Jaki jest zakres informacji udzielanych przez sąd

Czytelniczka, procesująca się z ZUS o emeryturę, występuje w sprawie bez fachowego pełnomocnika.

- Czy z uwagi na skomplikowany charakter sprawy sąd powinien był pouczyć mnie o konieczności ustanowienia adwokata lub radcy bądź wystąpienia o ustanowienie pełnomocnika z urzędu? - pyta pani Teresa z Radomia.

Nie. Sąd nie ma takiego obowiązku.

Zgodnie z art. 5 kodeksu postępowania cywilnego, w razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom procesu występującym bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych (np. o sposobach i terminach zaskarżenia orzeczeń lub sposobie uiszczenia opłaty). Sąd nie ma jednak obowiązku pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności oraz skutkach zaniedbań (por. wyrok SN z 22 lipca 2009 r., I UK 63/09, LEX nr 529764).

W opinii SN tylko w sytuacjach zupełnie wyjątkowych można przyjąć, że naruszenie art. 5 k.p.c. wpływa na wynik sprawy. Jako przykład SN wskazał brak pouczenia o konieczności ustanowienia pełnomocnika osoby głęboko chorej psychicznie. W powołanym orzeczeniu SN przyjął jednak, że nie stanowi już takiego uchybienia brak pouczenia o potrzebie ustanowienia pełnomocnika osoby głuchoniemej. W orzecznictwie przyjmuje się także, że nawet występowanie lekkiej choroby psychicznej nie przesądza o konieczności ustanowienia pełnomocnika. Tym bardziej zatem sąd nie miał obowiązku pouczania o potrzebie ustanowienia go w omawianej sprawie.

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 5 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).