Gminy nie mogą ograniczać działalności gospodarczej

: Niedopuszczalna jest taka wykładnia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która prowadziłaby do nieusprawiedliwionego ograniczenia zasady wolności gospodarczej.

: Burmistrz – po rozpatrzeniu wniosku spółki – inwestora, na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 56 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 129, poz. 902 ze zm.) odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej. Organ wskazał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego na tym terenie dopuszczono lokalizację jedynie niewielkich, nieuciążliwych urządzeń i obiektów gospodarki komunalnej. Biorąc pod uwagę gabaryty urządzeń, a także wpływ ich pracy na środowisko, planowana inwestycja nie mieści się w kategorii urządzeń dopuszczonych do lokalizacji na tym terenie.

W odwołaniu od tej decyzji inwestor zarzucił m.in. naruszenie przez organ art. 56 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska par. 8 ust. 5 pkt 5 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, art. 20, art. 21, art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 11 Dyrektywy 2002/21/UE. W ocenie spółki żaden przepis obowiązującego planu nie ogranicza lokalizowania infrastruktury technicznej tylko do infrastruktury niewielkiej i nieuciążliwej. Nie wzięto pod uwagę tych ustaleń planu, które dopuszczają rozbudowę sieci radiokomunikacyjnych. Jedynym ograniczeniem jest konieczność zachowania wymogów wynikających z warunków ochrony przed promieniowaniem niejonizującym.

SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. WSA po rozpoznaniu skargi spółki – inwestora uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd podzielił stanowisko spółki, że par. 8 ust. 5 pkt 5 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wyklucza możliwości lokalizacji na tym terenie stacji bazowej telefonii komórkowej operatora. Należy zatem zastosować taką interpretację zapisów planu zagospodarowania przestrzennego, która byłaby zgodna z unormowaniami konstytucyjnymi. Nie można zakładać, że stanowiąc przepisy prawa miejscowego, organ gminy naruszał Konstytucję RP, a tak zaś uczyniłby, gdyby, dopuszczając możliwość rozbudowy istniejącego systemu sieci i urządzeń telekomunikacyjnych oraz radiokomunikacyjnych przez dotychczasowych operatorów, nie pozwalał na takie samo działanie operatorom nowym. W skardze kasacyjnej skierowanej do NSA SKO podniosło zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 prawa ochrony środowiska poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż analiza ustaleń planu o charakterze ogólnym dawała podstawy do twierdzenia, że przewidziany na obszarze charakter ścisłej zabudowy usługowo-mieszkaniowej nie może uwzględniać inwestycji stwarzających określone uciążliwości dla środowiska. NSA utrzymał w mocy orzeczenie WSA.

: NSA wskazał, iż istota sporu zaistniałego w sprawie sprowadza się do określenia właściwej wykładni regulacji zawartych w miejscowym planie. Dokonując w tym kontekście analizy par. 8 ust. 5 pkt 5 planu miejscowego, Sąd wskazał, iż przez pojęcie system sieci i urządzeń telekomunikacyjnych rozumieć należy cały istniejący system sieci służących do zapewnienia dostępu do usług telekomunikacyjnych dla lokalnej społeczności, niezależnie od aktualnych stosunków właścicielskich. W konsekwencji rozbudowa systemu nie może oznaczać wyłącznie rozbudowy infrastruktury sieciowej konkretnego podmiotu, który zainwestował już na danym obszarze. Musi uwzględniać przedsięwzięcia, które zmierzają do powiększenia całego systemu sieci i poprawy jakości świadczonych usług, co może nastąpić również na skutek zwiększenia konkurencyjności, a więc i dopuszczenia nowych podmiotów gospodarczych na dany rynek.

Przyznanie gminie władztwa planistycznego nie może oznaczać, iż sposób i tryb kształtowania ładu przestrzennego pozostawiony został wyłącznemu uznaniu gminy. Przeciwnie, uchwała rady gminy o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stanowi akt prawa miejscowego, który, jak wynika z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, jest źródłem prawa, choć jego obowiązywanie jest ograniczone pod względem terytorialnym do obszaru gminy. Uchwała taka, jako akt podjęty w ramach upoważnienia ustawowego, udzielonego gminie do tworzenia aktów prawa miejscowego, musi respektować postanowienia aktów prawnych powszechnie obowiązujących wyższego rzędu, czyli ustaw oraz wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych. Poszanowanie to oznacza również, iż interpretacja przepisów prawa miejscowego nie może dokonywać się w oderwaniu od zapisów innych aktów prawa powszechnie obowiązującego, w tym wskazanych przez sąd I instancji przepisów Konstytucji RP.

radca prawny

Pogląd NSA ma duże znaczenie dla tych wszystkich przedsiębiorców, którzy zamierzają inwestować na terenach, dla których został przyjęty plan zagospodarowania przestrzennego. Orzeczenie wskazuje bowiem na właściwy sposób interpretacji regulacji zawartych w planach zagospodarowania przestrzennego. Podzielić w tym zakresie wypada wskazanie przez NSA, iż zarówno ustawy regulujące zagospodarowanie przestrzenne, jak i uchwały rad gmin o zatwierdzeniu planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą stanowić instrumentu ograniczającego chronioną konstytucyjnie swobodę działań gospodarczych i nakładać ograniczeń o charakterze podmiotowym w zakresie działań konkurencyjnych podmiotów gospodarczych. Ustrojodawca dopuszcza bowiem ograniczenie działalności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Pogląd NSA, choć wyrażony na gruncie nieobowiązującego już art. 56 ust. 1 – Prawo ochrony środowiska, zachowuje aktualność również pod rządami – obecnie obowiązującego (od 15 listopada 2008 r.) – art. 80 ust. 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 ze zm.).