Zmiana stopnia niepełnosprawności prowadzi do utraty prawa do renty

Prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustaje, gdy ustanie warunek całkowitej niezdolności do pracy

Decyzją z 8 listopada 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Marii U. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, wskazując, że jest ona osobą częściowo niezdolną do pracy, jednakże w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem tej niezdolności nie udokumentowała pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego.

Sąd Okręgowy zmienił powyższą decyzję i przyznał Marii U. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W ocenie sądu, wnioskodawczyni była początkowo całkowicie niezdolna do pracy i legitymowała się ponaddwudziestoletnim okresem składowym i nieskładkowym, a zatem była uprawniona do nabycia renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy bez potrzeby wykazywania pięcioletniego okresu ubezpieczenia przypadającego w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Zmiana stopnia niezdolności do pracy z całkowitej na częściową nie pozbawia jej prawa do renty, gdyż zmianie ulega jedynie wysokość tego świadczenia uzależniona od stopnia niezdolności do pracy.

Stanowisko to podzielił sąd apelacyjny, stwierdzając, że Maria U., która w miejsce warunku określonego w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych spełniła warunek określony w art. 57 ust. 2 tej ustawy - wystarczający do przyznania prawa do świadczenia - nie może być obecnie postawiona w gorszej sytuacji niż ubezpieczony całkowicie niezdolny do pracy, który spełnił warunki określone w art. 57 ust. 1 ustawy. Taki ubezpieczony zachowuje i nadal realizuje prawo do renty w przypadku zmiany stopnia niezdolności do pracy z całkowitej na częściową. W konsekwencji zmiana stopnia niezdolności do pracy może spowodować jedynie zmianę wysokości świadczenia, a nie odmowę jego przyznania na dalszy okres.

Skargę kasacyjną złożył organ rentowy.

W ocenie SN prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte po ziszczeniu się warunków określonych w art. 57 ust. 2 nie jest tożsame z prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy (całkowitej lub częściowej) nabytym wskutek spełnienia wymagań przewidzianych w art. 57 ust. 1 ustawy, a jego istnienie uzależnione jest od utrzymywania się warunku niezdolności do pracy w stopniu sięgającym niezdolności całkowitej.

Jeżeli warunkiem powstania prawa do renty na podstawie art. 57 ust. 2 jest całkowita niezdolność do pracy, to istnienie tego prawa uzależnione jest od utrzymywania się niezdolności do pracy w stopniu całkowitym, a ustanie tego warunku powoduje - z mocy art. 101 pkt 1 ustawy - ustanie prawa do renty.

Przygotował Maciej Kasperowicz