Forma przejęcia spółki zależy od kondycji finansowej przejmującego

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.21500020a.802.jpg@RY2@

Małgorzata Moskwa, prawnik w Kancelarii Prawnej KKPW

Istnieje wiele możliwości przejęcia kontroli nad spółką kapitałową przez inny podmiot. Przez "przejęcie" należy tu rozumieć nabycie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością - zgodnie z art. 180 kodeksu spółek handlowych lub nabycie akcji spółki akcyjnej na podstawie art. 337 ust. 1 k.s.h. W grę wchodzi tu również nabycie wszystkich składników spółki. Każda z możliwości przejęcia kontroli nad spółką kapitałową doprowadzi do prawnego uzależnienia przejmowanej spółki od innego podmiotu. Jednocześnie nie spowoduje zmiany lub utraty przez nią bytu prawnego. W przypadku zakupu spółki kapitałowej poprzez nabycie jej składników chodzi o przejęcie w drodze kupna organizacyjnie powiązanego kompleksu składników niematerialnych i materialnych spółki kapitałowej przez inny podmiot zgodnie z art. 55¹ oraz art. 55² kodeksu cywilnego. Takie nabycie składników spółki może być dokonane na podstawie jednego tylko aktu sprzedaży. Powinien on dotyczyć wszystkich składników. Może również być realizowane częściowo poprzez sukcesywne nabywanie poszczególnych składników spółki. Oczywiste jest przy tym, że podmiot nabywający w taki sposób spółkę przejmie ją na własność dopiero w momencie, gdy przejdzie na niego własność wszystkich składników spółki, a nie już w chwili nabycia pierwszego składnika, którym przykładowo może być jedna z nieruchomości należąca do spółki. Dopiero bowiem z chwilą nabycia wszystkich składników spółki podmiot nabywający staje się właścicielem takich aktywów jak na przykład koncesje, czy licencje, które uprawniają go do prowadzania działalności gospodarczej w formie wykonywanej przez to przedsiębiorstwo.

Natomiast nabycie spółki kapitałowej poprzez nabycie jej udziałów polegać będzie na przeniesieniu na inny podmiot nie tylko substratu majątkowego udziału w spółce, lecz także prawa członkowskiego, obejmującego prawa i obowiązki wynikające z faktu należenia do spółki. Takie rozumienie przejęcia udziałów w spółce wynika z uchwały Sądu Najwyższego z 20 listopada 1992 r. (III CZP 142/92, OSNC 1993, nr 5, poz. 77). Oznacza to, że nie wolno rozszczepiać praw udziałowych. Zbycie udziału przenosi więc nie tylko prawa majątkowe, ale i niemajątkowe, które nie mogą być samodzielnym przedmiotem zbycia. Takie stanowisko znajduje mocne potwierdzenie w orzecznictwie (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 stycznia 2006 r., sygn. akt I ACa 630/2005, OSA z 2007, nr 10, poz. 33, s. 61). Jeżeli dotychczasowy wspólnik zbywa tylko część udziałów, to spółka zyskuje, obok dotychczasowego, nowego wspólnika. Podobna sytuacja zachodzi, jeżeli zgodnie z umową spółki wspólnik może mieć tylko jeden udział (art. 181 k.s.h.). Wówczas umowa spółki może dopuścić zbycie części udziału i w razie zbycia tej części w spółce pojawia się, obok dotychczasowego, nowy wspólnik. W tym znaczeniu udział w spółce będzie zatem uprawniał przejmującego do kierowania spółką poprzez wykonywanie prawa głosu na zgromadzeniach wspólników i przyjmowania uchwał spółki. Zgodnie z art. 245 k.s.h., o ile umowa spółki nie stanowi inaczej, zwykłe uchwały spółki zapadają bezwzględną większością głosów i dopiero w szczególnych sprawach potrzebna jest kwalifikowana większość głosów. Jednak dla sprawowania pełnej kontroli nad wszystkimi działaniami spółki potrzebne jest posiadanie wszystkich udziałów w spółce.

To jaką formę przejęcia spółki kapitałowej, z wyżej przedstawionych, wybierze podmiot przejmujący jest w praktyce uzależnione od posiadanych przez niego zdolności finansowych. Dla uzyskania pełnego obrazu skutków finansowych przejęcia należy przeto dokładne przeanalizować nie tylko wartości majątkowe nabywanych składników spółki czy ceny sprzedawanych udziałów, lecz również wszystkie skutki, jakie wywołuje nabycie w sferze podatkowej. Częstym przypadkiem nabywania spółki kapitałowej jest sukcesywne nabywanie poszczególnych jej składników. Może to mieć kolosalne znaczenie przy obliczaniu podatku i w konsekwencji stanowić o obejściu obowiązujących przepisów podatkowych.

POL