TSUE: Sprawność fizyczna nie jest wprost związana z latami

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) rozpatrywał sprawę Mario Vitala Péreza. Hiszpan zarzucał gminie Oviedo, że ogłaszając konkurs na piętnastu funkcjonariuszy policji, zaznaczyła, że ubiegający się o te stanowiska kandydaci nie mogą mieć więcej niż 30 lat. Zdaniem M. Vitala Péreza wprowadzenie takiego wymogu narusza prawo równego dostępu do funkcji publicznych.

Przedstawiciele gminy Oviedo utrzymywali, że ogłoszenie o konkursie jest zgodne z prawem prowincji Asturia, a konkretnie z ustawą 2/2007 o koordynacji policji lokalnej autonomicznej wspólnoty prowincji Asturia. Zwracali uwagę, że TSUE rozstrzygał podobną sprawę dotyczącą warunków wstąpienia do straży pożarnej w Niemczech. Uznał wtedy wprowadzenie górnej granicy wieku za zasadne (wyrok z 12 stycznia 2010 r. w sprawie C-229/08 Colin Wolf przeciw miastu Frankfurt nad Menem).

Sprawa trafiła do sądu administracyjnego w Oviedo, a ten zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy dyrektywa pozwala przy rekrutacji na stanowisko funkcjonariusza policji lokalnej określić górną granicę wieku na 30 lat. W pytaniu zwrócił też uwagę, że hiszpański Sąd Najwyższy w 2011 roku stwierdził nieważność przepisów ustalających taką granicę przy rekrutacji na stanowisko inspektora policji państwowej. Sąd Najwyższy uznał wówczas, że istnieją mniej restrykcyjne środki niż górna granica wieku, które pozwalają sądzić, że nowo przyjęci funkcjonariusze będą mieli szczególną sprawność fizyczną, niezbędną do prawidłowego wykonywania obowiązków. Jednym z takich środków są np. - jak sugerował wówczas SN - testy sprawnościowe.

W lokalnej ustawie inaczej niż w dyrektywie

Trybunał uznał, że obowiązująca w Asturii regulacja dopuszczająca wprowadzenie granicy wieku jest sprzeczna z dyrektywą Rady 2000/78/WE z 27 listopada 2000 r. ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.Urz. WE z 2000 r. L 303, s. 16). W ocenie TSUE prowincja Asturia wprowadza odmienne traktowanie ze względu na wiek, gdyż konsekwencją ustawy jest fakt, że niektóre osoby jedynie ze względu wiek w porównywalnej sytuacji traktowane są mniej korzystnie.

Trybunał się zgodził, że charakter niektórych obowiązków funkcjonariuszy policji lokalnej, w tym m.in. ochrona osób i mienia, zatrzymywanie sprawców przestępstw i dozór nad nimi oraz patrolowanie prewencyjne, może przemawiać za stawianiem wymogu odpowiedniej sprawności. Dlatego szczególną sprawność fizyczną można uważać za "istotny i determinujący wymóg zawodowy" - w rozumieniu art. 4 ust. 1 dyrektywy 2000/78 - dla wykonywania tego zawodu. Jednak zgodnie z dyrektywą nawet w takich przypadkach odmienne traktowanie może być uzasadnione jedynie "w bardzo niewielu okolicznościach".

TSUE zwrócił uwagę, że przepisy hiszpańskich wspólnot autonomicznych dotyczące funkcjonariuszy policji lokalnej różnią się od siebie pod względem ustalenia górnej granicy wieku wymaganej dla wykonywania tego zawodu. W niektórych z nich ustalono granicę wieku na 30, 35, 36 bądź 40 lat, a w innych nie ustalono żadnej. Poza tym rząd hiszpański w postępowaniu przed TSUE potwierdził, że limit górnej granicy dla kandydatów do policji krajowej został zniesiony.

Strażacy gaszą pożary

Ponadto - jak zaznaczył TSUE - w wyroku Wolf przeciw miastu Frankfurt nad Menem badano, czy ustalenie przy rekrutacji strażaka do służby pożarniczej granicy wieku na 30 lat było zasadne. Próbowano odpowiedzieć, czy służyło to osiągnięciu planowanego celu i czy nie wykraczało poza wymagania niezbędne dla jego osiągnięcia. Trybunał opierał się wówczas na danych naukowych, wedle których niektóre zadania technicznych służb pożarniczych średniego szczebla, np. gaszenie pożarów, wymagają "szczególnie wysokiej" sprawności fizycznej i mogą być wykonywane jedynie przez młodych funkcjonariuszy i tylko niewielu spośród tych, którzy przekroczyli 45 lat.

W ocenie TSUE stopnia sprawności fizycznej, jakiego wymaga się od przyszłych funkcjonariuszy policji lokalnej, nie można porównywać ze "szczególnie wysoką sprawnością fizyczną", jakiej wymaga się od strażaków, z uwagi na odmienną naturę ich obowiązków.

Nie ma dowodu, że sprawność fizyczna wymagana do wykonywania zadań funkcjonariusza policji lokalnej jest nierozerwalnie związana z wiekiem i że nie występuje u osób, które mają nieco więcej lat. W związku z tym brak podstaw, by twierdzić, że zapewnienie dobrego funkcjonowania policji lokalnej wymaga określonej struktury wiekowej i rekrutowania wyłącznie funkcjonariuszy mających do 30 lat.

Wystarczą testy i kształcenie

Dlatego też wprowadzenie górnej granicy wieku jest - w ocenie TSUE - nieproporcjonalne do celu, jaki planowano osiągnąć, czyli sprawnego funkcjonowania lokalnej policji. Trybunał podkreślił, że już w samym ogłoszeniu o konkursie w sprawie rekrutacji przewidziano, że kandydaci na policjantów muszą odznaczać się sprawnością fizyczną i przejść specjalne testy. A z przedstawionych materiałów nie wynika, by ustalenie górnej granicy wieku było właściwe i konieczne. Powinien raczej zostać wprowadzony wymóg odpowiedniego wykształcenia policjantów.

Z ogłoszenia o konkursie zatwierdzonego przez gminę wynika, że przed wstąpieniem do służby kandydaci, którzy wygrali ten konkurs, zobowiązani są do odbycia okresu "kształcenia selektywnego", którego czas trwania ustala regionalna szkoła policji lub gmina. Tymczasem - jak zaznacza TSUE - jedyny przepis odnoszący się do kształcenia funkcjonariuszy policji lokalnej ogranicza się do ogólnikowego stwierdzenia w ustawie o koordynacji policji lokalnej wspólnoty autonomicznej, że "kształcenie, rozwój i specjalizację" członków korpusu policji lokalnej zapewnia szkoła bezpieczeństwa publicznego prowincji Asturii.

z 13 listopada 2014 r. w sprawie C-416/13 Mario Vital Pérez przeciw gminie Oviedo

Elżbieta Dominik

 dgp@infor.pl