Cyfrowa administracja? RPO: tak, ale z wyjątkami dla seniorów

Zdaniem RPO przekształcanie dotychczasowych obowiązków „papierowych” w obowiązki cyfrowe nie może następować automatycznie. Zastrzeżenia rzecznika budzi zwłaszcza sytuacja, gdy nie przewidziano odpowiednich przepisów przejściowych, a także możliwych wyłączeń od drogi elektronicznej ze względu na wiek i brak kompetencji cyfrowych. W jego ocenie brak tych przepisów rodzi wątpliwości co do zgodności takich rozwiązań z konstytucyjną zasadą niedyskryminacji oraz wynikającym z Karty praw podstawowych UE obowiązkiem właściwego poszanowania praw osób w wieku podeszłym do godnego i niezależnego życia.

Marcin Wiącek podkreśla, że konieczne jest poświęcenie większej uwagi wykluczeniu osób starszych i przeciwdziałanie temu zjawisku przy stanowieniu prawa dotyczącego cyfryzacji kontaktów z urzędami. Przypomina przy tym niedawną sprawę 60-latki, która wymóg założenia i utrzymywania profilu informacyjnego w systemie teleinformatycznym ZUS (nałożony z początkiem obecnego roku na wszystkich płatników składek) utożsamiła – zapewne ze względu na niejasny zapis ustawy – z obowiązkiem składania deklaracji rozliczeniowych wyłącznie drogą elektroniczną (pisaliśmy o tym: „ZUS: najmniejsi przedsiębiorcy nadal mogą składać dokumenty na papierze”, DGP nr 16/2023). I choć w przypadku płatników zgłaszających do ubezpieczeń do pięciu ubezpieczonych nadal istnieje możliwość przekazywania dokumentów w formie papierowej, to jednak sytuacja ta jasno pokazuje możliwe problemy, jakie niesie za sobą cyfryzacja zadań urzędów administracji publicznej.