Czy połączenie spółek ma wpływ na postępowanie o zamówienie publiczne

Skutkiem połączenia spółek przez przejęcie albo przez zawiązanie nowej spółki jest sukcesja uniwersalna (generalna). Zgodnie z art. 494 par. 1 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. Następuje nabycie praw pod tytułem ogólnym, czyli następca prawny nabywa ogół praw i obowiązków w drodze jednej czynności prawnej (uno actu). Sukcesja uniwersalna dotyczy nabycia zarówno praw, jak i obowiązków, na skutek sukcesji następca prawny wstępuje bowiem w całą sytuację prawną poprzednika.

Zakres następstwa prawnego w przypadku łączenia się spółek jest ograniczony przez przepisy szczególne. Przepis art. 494 pr. 2 kodeksu spółek handlowych wskazuje bowiem, że na spółkę przejmującą przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Oznacza to, że sukcesja nie nastąpi w zakresie, w którym wyklucza ją konkretny przepis ustawy lub decyzja administracyjna o udzieleniu zezwolenia, koncesji bądź ulgi. Przykładem takich przepisów jest art. 40 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623), art. 190 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150). W przepisach prawa zamówień publicznych brak natomiast podobnego przepisu szczególnego, wykluczającego w jakimkolwiek zakresie wstąpienie z mocy sukcesji uniwersalnej w prawa i obowiązki zamawiającego.

Nie ma wątpliwości, iż spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana w ramach sukcesji uniwersalnej wstępuje w całą sytuację prawną spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, w tym w wynikającą z wszczętych postępowań w przedmiocie udzielenia zamówień publicznych. Skutkiem powyższego jest uzyskanie przez spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną statusu zamawiającego w tych postępowaniach w rozumieniu prawa zamówień publicznych.

W orzecznictwie podkreśla się, że następstwo prawne nie dotyczy praw, obowiązków i sytuacji prawnych ściśle związanych z organami spółek przejmowanych (tak: SN w postanowieniu z 24 czerwca 2004 r., III CK 178/03, OSNC 2005, nr 6, poz. 111) oraz postępowań wynikłych ze stosunków korporacyjnych, np. powództwa o wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o. (art. 266 k.s.h.) czy powództwa o rozwiązanie spółki z o.o. (art. 271 k.s.h.). W uzasadnieniu powołanego postanowienia Sąd Najwyższy wskazał, że "(...) nie sposób uznać, że organy spółki powstałej w wyniku połączenia powinny podlegać uchwałom walnego zgromadzenia spółki, która została rozwiązana w wyniku połączenia. Brak też racjonalnego uzasadnienia, dlaczego rada nadzorcza nowej spółki miałaby być wybierana z uwzględnieniem postanowień statusu nieistniejącej już spółki lub co więcej, że należałoby zmienić jej skład tylko dlatego, że członkowie rady nadzorczej spółki, która uległa rozwiązaniu w wyniku połączenia, zostali wybrani w sposób sprzeczny z jej statutem".

Organy spółki przejmującej albo spółki nowo zawiązanej nie muszą jednak uzyskiwać odrębnych zgód korporacyjnych do wstąpienia spółek w prawa i obowiązki zamawiającego we wszczętym postępowaniu o zamówienie publiczne oraz nie muszą uzyskiwać dodatkowych zgód korporacyjnych do zawarcia umowy o zamówienie publiczne.

Zgodę na wstąpienie do postępowania o zamówienie publiczne, w tym na zawarcie umowy rozporządzającej majątkiem spółki (do zawarcia której zgodnie ze statutem lub ustawą wymagana jest zgoda określonego organu spółki), właściwe organy wyrażają w uchwale o połączeniu spółek oraz w ramach zgód na takie połączenie.

W sytuacji gdy spółka przejmowana albo jedna ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki wszczęły postępowanie o zamówienie publiczne przed dniem połączenia (i nie zostało ono zakończone), zamieszczając ogłoszenie zgodnie z zasadami określonymi w przepisach art. 40 prawa zamówień publicznych, spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana staje się w wyniku sukcesji uniwersalnej podmiotem obowiązków wynikających z prawa zamówień publicznych (zgody korporacyjne organów spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki należy oceniać wyłącznie z punktu widzenia oceny skuteczności i legalności wszczęcia postępowania o zamówienie publiczne).

Gdyby przyjąć, że na wskazanym etapie postępowania o zamówienie publiczne wymagane jest stanowisko organu spółki (zgoda korporacyjna), a organy te nie wyraziłyby zgody na dalsze prowadzenie postępowania o zamówienie publiczne oraz podpisanie umowy, to wykonanie takiej uchwały stanowiłoby naruszenie przepisów ww. ustawy i działanie niezgodne z prawem. Taka wykładnia przepisów w zakresie sukcesji uniwersalnej jest wadliwa.

UWAGA

Podjęcie uchwały o połączeniu jest wyrazem zgody na jego dokonanie, w tym na warunki, na jakich ma ono być przeprowadzone. W uchwale łączeniowej, jak w każdej uchwale zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia, wyraża się zbiorowa wola wspólników, jako ekonomicznych właścicieli spółki

@RY1@i02/2012/006/i02.2012.006.21500060a.806.jpg@RY2@

Michał Paprocki, radca prawny, wspólnik w Kancelarii Radcowskiej Chmaj i Wspólnicy Sp.k.

Michał Paprocki

radca prawny, wspólnik w Kancelarii Radcowskiej Chmaj i Wspólnicy Sp.k.

@RY1@i02/2012/006/i02.2012.006.21500060a.807.jpg@RY2@

Katarzyna Wróblewska, aplikant radcowski w Kancelarii Radcowskiej Chmaj i Wspólnicy Sp.k.

Katarzyna Wróblewska

aplikant radcowski w Kancelarii Radcowskiej Chmaj i Wspólnicy Sp.k.

Podstawa prawna

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).