Do zmowy wystarczy jedno spotkanie

Prawo wspólnotowe (podobnie jak systemy państw członkowskich Unii Europejskiej) zakazuje porozumień i uzgadniania praktyk naruszających konkurencję między przedsiębiorcami. Chodzi przy tym o każdą wymianę informacji, jeżeli może ona prowadzić do wyeliminowania niepewności – jak to określił Europejski Trybunał Sprawiedliwości – związanej z zachowaniem przedsiębiorstw na rynku. Na temat tego rodzaju zmowy ETS wypowiedział się w wyroku dotyczącym pięciu holenderskich operatorów telefonii komórkowych.

Problem rozpoczęło zakazane porozumienie lub uzgodnienie wspólnej praktyki ograniczającej konkurencję z 13 czerwca 2001 r., kiedy to spotkali się przedstawiciele Ben Nederland BV (obecnie T-Mobile), KPN, Dutchtone NV (obecnie Orange), Libertel-Vodafone NV (obecnie Vodafone) i Telfort Mobile BV – później O2 (Netherlands) BV, a obecnie Telfort. Postanowili oni przede wszystkim obniżyć podstawowe wynagrodzenie dla dystrybutorów z tytułu pośrednictwa w zawieraniu umów abonamentowych. Uczynili to w okolicach 1 września 2001 r. Dlatego 30 grudnia 2002 r. Raad van bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (holenderski organ ochrony konkurencji) nałożył na członków zmowy grzywny. Ci jednak zakwestionowali tę decyzję. College van Beroep voor het bedrijfsleven (sąd administracyjny II instancji dla sporów dotyczących handlu i przemysłu) natomiast, do którego wpłynęło odwołanie, zwrócił się do Trybunału o wyjaśnienia.

ETS przypomniał, że uzgodniona praktyka oznacza rodzaj koordynacji pomiędzy przedsiębiorcami, która wprawdzie nie prowadzi do zawarcia umowy we właściwym tego słowa znaczeniu, ale pozwala na współpracę zagrażającą konkurencji. Jeśli zaś chodzi o kryteria oceny, czy tego rodzaju działanie ma charakter antykonkurencyjny, to Trybunał wskazał, że wystarczy, by praktyka mogła oddziaływać negatywnie na konkurencję. Innymi słowy, biorąc pod uwagę kontekst prawny i gospodarczy, w jaki się wpisuje, musi być w stanie zapobiec, ograniczyć lub zakłócić konkurencję na wspólnym rynku. Zdaniem sędziów ETS pojęcie uzgodnionej praktyki obejmuje poza uzgodnieniem poczynionym przez przedstawicieli przedsiębiorców także zachowanie na rynku i związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy nimi. Co więcej, dla zrealizowania antykonkurencyjnego celu nie potrzeba wielu spotkań ani licznych kontaktów. Chodzi tylko o wymianę informacji. I kiedy ustalenie ma charakter punktowy, czyli dotyczy pojedynczego parametru polityki handlowej, a nie uzgodnienia działań kompleksowych, to wystarczy jednorazowy kontakt. Skutkiem tej wykładni sądy krajowe (również sąd holenderski w tej konkretnej sprawie) muszą przyjąć wykładnię ETS dotyczącą zmowy antykonkurencyjnej dokonanej na jednym spotkaniu.