Na rozpowszechnianie wizerunku pracownika potrzebna jest jego zgoda

Tworzenie stron internetowych firm jest coraz bardziej powszechne. Na stronach tych umieszczane są często imiona, nazwiska oraz stanowiska zatrudnionych pracowników. Problem pojawia się wówczas, gdy pracodawca, zamierzając uatrakcyjnić stronę internetową swej firmy, umieszcza na niej fotografie swych podwładnych i to bez uzyskania ich wcześniejszej zgody.

Udostępnienie przez pracownika swego zdjęcia pracodawcy następuje już zwykle na wstępnym etapie rekrutacji, najczęściej bowiem fotografia przyszłego podwładnego stanowi załącznik do składanego CV i podania o przyjęcie do pracy. Samo jednak posiadanie przez pracodawcę fotografii pracownika nie upoważnia go do jej rozpowszechniania. Wizerunek pracownika, jak zresztą każdego człowieka, jest zaliczany do jego dóbr osobistych, które podlegają szczególnej ochronie i to zarówno na gruncie kodeksu cywilnego, jaki i ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przyjmuje się, że wizerunkiem człowieka jest obraz określonej osoby utrwalony w formie obrazu bądź fotografii. Jego publiczne rozpowszechnianie jest obwarowane kilkoma warunkami.

Co do zasady każda osoba, a zatem również pracownik, ma prawo decydowania o tym, czy i w jaki sposób jego wizerunek zostanie rozpowszechniony, a zatem udostępniony szerszemu kręgowi bliżej niezidentyfikowanych osób. Generalnie rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Zgoda ta ma być wyraźna oraz dotyczyć konkretnych warunków jego udostępnienia, a zatem czasu i miejsca jego publikacji, towarzyszącego mu komentarza czy zestawienia z innymi wizerunkami. Przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie przewidują wprawdzie wymogu, aby oświadczenie o wyrażeniu zgody na rozpowszechnienie wizerunku było zawarte na piśmie, jednak taka forma będzie z pewnością bezpieczniejsza na wypadek ewentualnych roszczeń odszkodowawczych.

Istnieją sytuacje, w których pracodawca będzie mógł rozpowszechnić wizerunki swych podwładnych bez konieczności wcześniejszego uzyskiwania na to ich zgody. Dotyczy to trzech przypadków.

Po pierwsze, nie jest wymagane zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku osoby, która stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz czy publiczna impreza. Jest to sytuacja, w której głównym zamierzeniem fotografa jest przedstawienie konkretnego miejsca bądź wydarzenia, a nie znajdujących się tam osób, które mogą być przecież rozpoznawalne. Przyjmuje się, że jeżeli wizerunek osoby ma jedynie charakter uboczny, a więc w razie zastąpienia go fotografią innej osoby nie zmieniłby się charakter całego zdjęcia, to takie rozpowszechnianie wizerunku nie wymaga zezwolenia.

Po drugie, uzyskanie zezwolenia pracownika nie będzie konieczne, wówczas gdy jest on osobą powszechnie znaną, a jej wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez niego funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych czy zawodowych. Dotyczy to głównie osób, którymi interesuje się opinia publiczna, np. polityków czy wysokich urzędników państwowych. Trzeba jednak zaznaczyć, że fotografie tych osób wolno rozpowszechniać tylko wówczas, gdy zostały one wykonane w związku z pełnieniem przez te osoby funkcji publicznych, stąd ich zgoda na rozpowszechnianie jest wymagana zawsze wtedy, gdy zdjęcie dotyczy sfery ich życia prywatnego.

Po trzecie wreszcie, nie jest wymagana zgoda na rozpowszechnienie wizerunku w sytuacji, gdy osoba sfotografowana otrzymała honorarium za pozowanie.

Jeżeli wskazane wyżej wyjątki nie mają miejsca, pracodawca będzie potrzebował na rozpowszechnienie wizerunku swego pracownika jego wyraźnej zgody. W razie jej braku pracownik może zarzucić, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Taki zarzut pociąga za sobą konkretne roszczenia. Jeśli naruszenie wizerunku było bezprawne, pracownik może żądać zaniechania rozpowszechniania jego zdjęcia, a zatem usunięcia go ze strony internetowej firmy, jak również dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, np. złożenia oświadczenia o określonej treści i formie. W sytuacji gdy rozpowszechnienie wizerunku było bezprawne i na dodatek zawinione, osoba poszkodowana może domagać się nadto przyznania jej odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Warto nadmienić, że prawo do wizerunku jest chronione jako oddzielne i niezależne dobro osobiste, stąd jego ochrona przysługuje niezależnie od tego, czy poprzez rozpowszechnienie fotografii pracownika doszło do naruszenia jego czci i godności czy też nie.