O złamanej w szkole ręce ucznia powinni wiedzieć nie tylko rodzice i służby bhp

W szkołach corocznie dochodzi do niemal 100 tys. wypadków z udziałem uczniów oraz prawie 5 tys. wypadków nauczycieli i innych osób pracujących w oświacie. Organ prowadzący szkołę powinien zostać powiadomiony o każdym z nich.

Nadzór i rejestr

Dyrektor szkoły ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w szkole lub placówce zarówno uczniom, jak i nauczycielom - zgodnie z par. 2 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. nr 6, poz. 69 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie bhp). Podlega on w swoich działaniach organowi prowadzącemu szkołę. Zgodnie z art. 34a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 nr 256, poz. 2572 z późn. zm.; dalej: ustawa o systemie oświaty) organ prowadzący szkołę lub placówkę sprawuje nadzór nad jej działalnością w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów. W tym zakresie nadzorowi podlega m.in. przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bhp pracowników i uczniów, a także przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki.

Do wykonywania tego nadzoru stosuje się odpowiednio art. 33 ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4-6 ustawy o systemie oświaty. Orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza odpowiedzialność organu prowadzącego szkołę za skutki wypadku. [patrz ramka]

Jednym z obowiązków dyrektora jest prowadzenie rejestru wypadków. Wzór rejestru określono w załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie bhp w szkołach. Dyrektor omawia z pracownikami szkoły lub placówki okoliczności i przyczyny wypadków oraz ustala środki niezbędne do ich zapobieżenia.

Kogo zawiadomić

Jeśli w szkole zdarzy się wypadek, to należy przeprowadzić właściwe postępowanie. Pracownik szkoły lub placówki, który dowiedział się o zdarzeniu, powinien niezwłocznie zapewnić poszkodowanemu opiekę i sprowadzić fachową pomoc medyczną. W miarę możliwości powinien też udzielić pierwszej pomocy. Dyrektor lub upoważniony przez niego pracownik szkoły lub placówki ma obowiązek niezwłocznie powiadomić o każdym wypadku:

wrodziców (opiekunów) poszkodowanego,

wpracownika służby bezpieczeństwa i higieny pracy,

wspołecznego inspektora pracy,

worgan prowadzący szkołę lub placówkę,

wradę rodziców.

O wypadku śmiertelnym, ciężkim i zbiorowym również niezwłocznie należy zawiadomić prokuratora i kuratora oświaty. O takim, do którego doszło w wyniku zatrucia, trzeba zaś powiadomić państwowego inspektora sanitarnego.

Do czasu rozpoczęcia pracy przez zespół powypadkowy dyrektor zabezpiecza miejsce wypadku, nie dopuszczając tam osób niepowołanych. Jeżeli tych czynności nie może wykonać dyrektor, wykonuje je upoważniony przez niego pracownik.

Po wypadku

Postępowanie powypadkowe przeprowadza specjalny zespół powołany przez dyrektora. Sporządza dokumentację powypadkową, w tym protokół. Przewodniczący zespołu poucza poszkodowanego lub reprezentujące go osoby o przysługujących im prawach. Postępowanie i sporządzenie dokumentacji powypadkowej, w tym protokołu, należy do obowiązków zespołu. Protokół podpisują członkowie zespołu i dyrektor. Z jego treścią i innymi materiałami postępowania zaznajamia się poszkodowanego pełnoletniego, a także rodziców (opiekunów) osoby małoletniej.

Jeżeli poszkodowany pełnoletni zmarł lub przeszkodą jest stan jego zdrowia, z materiałami postępowania powypadkowego zaznajamia się rodziców (opiekunów).

Protokół powypadkowy doręcza się osobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami postępowania. Egzemplarz pozostaje również w szkole lub placówce. Na wniosek organu prowadzącego doręcza się protokół kuratorowi oświaty. Podpisują go członkowie zespołu oraz dyrektor. W ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia protokołu powypadkowego można złożyć zastrzeżenia do jego ustaleń. Zastrzeżenia składa się przewodniczącemu zespołu ustnie lub na piśmie. Rozpatruje je organ prowadzący.

Mogą one dotyczyć w szczególności:

wniewykorzystania wszystkich środków dowodowych niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego,

wsprzeczności istotnych ustaleń protokołu z zebranym materiałem dowodowym.

Po rozpatrzeniu zastrzeżeń organ prowadzący szkołę lub placówkę może zlecić dotychczasowemu zespołowi wyjaśnienie ustaleń protokołu lub przeprowadzenie określonych czynności dowodowych. Może także powołać nowy zespół, aby ponownie przeprowadzić postępowanie powypadkowe.

W zakresie bhp w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu stosuje się w szkołach przepisy dotyczące ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy.

Obowiązek przestrzegania niezbędnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa młodzieży w szkole nie ogranicza się do wydania konkretnych nakazów, czy zakazów wynikających wprost z przepisów szczegółowych, lecz polega na stosowaniu - wynikających z zasad ogólnych - wszelkiego rodzaju środków ochrony przez nauczycieli wobec powierzonych ich pieczy uczniów. Przy wyborze rodzaju zajęć z wychowania fizycznego i sprzętu sportowego należy uwzględniać nie tylko to, że dana gra jest dopuszczona do zajęć. Trzeba też reagować, gdy młodzież w toku konkretnych lekcji nie przestrzega zasad bezpieczeństwa, np. w takim stanie rzeczy przewidywać realną możliwość zaistnienia wypadku. Należy wówczas przerwać grę, gdy wywołała ona agresywne zachowania uczniów. Obowiązek nadzoru nie ustaje w odniesieniu do młodzieży starszej.

z 2 lutego 2011 r., sygn. akt II CSK 392/10

Z orzecznictwa

Wypadkiem w czasie zajęć szkolnych w rozumieniu par. 2 ust. 2 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 1997 r. w sprawie świadczeń dla pracowników, którzy ulegli wypadkom w szczególnych okolicznościach, oraz świadczeń dla osób niebędących pracownikami (Dz.U. nr 120, poz. 758) jest zdarzenie, jakiemu uległ uczeń przebywający w szkole lub w innej ustawowo określonej jednostce systemu oświaty albo w innym miejscu wyznaczonym przez te placówki oświatowe, w związku z uczestniczeniem w zajęciach szkolnych, podczas których jest realizowany pod nadzorem pedagogiczno-dydaktycznym program nauczania uwzględniający podstawę programową kształcenia uczniów w konkretnej szkole lub klasie.

z 27 września 2002 r., sygn. akt II UKN 385/01

Magdalena Sobczak

magdalena.sobczak@infor.pl