Jakie obowiązki mają producenci i sprzedawcy urządzeń RTV i AGD

Ustawa o zużytym sprzęcie określa, że punkty skupu złomu są traktowane jako zbierający odpady elektryczne i elektroniczne. Jednak do tego, aby przedsiębiorca prowadzący taką działalność mógł przyjmować taki sprzęt, konieczne jest zezwolenie na zbieranie odpadów w postaci zużytego sprzętu. Dlatego dopiero po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia można przyjąć starą pralkę. Wcześniej trzeba się jeszcze zarejestrować w rejestrze prowadzonym w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska. Dojdzie też obowiązek prowadzenia ewidencji takich odpadów i składania sprawozdań o masie przyjętych takich elektroodpadów.

Z uwagi na fakt, że w wielu skupach widać rozmontowane nie tylko pralki, ale i lodówki, to warto wiedzieć, że grożą za to wysokie kary. Ustawa określa, że za demontowanie takich urządzeń poza wyspecjalizowanymi zakładami przetwarzania grozi kara od 2 tys. do 100 tys. zł. Jest to związane z tym, że takich urządzeń nie można traktować jak zwykły złom. Muszą one być przekazane do odpowiedniego zakładu przetwarzania. Tym bardziej że np. lodówki zawierają szkodliwe substancje chłodnicze, dlatego demontaż takiego sprzętu powinien odbywać się w zakładzie, który ma do tego odpowiednie narzędzia.

Art. 3, 5 i 70 ustawy z 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. nr 180, poz. 1495 z późn. zm.).

Zgodnie z ustawą o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym obowiązkom tej ustawy podlegają także przedsiębiorcy zajmujący się wprowadzaniem do obrotu elektronicznych zabawek. Tak jak to jest w przypadku firm zajmujących się lodówkami, telewizorami, elektronarzędziami czy czajnikami elektrycznymi. To na takich przedsiębiorstwach spoczywa obowiązek organizowania systemu zbiórki odpadów z tego typu sprzętów i urządzeń.

Zanim firma zacznie wprowadzać na polski rynek urządzenia elektryczne bądź elektroniczne, musi wpisać się do rejestru prowadzonego w GIOŚ. We wniosku o wpis trzeba podać nazwę przedsiębiorstwa i jego adres oraz numery NIP i REGON, jeżeli firma je posiada. Trzeba także określić, jaki sprzęt będzie wprowadzany do obrotu. Należy zatem podać odpowiednią grupę przypisaną do danego sprzętu, jej numer i rodzaj urządzeń - są one podane w załączniku do ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

Trzeba także podać informację o umowie zawartej z organizacją odzysku, o ile przedsiębiorca zdecydował się na powierzenie swoich obowiązków takiemu podmiotowi. Ponadto kopię takiej umowy także trzeba dołączyć do wniosku o wpis. Przyznanym numerem rejestrowym firmy muszą się posługiwać na wszystkich dokumentach związanych z urządzeniami elektrycznymi.

Jeżeli przedsiębiorca nie podpisze umowy z żadną organizacją odzysku, to ma obowiązek złożenia zabezpieczenia finansowego na dany rok kalendarzowy, w którym ma nastąpić zabranie odpowiedniej ilości zużytego sprzętu. Może ono mieć formę depozytu wpłacanego na odrębny rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za niewykonanie obowiązku zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu, unieszkodliwiania zużytego sprzętu oraz złożenia polisy lub innego dokumentu potwierdzającego zawarcie tej umowy do NFOŚiGW.

Art. 7 i 8 ustawy z 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. nr 180, poz. 1495 z późn. zm.).

Przede wszystkim producenci i importerzy mają obowiązek dołączania do wprowadzanego sprzętu informacji o zakazie wyrzucania takich urządzeń wraz z innymi odpadami. Ustawa zobowiązuje przedsiębiorców do informowania także o systemie zbierania zużytego sprzętu. Muszą też uświadamiać konsumentów o potencjalnych skutkach dla środowiska i zdrowia ludzi wynikających z obecności składników niebezpiecznych w sprzęcie. Ustawa nakłada także obowiązek informowania o roli, jaką gospodarstwo domowe spełnia w przyczynianiu się do ponownego użycia i odzysku, w tym recyklingu, zużytego sprzętu. Takie informacje dodatkowo musi otrzymać konsument od przedsiębiorcy. Tym bardziej że w wielu urządzeniach znajdują się niebezpieczne dla zdrowia i środowiska substancje.

W przypadku firm wprowadzających sprzęt gospodarstwa domowego istnieje konieczność przekazania sprzedawcom detalicznym i hurtowym informacji o wysokości kosztów gospodarowania odpadami. Kwota ta obejmuje koszty zbierania, przetwarzania oraz recyklingu. Taki sam obowiązek mają firmy, które wprowadzają narzędzia elektryczne, sprzęt audiowizualny oraz oświetleniowy. Koszt gospodarowania odpadami jest częścią ceny takiego sprzętu i mają one być oddzielnie uwidaczniane nabywcom przez sklepy. Chodzi o to, by konsument przy zakupie np. lodówki widział, ile z kwoty, którą zapłaci, zostanie przeznaczone na późniejszy recykling tego urządzenia. Obowiązku informowania o kosztach gospodarowania odpadami nie mają jednak np. importerzy zabawek elektrycznych czy sprzętu komputerowego.

Art. 22, 23 i 25 ustawy z 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. nr 180, poz. 1495 z późn. zm.).

Firmy wprowadzające na rynek polski sprzęt elektryczny i elektroniczny muszą informować GIOŚ o masie zebranych zużytych urządzeń oraz o masie nowego sprzętu wprowadzonego na rynek. Informację o tym należy przekazywać raz na pół roku. Do 31 lipca trzeba przedstawić w GIOŚ raport o ilości i masie sprzętu wprowadzonego do obrotu w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca danego roku. Natomiast do 15 marca należy przedstawić taką sama informację za okres od 1 lipca do 31 grudnia.

W sprawozdaniu dotyczącym masy wprowadzonych urządzeń na rynek należy podać wszelkie dane teleadresowe firmy i numer NIP oraz odpowiedni numer i nazwę grupy sprzętu, a także jego rodzaj. Każda grupa to inne urządzenia. Przykładowo w grupie pierwszej znajdują się wielkogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego (chłodziarki, pralki, zmywarki). Należy też określić ilość sprzętu wprowadzonego na rynek oraz jego masę. Ponadto, jeżeli urządzenie, które trafiło do sprzedaży, było od razu wyposażone w baterie, to także trzeba o tym poinformować. Dotyczy to m.in. telefonów komórkowych czy zabawek zasilanych ogniwami. Czy właśnie aparatów fotograficznych, do których są akumulatorki. Trzeba podać rodzaj dołączonych baterii, ich liczbę (w sztukach) oraz masę.

W takich samych terminach firmy muszą poinformować GIOŚ o tym, ile zebrały urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Zatem do 31 lipca trzeba poinformować, jaką masę zużytych urządzeń się zebrało w pierwszym półroczu danego roku. Za drugie półrocze dane trzeba przekazać do 15 marca następnego roku. Ponadto do 15 marca po roku, w którym nastąpiło zebranie, trzeba przedstawić sprawozdanie o osiągniętych poziomach zbierania, odzysku i recyklingu zużytego sprzętu.

Art. 24 ustawy z 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. nr 180, poz. 1495 z późn. zm.).

Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym określa, że także punkty serwisowe urządzeń RTV i AGD są w myśl przepisów zbierającym takie urządzenia. Nie oznacza to jednak, że taki punkt ma obowiązek w każdym przypadku przyjąć zużyty sprzęt.

Firmy, które naprawiają telewizory, komputery czy inne sprzęty, powinny przyjąć stare urządzenie, jeżeli klient je zostawi do naprawy, a potem się okaże, że koszt serwisu jest wyższy niż cena zakupu nowego sprzętu. Tak samo jest w przypadku, gdy nie da się naprawić danego urządzenia. Wówczas serwis musi umożliwić klientowi nieodpłatne pozostawienie takiego sprzętu. Serwis następnie może również nieodpłatnie przekazać dany produkt do zakładu przetwarzania.

Są jednak pewne wyjątki, które powodują, że niekiedy nie trzeba przyjmować np. starego telewizora. Tak jest wtedy, gdy dany sprzęt stwarza zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników firmy. Serwis nie musi przyjmować np. telewizora, jeżeli jego właściciel przyniósł go nie w celu naprawy usterki, ale by się go pozbyć.

Art. 3, 37a i 42a ustawy z 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. nr 180, poz. 1495 z późn. zm.).

Łukasz Kuligowski

lukasz.kuligowski@infor.pl