Cyfrowa administracja? RPO: tak, ale z wyjątkami dla seniorów
Wymóg realizowania obowiązków wobec państwa, zwłaszcza rozliczeniowych czy sprawozdawczych, tylko w postaci elektronicznej, bez pozostawienia możliwości ich wykonania w postaci papierowej, może prowadzić do dyskryminacji i wykluczenia osób starszych – alarmuje Marcin Wiącek, rzecznik praw obywatelskich. Apeluje więc do Marleny Maląg, minister rodziny i polityki społecznej, o wprowadzanie rozwiązań, które nie prowadzą do takich skutków, w tym rozważenie podjęcia odpowiednich działań legislacyjnych.
Zdaniem RPO przekształcanie dotychczasowych obowiązków „papierowych” w obowiązki cyfrowe nie może następować automatycznie. Zastrzeżenia rzecznika budzi zwłaszcza sytuacja, gdy nie przewidziano odpowiednich przepisów przejściowych, a także możliwych wyłączeń od drogi elektronicznej ze względu na wiek i brak kompetencji cyfrowych. W jego ocenie brak tych przepisów rodzi wątpliwości co do zgodności takich rozwiązań z konstytucyjną zasadą niedyskryminacji oraz wynikającym z Karty praw podstawowych UE obowiązkiem właściwego poszanowania praw osób w wieku podeszłym do godnego i niezależnego życia.
Marcin Wiącek podkreśla, że konieczne jest poświęcenie większej uwagi wykluczeniu osób starszych i przeciwdziałanie temu zjawisku przy stanowieniu prawa dotyczącego cyfryzacji kontaktów z urzędami. Przypomina przy tym niedawną sprawę 60-latki, która wymóg założenia i utrzymywania profilu informacyjnego w systemie teleinformatycznym ZUS (nałożony z początkiem obecnego roku na wszystkich płatników składek) utożsamiła – zapewne ze względu na niejasny zapis ustawy – z obowiązkiem składania deklaracji rozliczeniowych wyłącznie drogą elektroniczną (pisaliśmy o tym: „ZUS: najmniejsi przedsiębiorcy nadal mogą składać dokumenty na papierze”, DGP nr 16/2023). I choć w przypadku płatników zgłaszających do ubezpieczeń do pięciu ubezpieczonych nadal istnieje możliwość przekazywania dokumentów w formie papierowej, to jednak sytuacja ta jasno pokazuje możliwe problemy, jakie niesie za sobą cyfryzacja zadań urzędów administracji publicznej.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.