza), systemów wentylacji i klimatyzacji;

- instalacja OZE w modernizowanych energetycznie budynkach,

- instalacja systemów chłodzących, w tym również z OZE;

- wprowadzenie systemów zarządzania energią.

Wymagane przeprowadzenie audytu energetycznego przed realizacją projektu.

Głównie konkursowy, pozakonkursowy - w uzasadnionych przypadkach, w szczególności w przypadku miast posiadających Strategie Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT).

1. Wsparcie w tym priorytecie będzie jednym z elementów planów gospodarki niskoemisyjnej przygotowanych przez gminy, mogących zawierać miejskie audyty energetyczne.

2. Poza wsparciem bezzwrotnym przewiduje się wsparcie w formie zwrotnej (instrumenty finansowe, różne formy partnerstwa publiczno-prywatnego).

- Zwiększenie efektywności energetycznej, zwiększenie produkcji i wykorzystania OZE;

- redukcja emisji CO2.

4.5. Promowanie strategii niskoemisyjnych dla wszystkich typów obszarów, w szczególności na obszarach miejskich, w tym wspieranie zrównoważonego transportu miejskiego oraz podejmowania odpowiednich działań adaptacyjnych i mitygacyjnych.

- Budowa, rozbudowa lub modernizacja sieci ciepłowniczej i chłodniczej, również poprzez wdrażanie systemów zarządzania ciepłem i chłodem wraz z infrastrukturą wspomagającą;

- wymiana źródeł ciepła.

Tryb konkursowy oraz pozakonkursowy w przypadku miast posiadających Strategie ZIT.

Wsparcie kierowane głównie do obszarów miejskich posiadających uprzednio przygotowane plany gospodarki niskoemisyjnej (lokalna strategia odnosząca się do kwestii związanej z zapewnieniem lokalnego bezpieczeństwa energetycznego i przyczyniająca się do osiągnięcia celów pakietu energetyczno-klimatycznego w zakresie OZE).

4.7 Promowanie wysokosprawnej kogeneracji energii cieplnej i elektrycznej w oparciu o popyt na użytkowaną energię cieplną.

- Budowa lub przebudowa jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu;

- budowa lub przebudowa jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu z OZE;

- budowa lub przebudowa jednostek wytwarzania ciepła, w wyniku której jednostki te zostaną zastąpione jednostkami wytwarzania energii w skojarzeniu;

- budowa lub przebudowa jednostek wytwarzania ciepła, w wyniku której jednostki zostaną zastąpione jednostkami wytwarzania energii w skojarzeniu z OZE;

- budowa przyłączeń do sieci ciepłowniczych do wykorzystania ciepła użytkowego, wyprodukowanego w jednostkach wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu, wraz z budową przyłączy wyprowadzających energię do krajowego systemu przesyłowego.

Tryb konkursowy.

5.2 Promowanie inwestycji ukierunkowanych na konkretne rodzaje ryzyka, zapewniających odporność na klęski żywiołowe oraz stworzenie systemów zarządzania klęskami żywiołowymi.

- Opracowanie lub aktualizacja dokumentów strategicznych wymaganych prawem unijnym lub krajowym;

- zabezpieczenie przed skutkami zmian klimatu obszarów szczególnie wrażliwych;

- poprawa bezpieczeństwa powodziowego i przeciwdziałania suszy

- działania wspierające np. rozwój systemów wczesnego ostrzegania i prognozowania zagrożeń;

- działania informacyjno-edukacyjne na temat zmian klimatu i adaptacji do nich.

Tryb konkursowy i pozakonkursowy.

Interwencje winny być lokalizowane na obszarach wskazanych w dokumentach strategicznych (np. mapy ryzyka powodziowego).

- Wzmocnienie odporności na zagrożenia związane ze zmianami klimatu;

- zwiększenie możliwości zapobiegania zagrożeniom naturalnym (głównie powodziom i suszom) i reagowaniu na nie.

6.1. Inwestycje w sektorze gospodarki odpadami w celu wypełnienia wymogów wynikających z prawa unijnego oraz zaspokojenia wykraczających poza te wymogi potrzeb inwestycyjnych określonych przez państwa członkowskie.

- Infrastruktura niezbędna do zapewnienia kompleksowej gospodarki odpadami w regionie, w tym w zakresie systemów selektywnego zbierania odpadów;

- instalacje do termicznego przetwarzania zmieszanych odpadków komunalnych oraz frakcji palnej wydzielonej z odpadów komunalnych z odzyskaniem energii;

-absorbcja technologii, w tym innowacyjnych, w zakresie zmniejszania materiałochłonności procesów produkcji;

- racjonalizacja gospodarki odpadami, w tym niebezpiecznymi, przez przedsiębiorców.

Procedura konkursowa - bezzwrotne dotacje, rozważa się wykorzystanie także zwrotnych instrumentów związanych ze spalarniami odpadów.

- Zachowanie i poprawa jakości środowiska naturalnego poprzez zrównoważone gospodarowanie zasobami;

- zwiększenie dostępności ludności do infrastruktury środowiskowej.

6.2. Inwestycje w sektorze gospodarki wodnej w celu wypełnienia wymogów wynikających z prawa unijnego oraz zaspokojenia wykraczających poza te wymogi potrzeb inwestycyjnych określonych przez państwa członkowskie.

- Kompleksowa gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach co najmniej 10 000 RLM (równoważnej liczby mieszkańców), w tym wyposażenie ich w systemy odbioru ścieków komunalnych, oczyszczalnie ścieków, systemy i obiekty zaopatrzenia w wodę oraz infrastrukturę zagospodarowania komunalnych osadów ściekowych.

Tryb konkursowy

6.4. Ochrona i przywrócenie różnorodności biologicznej i rekultywacja gleby oraz promowanie usług ekosystemowych, w tym programu Natura 2000 oraz zielonej infrastruktury.

- Ochrona in-situ i ex-situ zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych;

- utrzymanie lub zwiększenie drożności korytarzy ekologicznych lądowych i wodnych mających znaczenie dla ochrony różnorodności biologicznej i adaptacji do zmian klimatu, w tym rozwój zielonej infrastruktury;

- opracowanie i wdrażanie dokumentów planistycznych zgodnie z kierunkami określonymi w dokumentach strategicznych;

- wspieranie zrównoważonego zarządzania obszarami cennymi przyrodniczo;

- doposażenie ośrodków prowadzących działalność w zakresie edukacji ekologicznej;

- prowadzenie działań informacyjno-edukacyjnych w zakresie ochrony środowiska i efektywnego wykorzystania jego zasobów.

Tryb konkursowy i pozakonkursowy.

- Zachowanie i poprawa jakości środowiska naturalnego poprzez zrównoważone gospodarowanie zasobami;

- zwiększenie dostępności ludności do infrastruktury środowiskowej.

6.5. Działania mające na celu poprawę stanu środowiska miejskiego, rewitalizację miast, rekultywację terenów poprzemysłowych (w tym terenów podlegających przekształceniu/konwersji), redukcję zanieczyszczenia powietrze i propagowanie działań służących redukcji hałasu.

- Ograniczenie emisji z zakładów przemysłowych;

- wsparcie dla zanieczyszczonych/zdegradowanych terenów;

- rozwój miejskich terenów zielonych.

Tryb konkursowy

- Zachowanie i poprawa jakości środowiska naturalnego poprzez zrównoważone; gospodarowanie zasobami;

- zwiększenie dostępności ludności do infrastruktury środowiskowej.

4.5. Promowanie strategii niskoemisyjnych dla wszystkich typów obszarów, w szczególności na obszarach miejskich, wspieranie zrównoważonego transportu miejskiego oraz podejmowania odpowiednich działań adaptacyjnych i mitygacyjnych.

- Działania zmniejszające zatłoczenie motoryzacyjne w miastach, poprawiające płynność ruchu i ograniczające negatywny wpływ transportu na środowisko naturalnej w miastach i na ich obszarach funkcjonalnych;

- przedsięwzięcia w zakresie rozwoju transportu zbiorowego;

- redukcja/minimalizacja oddziaływań hałasu/drgań/zanieczyszczenia powietrza;

- działania zawierające elementy promujące zrównoważony rozwój urbanistyczny i zwiększenie przestrzeni zielonych miasta.

Tryb pozakonkursowy w odniesieniu do 18 miast posiadających Strategie ZIT oraz tryb konkursowy.

Uwaga!

Wymagane przygotowanie przez samorządy planów gospodarki niskoemisyjnej.

- Rozwój niskoemisyjnego transportu miejskiego w obsłudze mieszkańców obszarów funkcjonalnych miast.

7.4. Rozwój i rehabilitacja kompleksowego, nowoczesnego i interoperacyjnego systemu transportu kolejowego.

- Inwestycje infrastrukturalne w rozwój systemów kolei miejskich oraz metra na tych obszarach.

Tryb pozakonkursowy.

- Poprawa stanu krajowych połączeń kolejowych i systemu kolejowego w miejskich obszarach funkcjonalnych;

- rozwój niskoemisyjnego transportu miejskiego w obsłudze mieszkańców obszarów funkcjonalnych miast.

7.2. Zwiększenie mobilności regionalnej poprzez łączenie węzłów drugorzędnych i trzeciorzędnych z infrastrukturą TEN-T.

- Inwestycje w drogi ekspresowe i krajowe poza TEN-T;

- odciążenie miast od nadmiernego ruchu drogowego: obwodnice, drogi wylotowe z miast;

- montaż infrastruktury monitoringu i zarządzania ruchem oraz systemów poprawiających bezpieczeństwo ruchu drogowego.

Tryb konkursowy i pozakonkursowy.

- Zwiększenie dostępności transportowej ośrodków miejskich leżących poza siecią podstawowych połączeń drogowych.

6.3. Ochrona, promocja i rozwój dziedzictwa kulturowego i naturalnego.

- Kompleksowe zadania związane z ochroną i udostępnieniem, w tym turystycznym, zabytków o znaczeniu ogólnopolskim i światowym;

- rozwój zasobów kultury jako miejsc prezentacji dziedzictwa kulturowego;

- nowoczesne rozwiązania w zakresie dostępu do kultury;

- renowacja zabytków nieruchomych wraz z otoczeniem, konserwacja zabytków ruchomych i ich digitalizacja.

Tryb konkursowy i pozakonkursowy.

- Zachowanie dziedzictwa kulturowego oraz rozwoju zasobów kultury dla obecnych i przyszłych pokoleń.

8.10 Aktywne i zdrowe starzenie się.

- Projekty pilotażowe i testujące w zakresie programów profilaktycznych zawierające m.in. komponent badawczy, edukacyjny oraz wspierający współpracę pomiędzy wysokospecjalistycznym ośrodkiem a lekarzami podstawowej opieki zdrowotnej oraz szpitalami ogólnymi, w celu przeciwdziałania zjawisku fragmentacji opieki nad pacjentem;

- ogólnokrajowe programy w zakresie edukacji zdrowotnej i promocji zdrowego stylu życia;

- upowszechnianie idei aktywnego i zdrowego starzenia się;

- stworzenie i rozbudowanie sieci współpracy na rzecz aktywności zawodowej i zatrudnienia osób w wieku 50+;

- wypracowanie i upowszechnianie rozwiązań z zakresu zarządzania wiekiem w miejscu pracy;

- prowadzenie badań i analiz nad starzeniem się i sytuacją osób starszych oraz ich upowszechnianie.

Tryb konkursowy.

- Wdrożenie programów profilaktycznych w zakresie chorób negatywnie wpływających na zasoby pracy.

8.11. Modernizacja instytucji działających na rynku pracy oraz lepsze dostosowanie do potrzeb rynku pracy.

- nabycie przez pracowników instytucji

rynku pracy kompetencji w zakresie

rozwiązań zwiększających efektywność usług świadczonych na rzecz osób pozostających bez zatrudnienia;

- wypracowanie i zastosowanie narzędzi,

wspierających podejmowanie decyzji w zakresie prowadzonej polityki rynku pracy.

Tryb konkursowy.

- Nabycie kompetencji zawodowych przez pracowników instytucji rynku pracy, służących zwiększeniu efektywności usług świadczonych na rzecz osób pozostających bez zatrudnienia;

- wzmocnienie zdolności władzy publicznej do prowadzenia polityki w obszarze rynku pracy.

9.4. Aktywne włączenie, w tym z myślą o promowaniu równych szans oraz aktywnego uczestnictwa i zwiększaniu szans na zatrudnienie.

M.in. na:

- badania i analizy w obszarze ubóstwa i wykluczenia społecznego;

- wypracowanie i wdrożenie narzędzi niezbędnych do planowania działań w zakresie włączenia społecznego i redukcji ubóstwa, zapewniających wysoką jakość strategii rozwiązywania problemów społecznych;

- przebudowę systemu pomocy społecznej zmierzająca do uzyskania efektywnego funkcjonowania jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, a także zlecania usług niepublicznym instytucjom zajmującym się pomocą i integracją społeczną;

- podnoszenie kwalifikacji i kompetencji kadr publicznych i niepublicznych instytucji działających na rzecz włączenia społecznego i walki z ubóstwem (m.in. szkolenia, specjalizacje, studia, studia podyplomowe, samokształcenie, superwizja, doradztwo) oraz kadr publicznych i niepublicznych instytucji działających w ramach innych polityk sektorowych kluczowych dla włączenia społecznego i walki z ubóstwem;

- wypracowanie, przetestowanie i wdrożenie nowych modeli pracy socjalnej i innych form wsparcia grup wykluczonych;

- opracowanie standardów kształcenia w zakresie nowych modeli pracy socjalnej i nowych specjalności zawodowych w dziedzinie włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa oraz kształcenie kadr w tym zakresie;

- wypracowanie i wdrożenie systemu kooperacji pomiędzy publicznymi i niepublicznymi instytucjami działającymi w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa, a także pomiędzy tymi instytucjami a podmiotami innych polityk sektorowych, m.in. edukacji i zdrowia na rzecz redukcji ubóstwa, integracji społecznej i poprawy zatrudnienia, rewizja i doskonalenie istniejących rozwiązań w tym zakresie;

- wprowadzenie systemów akredytacji dla publicznych i niepublicznych instytucji działających na rzecz włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa, a także systemu certyfikacji jakości usług świadczonych przez te instytucje;

- rewizję i rozbudowę istniejących rozwiązań i usług na rzecz włączenia społecznego i redukcji ubóstwa osób, rodzin, środowisk i społeczności lokalnych oraz wypracowanie nowych rozwiązań i standardów w tym zakresie, w tym pozwalających na precyzyjne identyfikowanie osób, do których powinny być kierowane instrumenty wsparcia z uwzględnieniem ich dostosowania do indywidualnych potrzeb beneficjenta (nowoczesny system orzekania o niepełnosprawności);

- kompleksowe działania na rzecz redukcji ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz poprawy wykształcenia i zatrudnienia społeczności romskiej zgodne z krajowymi strategicznymi ramami na rzecz integracji społecznej Romów.

Tryb konkursowy.

- Wdrożenie systemu monitorowania jakości polityki państwa w obszarze włączania społecznego i zwalczania ubóstwa;

- wzmocnienie potencjału kadr instytucji działających na rzecz włączenia społecznego;

- zwiększenie szans na zatrudnienie osób w szczególnym stopniu zagrożonych wykluczeniem społecznym;

- zwiększenie zdolności podmiotów polityk publicznych do wdrażania postanowień Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

9.7. Ułatwienie dostępu do przystępnych cenowo, trwałych oraz wysokiej jakości usług, w tym opieki zdrowotnej i usług socjalnych świadczonych w interesie ogólnym.

M.in. na:

- wypracowanie i monitoring standardów usług w zakresie usług społecznych (w tym opiekuńczych) i zdrowotnych, w tym wobec osób niesamodzielnych, niepełnosprawnych, starszych oraz bezdomnych;

- działania na rzecz deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej poprzez upowszechnienie zawodu rodzica zastępczego i osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka;

- rozwój nowych usług społecznych o charakterze profilaktycznym i interwencyjnym, z uwzględnieniem grup szczególnie zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, w tym dzieci i młodzieży;

- badanie efektywności stosowania usług społecznych na rzecz osób wykluczonych i zagrożonych wykluczeniem społecznym;

- wsparcie na rzecz dostosowania szpitali/oddziałów do odpowiedniego standardu hospitalizacji osób starszych oraz do specyficznych potrzeb osób niepełnosprawnych, w tym w zakresie komunikacyjnym;

- działania projakościowe dedykowane podmiotom wykonującym działalność leczniczą w każdym obszarze opieki zdrowotnej (podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, leczenia szpitalnego, stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne, w tym leczenia uzależnień, opieki długoterminowej, opieki paliatywnej i hospicyjnej);

- szkolenia pracowników administracyjnych i zarządzających podmiotami leczniczymi, jak również przedstawicieli płatnika i podmiotów tworzących podmioty lecznicze.

Tryb konkursowy.

- Opracowanie standardów usług świadczonych w ramach polityki prowadzonej na rzecz włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa;

- wdrożenie działań projakościowych w systemie ochrony zdrowia.

11.3. Inwestycje w zdolności instytucjonalne i w sprawność administracji publicznej oraz efektywność usług publicznych na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym w celu przeprowadzenia reform, z uwzględnieniem lepszego stanowienia prawa i dobrego rządzenia.

M.in. na:

- uproszczenie obowiązującego prawa w celu ułatwienia warunków rozpoczynania i wykonywania działalności gospodarczej;

- podnoszenie kompetencji kadr JST w zakresie gromadzenia i analizy informacji (dot. usprawnienie procesu monitorowania wykonywania usług publicznych oraz doskonalenie jakości świadczenia usług administracyjnych istotnych z punktu widzenia prowadzenia działalności gospodarczej);

- wdrażanie standardów zarządzania w jednostkach administracji publicznej w obszarach kluczowych dla podnoszenia poziomu satysfakcji klienta (np.: zarządzanie jakością, zarządzanie

zasobami ludzkimi, obsługa klienta, dostęp do informacji publicznej, etc.);

- wdrażanie w JST najlepszych rozwiązań w zakresie efektywnego zarządzania usługami publicznymi;

- wzmocnienie potencjału administracji publicznej w zakresie realizacji projektów w formule partnerstwa publiczno-prywatnego i zamówień publicznych;

- wypracowanie i wdrożenie standardu strategicznego zarządzania rozwojem w jednostkach samorządu terytorialnego;

- opracowanie i upowszechnienie mechanizmów zwiększających udział obywateli w kształtowaniu polityki rozwoju, w tym: konsultacji i innowacyjnych ich form na etapie założeń polityki przestrzennej, narzędzi partycypacji publicznej, inicjatywy uchwałodawczej mieszkańców, budżetu partycypacyjnego, funduszu sołeckiego, inicjatywy lokalnej.

Tryb konkursowy.

M.in.:

- funkcjonowanie powszechnego systemu monitorowania świadczenia usług publicznych;

- poprawa jakości usług administracyjnych/obszarów działania urzędów, które mają istotny wpływ na warunki prowadzenia działalności gospodarczej;

- zwiększenie udziału obywateli w kształtowaniu, wdrażaniu, monitorowaniu i ewaluacji polityki rozwoju.

2.1 Poszerzenie dostępu do sieci szerokopasmowych, rozwój sieci o wysokiej przepustowości i wspieranie przyjęcia nowych technologii i sieci w gospodarce cyfrowej.

- Budowa, rozbudowa lub przebudowa sieci dostępowej o parametrach co najmniej 30 Mb/s oraz na wsparcie projektów z zakresu budowy, rozbudowy i przebudowy sieci szkieletowej i dystrybucyjnej zapewniającej szerokopasmowy dostęp do internetu, jako uzupełnienie istniejącej infrastruktury telekomunikacyjnej, w tym powstałej w ramach perspektywy finansowej 2007-2013.

Tryb konkursowy.

Przewiduje się możliwość realizacji projektów w partnerstwie publiczno-prywatnym.

- Ograniczenie terytorialne różnic w możliwości dostępu do szerokopasmowego internetu poprzez dalszy rozwój i uzupełnienie istniejącej sieci dostępowej oraz szkieletowej i dystrybucyjnej.

2.3. Wzmacnianiewnformacyjnych dla e-administracji, e-learningu, e-integracji, e-kultury i e-zdrowia w zakresie wspierania e-integracji.

- punkty publicznego dostępu do internetu: rozszerzenie ich dotychczasowej oferty o działalność w zakresie cyfrowej integracji i aktywizacji [koncentracja na grupie zagrożonej wykluczeniem cyfrowym - osobach starszych (50+), niepełnosprawnych, rencistach oraz emerytach-zamieszkałych zwłaszcza na terenach wiejskich i w małych miastach], służące aktywizacji społeczności lokalnych oraz upowszechnianiu korzystania z internetu i nowych technologii poprzez naukę ich zastosowania, tj: naukę korzystania z powszechnych e-usług prywatnych i publicznych (np. e-bankowość, e-deklaracje, e-handel, e-konsultacje społeczne, kontakty międzyludzkie, pomoc w uzyskaniu profilu zaufanego, e-zdrowie itp.), udostępnianie cyfrowych zasobów kultury, pomoc szkoleniową i doradczą dostosowaną do zgłaszanych potrzeb;

- wsparcie podmiotów realizujących inicjatywy o charakterze prospołecznym i ponadregionalnym, skierowane na: podnoszenie kompetencji cyfrowych z nastawieniem na praktyczne ich wykorzystanie, w tym głównie grup wymagających szczególnego rodzaju wsparcia (m.in. osoby niepełnosprawne, osoby w wieku 50+) oraz niemobilne;

- animowanie innowacyjnych działań budujących kapitał społeczny (w tym postawy partycypacyjne) z wykorzystaniem technologii cyfrowych;

- stworzenie innowacyjnych narzędzi podnoszenia umiejętności cyfrowych wśród osób o średnim poziomie kompetencji.

Tryb konkursowy.

- Zwiększenie aktywności cyfrowej grup o najniższych kompetencjach wymagających szczególnego rodzaju wsparcia, głównie przez eliminowanie dotyczących ich barier kompetencyjnych i mentalnych oraz do rozwoju kapitału społecznego i twórczego w oparciu o technologie cyfrowe.