Nieudzielenie absolutorium musi mieć podstawy merytoryczne i podlega kontroli RIO oraz sądów
Absolutorium z tytułu wykonania budżetu jest szczególnym wyrazem kontrolnej funkcji organu stanowiącego. Ze względu na prawne konsekwencje jego nieudzielenia (co równoznaczne jest z podjęciem inicjatywy referendum w sprawie odwołania władz) ma też szczególne znaczenie polityczne. Od lat jednak regionalne izby obrachunkowe oraz sądy konsekwentnie studzą polityczne temperamenty samorządowców, wskazując na szczególny charakter procedury absolutoryjnej i podkreślając, że oceny formułowane w procesie absolutoryjnym muszą mieć ścisły, a w zasadzie wyłączny związek z wykonaniem budżetu (por. chociażby wyroki NSA z 17 lutego 1994 r. sygn. akt SA/Gd 1697/93 czy z 22 marca 1996 r. sygn. akt SA/Gd 3695/95). I choć stanowisko izb i sądów w tej kwestii znane jest od lat, to również i w tym roku nie zabrakło negatywnych opinii i rozstrzygnięć nadzorczych odnoszących się do nieudzielenia absolutorium z powodów innych niż ocena wykonania budżetu. I dzieje się tak, pomimo że w 2018 r. do systemu prawnego wprowadzona została instytucja wotum zaufania dla organu wykonawczego. Choć odnosząca się do niego procedura terminowo zbieżna jest z procedurą absolutoryjną, to jednak w założeniu wotum zaufania ma się odróżniać od absolutorium swym stricte politycznym charakterem, a formułowane w jej ramach oceny mogą być dużo swobodniejsze.
Choć absolutorium to instytucja sędziwa, to wcale nie oznacza, że jest ona pod względem prawnym całkowicie przejrzysta. Interpretacja, a także praktyczne stosowanie przepisów odnoszących się do absolutorium, wciąż nastręcza wielu problemów. Jak w gruncie rzeczy rozumieć wymóg powiązania absolutorium wyłącznie z oceną wykonania budżetu? Ustawa o finansach publicznych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1530) wprost tego nie przesądza. Nie zostały także w niej sformułowane kryteria tej oceny. Biorąc pod uwagę bogate orzecznictwo w tym zakresie (także najświeższe dotyczące absolutorium za rok 2024), ocenę wykonania budżetu zasadniczo wiązać należy z analizą dokumentów, z którymi zgodnie z art. 271 ust. 1 ustawy, organ stanowiący jest zobowiązany zapoznać się przed podjęciem uchwały absolutoryjnej. Są to: sprawozdanie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, sprawozdanie finansowe (wraz ze sprawozdaniem z badania sprawozdania finansowego, jeśli zachodzi taka wynikająca z ustawy konieczność), opinia regionalnej izby obrachunkowej o sprawozdaniu z wykonania budżetu, informacja o stanie mienia jednostki samorządu terytorialnego oraz stanowisko komisji rewizyjnej.
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie i podatkach.
Czytaj raporty, analizy i wyjaśnienia ekspertów.
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie i podatkach.
Czytaj raporty, analizy i wyjaśnienia ekspertów.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.