Ekologiczna gmina

Korzystne położenie oraz doskonałe warunki klimatyczne sprzyjają inwestycjom branży budownictwa mieszkaniowego i zakładów o usługach nieuciążliwych, i na takie gmina stawia. Tym bardziej, że realizuje szereg przedsięwzięć, mających na celu poprawę infrastruktury.

Nazwa Kosów Lacki pochodzi od nazwy ptaka (kos) i „Lachów”, czyli Polaków (w potocznym rosyjskim). Miało to wyróżniać miejscowość od sąsiedniego Kosowa Ruskiego, leżącego po drugiej stronie rzeki Kosówki, przepływającej przez miejscowość, gdzie mieszkała ludność rosyjska.

Pierwsze wzmianki o Kosowie pojawiły się w łacińskich dokumentach średniowiecznych, gdzie padła nazwa Cosschovo (np. dokument Konrada Mazowieckiego z ., z którego wynika, że wieś należała do diecezji płockiej). - Data ta uważana jest za początki naszej miejscowości, jednak pewne przesłanki mówią, że Kossowo musiało istnieć już dużo wcześniej. Niemniej dziś Kosów Lacki liczy sobie oficjalnie ponad 800 lat - podkreśla , burmistrz miasta.

W XV w. wieś i tereny przyległe zostały nadane, w zamian za zasługi rycerskie dla ojczyzny, Marcinowi Ciołkowi, staroście pułtuskiemu. Kosów był wówczas wsią rozległą na 3 mile. Rycerzowi nadane zostało również nazwisko Kossowski i herb „Ciołek”. To jeden z najstarszych polskich herbów szlacheckich. Dziś jest herbem miasta i gminy Kosów Lacki.

W 1723 r. miejscowość uzyskała prawa miejskie, po czym straciła je w 1869 r. za czynny udział ludności w powstaniu styczniowym. Mimo to miejscowość nadal się rozwijała. Sprzyjał temu miejski układ przestrzenny wsi, który jest czytelny do dziś oraz pobudowana linia kolejowa Siedlce-Małkinia. Rozplanowanie miasta opiera się o charakterystyczny i rzadko spotykany kształt rynku, a układ ulic daje świadectwo dobrze zaprojektowanego układu urbanistycznego.

Na terenie gminy w czasie wojny istniał hitlerowski obóz zagłady (Treblinka) gdzie zamordowano ponad 1,2 tys. Żydów, Polaków i innych narodowości. Obok obozu znajdował się również karny obóz pracy.

Na początku XX w. Kosów liczył już blisko 1,3 tys. mieszkańców, a po II Wojnie Światowej, mimo rozległych zniszczeń, liczba mieszkańców wzrosła do blisko 1,5 tys. Dziś teren całej gminy zamieszkuje ok. 7 tys. osób.

W swojej powojennej historii Kosów Lacki przynależny był administracyjnie do województw siedleckiego i warszawskiego, a obecnie mazowieckiego. W 2000 r., po 130 latach, odzyskał prawa miejskie.

Miasto i gmina nieprzerwanie się rozwijają. Wydatnie pomocne są tu środki unijne, z których Kosów korzysta od samego początku istnienia takich możliwości (także z funduszy przedakcesyjnych). - W przeciągu tych 8 lat udało się m.in. wybudować oświetlenie uliczne we wszystkich miejscowościach gminy i zwodociągować gminę w 75 proc. (jeszcze 8 lat temu zwodociągowane było niespełna 30 proc.). Liczba ta jeszcze wzrośnie, bo ogłoszony jest już przetarg na budowę kolejnych kilometrów sieci. W sumie na naszym terenie będzie ponad 120 km samej sieci wodociągowej - wymienia burmistrz.

Kosów Lacki jest niezwykle urokliwym miasteczkiem. Choć administracyjnie przynależy do woj. mazowieckiego, to geograficznie, historycznie i pod względem zabytkowej zabudowy ma charakter Podlasia. Ogromne znaczenie w atrakcyjności gminy ma jej położenie i bliskość Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego, dzięki czemu nie pozwolono na powstanie uciążliwego przemysłu, a tereny pozostały czystymi ekologicznie.

- Od początków tereny te omijane były przez wielki przemysł
i dominowało tu głównie rolnictwo. Tak jest zresztą do dziś. Za wyjątkiem samego Kosowa Lackiego, którego rozwój następował wg architektury miejskiej i gdzie powstało nieco zakładów. Choć i one głównie związane są z branżą rolniczą, np. Spółdzielnia Mleczarska, czy Zakłady Mięsne - mówi A. Krasnodębski.

Bogata historia miejscowości pozostawiła wiele zabytków. Najbardziej reprezentacyjny jest neogotycki kościół z 1907 r. Jest do dziś najokazalszą budowlą sakralną na tym terenie. Parafię erygowano w Kosowie już w 1425 r. Należy ona do jednej z najstarszych w tym regionie. W 1964 r. w budynku plebani w Kosowie Lackim odkryto słynne dzieło z XVI w. „Ekstaza św. Franciszka” autorstwa El Greco.

Na terenie gminy zachowały się klasyczne dla terenu Podlasia zespoły dworsko-parkowe w Dębem i Tosiach oraz drewniany dwór w Nowej Wsi. Znajdują się tu również, niezwykle rzadkie, zabytkowe młyny. Najcenniejszym jest drewniany młyn - kiedyś wodny, później elektryczny - w Jakubikach. Wielką wartość historyczną posiada cmentarz żydowski i rzymsko-katolicki.