Nie trzeba godzić się na narzucone rozwiązanie

Likwidacja spółki może być zaniechana jedynie wtedy, gdy wspólnicy uzgodnią inny sposób zakończenia działalności spółki. Sposób ten musi wyraźnie wynikać z umowy lub uchwały podjętej przez wspólników.

C.F. żądał, aby sąd przyznał mu prawo do przejęcia majątku spółki jawnej z obowiązkiem rozliczenia się z występującym wspólnikiem - pozwanym W.B. na podstawie art. 65 kodeksu spółek handlowych. Obaj są jedynymi wspólnikami spółki zajmującej się naprawą samochodów. Pozwany wypowiedział umowę spółki. C.F. proponował mu rozliczenie na zasadach art. 65 k.s.h., pozwany akceptował wyłącznie podział majątku spółki. C.F. nie wyraził na to zgody z uwagi na fakt, że proponowany podział majątku spółki skutkowałby brakiem możliwości funkcjonowania przedsiębiorstwa. Sąd okręgowy przyznał C.F. prawo do przejęcia majątku. Wyjaśnił, że rozwiązanie spółki powodują: przyczyny przewidziane w umowie spółki, jednomyślna uchwała wszystkich wspólników, ogłoszenie upadłości spółki, śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości, wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika, prawomocne orzeczenie sądu. Te sytuacje powodują wszczęcie postępowania likwidacyjnego, a rozwiązanie spółki następuje dopiero po wykreśleniu jej z rejestru. W tej sprawie pozwany skutecznie wypowiedział umowę spółki. Wskutek tego oświadczenia woli spółka przeszła w stan likwidacji, pozostał bowiem tylko jeden wspólnik. Jednakże przed upływem okresu wypowiedzenia powód wniósł pozew oparty na art. 66 k.s.h., domagając się przyznania prawa do przejęcia majątku spółki z obowiązkiem rozliczenia się z występującym wspólnikiem. Wobec tego sąd uznał, że zachodzą wszelkie przesłanki umożliwiające przyznanie powodowi tego prawa. Pozwany wniósł apelację.

Sąd apelacyjny oddalił apelację. Wskazał, że umowa spółki jawnej przewidywała, iż jej wypowiedzenie przez jednego z dwóch wspólników prowadzi do rozwiązania spółki. Jej warunki są więc określone tożsamo z art. 67 k.s.h. Również już po wypowiedzeniu umowy nie doszło do podjęcia uchwały o zmianie treści umowy poprzez przyjęcie innego sposobu zakończenia jej działalności. Z samych okoliczności sprawy wynika, że wspólnicy poprzestali jedynie na wstępnych przygotowaniach do takiego podziału, jednak na skutek nieporozumień do takiego podziału nie doszło, a pozwany zdecydował się na wypowiedzenie umowy spółki. Jego działanie przeczy zatem poczynieniu zgodnych ustaleń między wspólnikami, a tym bardziej doprowadzeniu do zmiany umowy spółki, która przewidywała rozwiązanie jej poprzez likwidację. Jednocześnie zmiana umowy wymagała formy pisemnej pod rygorem nieważności.

W zaistniałej sytuacji złożenie przez pozwanego skutecznego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy musiało prowadzić do likwidacji przedsiębiorstwa, a roszczenie powoda miało temu zapobiec. Skoro bowiem wspólnicy nie porozumieli się do innego sposobu zakończenia działalności, to decyzja w tym względzie mogła zapaść jedynie w postępowaniu sądowym w ramach uprawnień wynikających z art. 66 k.s.h.

z 18 stycznia 2013 r., sygn. akt V ACz 945/12

Oprac. Ewa Maria Radlińska