Wybór sądu należy do małżonków

Zasadą obowiązującą w państwach UE jest stosowanie do spraw rodzinnych rozporządzenia dotyczącego jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich. Przewiduje ono kilka kryteriów właściwości sądów, które miałyby rozpoznawać sprawy rozwodowe. Jednym z nich jest obywatelstwo obydwojga małżonków, które w Anglii i Irlandii zostało zastąpione wyznacznikiem wspólnego miejsca stałego zamieszkania. Poza tym z aktu tego wynika konieczność uznawania orzeczeń rozwodowych wydanych w jednym państwie członkowskim w pozostałych państwach Unii. Niedopuszczalne jest również – co do zasady – badanie właściwości sądu, który wydał takie orzeczenie. W niektórych jednak przypadkach, gdy wyrok został wydany przed 1 marca 2005 r., czyli zanim rozporządzenie zaczęło być stosowane, wyjątkowo, bada się właściwość sądu, który orzekł w sprawie. Tak się też zdarzyło w sprawie Węgrów mających również francuskie obywatelstwo. Sąd w Peszcie orzekł 4 maja 2004 r., czyli w kilka dni po przystąpieniu Węgier do UE, rozwód z powództwa Laszlo Hadadiego. A ponieważ jego żona wniosła (przed tą datą) o rozwód we Francji, sąd tego kraju – po peszteńskim wyroku – uznał jej pozew za niedopuszczalny. Kolejne francuskie instancje różnie orzekały w sprawie właściwości sądu węgierskiego. Sąd kasacyjny zwrócił się więc do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem dotyczącym wykładni norm jurysdykcyjnych przewidzianych w rozporządzeniu, skoro małżonkowie posiadają wspólne podwójne obywatelstwo węgierskie i francuskie, lecz nie mieszkają od dłuższego czasu na Węgrzech. Co więcej, jedynym ich powiązaniem z tym krajem jest węgierskie obywatelstwo.

Trybunał stwierdził, że rozporządzenie nie zawiera rozróżnienia związanego z posiadaniem jednego lub kilku obywatelstw. Dlatego przepisy rozporządzenia mówiące o właściwości sądów państwa członkowskiego obydwojga małżonków nie mogą być interpretowane inaczej kiedy mają oni jedno obywatelstwo, a inaczej, gdy posiadają wspólne podwójne obywatelstwo. Tym samym w tym drugim przypadku sąd, do którego wpłynęła sprawa, nie może ignorować faktu, że zainteresowani są również obywatelami innego państwa członkowskiego. Skutkiem tego węgierski sąd mógł orzec rozwód z powództwa L. Haddadiego. Natomiast para z jednym tylko obywatelstwem państwa Wspólnoty zawsze ma możliwość wniesienia sprawy rozwodowej do sądu tego państwa. Również wtedy, kiedy małżonkowie nie mieszkają tam od wielu lat i nie mają faktycznych związków z tym państwem. Tak więc małżonkowie posiadający wspólne podwójne obywatelstwo we Wspólnocie mogą wystąpić o rozwód – według swego uznania – do sądu któregokolwiek z państw, którego są obywatelami. I jeśli wybrany sąd, do którego wpłynęło pismo wszczynające proces, miałby wątpliwości co do swej jurysdykcji, powód powinien powołać się na ten wyrok ETS.