Uchwała musi wyłączać prawo poboru dotychczasowych akcjonariuszy

Podwyższenie kapitału zakładowego w trybie subskrypcji prywatnej skierowanej do adresata, któremu nie służy prawo poboru, musi być połączone z wyłączeniem prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy, a uchwała w tym przedmiocie powinna być powzięta najpóźniej razem z uchwałą o podwyższeniu kapitału zakładowego.

Powód Skarb Państwa - minister Skarbu Państwa wniósł o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie uchwał podjętych przez walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki akcyjnej. Jego zdaniem część uchwał została podjęta z naruszeniem art. 416 kodeksu spółek handlowych i art. 433 par. 2 k.s.h. Uchwała nr 14 podwyższając kapitał w drodze emisji nowych akcji skierowanych do określonego adresata, którym nie są akcjonariusze, nie wyłącza prawa poboru akcjonariuszy. W konsekwencji także uchwała nr 15 narusza prawo, wprowadzając do statutu pozwanej zmiany wynikające z uchwał nr 13 i 14. Sąd okręgowy stwierdził nieważność uchwał nr 14 i 15. Wyrok zaskarżyła w całości pozwana, zarzucając naruszenie art. 433 par. 2 k.s.h. oraz art. 425 par. 1 k.s.h.

Sąd apelacyjny uznał, że apelacja nie jest uzasadniona. Przepis art. 431k.s.h. reguluje kwestie związane z podwyższeniem kapitału zakładowego spółki akcyjnej, wskazując m.in. w swym par. 2 dopuszczalne sposoby podwyższenia kapitału zakładowego. Tym sposobem na wypadek podwyższenia kapitału zakładowego w drodze emisji nowych akcji jest także subskrypcja prywatna polegająca na złożeniu przez spółkę oferty i jej przyjęciu przez oznaczonego adresata. Adresatem takiej oferty może być zarówno osoba, której nie służy prawo poboru, a więc osoba trzecia, spoza grona akcjonariuszy, jak i dotychczasowy akcjonariusz, któremu spółka oferuje większy niż wynikający z prawa poboru pakiet akcji. Zastosowanie tego sposobu podwyższenia kapitału zakładowego gdy oferta kierowana jest do osoby spoza grona dotychczasowych akcjonariuszy, musi nastąpić przy uwzględnieniu tych wszystkich uregulowań kodeksu spółek handlowych, które dotyczą także praw akcjonariuszy. Takim przepisem jest 433 par. 1 k.s.h., który stanowi, iż akcjonariusze mają prawo pierwszeństwa do objęcia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych akcji (prawo poboru).

Prawo poboru, rozumiane jako uprawnienie do objęcia akcji nowej emisji, przyznane zatem zostało wyłącznie akcjonariuszom i ma na celu ochronę interesu dotychczasowych akcjonariuszy do zachowania przysługujących im praw udziałowych na wypadek, gdyby zarząd udostępnił akcje nowej emisji albo tylko niektórym akcjonariuszom, albo w ogóle osobom trzecim. W tym celu ustawodawca ustanowił wiele warunków, pod jakimi dotychczasowi akcjonariusze mogą być pozbawieni w całości lub części prawa poboru. Przepisy te - art. 433 par. 1-6 k.s.h., mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a ich naruszenie powoduje nieważność czynności prawnej, w tym uchwał podejmowanych na WZA. Art. 433 par. 2 k.s.h. przewiduje wyraźnie, że nie tylko całkowite, lecz także częściowe pozbawienie akcjonariuszy prawa poboru akcji może nastąpić tylko na podstawie uchwały walnego zgromadzenia. Prawo poboru nie może być bowiem ani ograniczone ani zniesione poprzez zapisy statutu, a jedynie uchwałą walnego zgromadzenia, czyli decyzją akcjonariuszy. Jeśli więc podwyższenie kapitału ma nastąpić w drodze subskrypcji prywatnej adresowanej do osoby spoza grona dotychczasowych akcjonariuszy, to dla uzyskania tego celu konieczne jest wyłączenie prawa poboru akcjonariuszy w tym zakresie, tj. pozbawienie ich uprawnienia do objęcia akcji nowej emisji w podwyższonym kapitale zakładowym, co nastąpić może jedynie na mocy uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy, po spełnieniu nadto dalszych przesłanek wyłączenia prawa poboru.