Kiedy szkoła wyższa może usunąć studenta z uczelni

Żak, który zostanie usunięty z listy uczących się w danej szkole wyższej, straci wszystkie uprawnienia. Uczelnia przestanie mu wypłacać pomoc materialną, np. stypendia za naukę czy socjalne, oraz odbierze legitymację. Oznacza to, że osoba taka nie będzie miała uprawnień do korzystania ze zniżek m.in. na przejazdy pociągami, autobusami czy na bilety do kina. Jeśli się nie zgadza z decyzją uczelni o skreśleniu z wykazu, ma prawo się od niej odwołać. Ostatecznie może skierować skargę na drogę sądową.

Zgodnie z art. 190 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym dziekan ma obowiązek skreślenia żaka z listy studentów, w przypadku gdy ten:

● nie podejmie nauki,

● zrezygnuje ze studiów,

● nie złoży w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego,

● zostanie ukarany karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Dopuszczalne jest również usunięcie uczącego się w szkole wyższej w przypadku:

● stwierdzenia braku postępów w nauce,

● nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie,

● niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Uczelnia nie może skreślić z listy studentów osoby, która nie uzyskała wpisu z danego przedmiotu, jeśli z przyczyn niezależnych od niej nie mogła go zdobyć. Takie stanowisko potwierdza orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (I SA/Wa 818/08, niepubl.). Zgodnie z nim bowiem nieuzyskanie wpisów zaliczeniowych nie może być podstawą do wydania decyzji w trybie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, skoro przepis ten jako powód do usunięcia żaka z uczelni wymienia tylko niezaliczenie semestru lub roku. A warunkiem zaliczenia danego okresu studiów jest spełnienie wymagań, tj. zaliczenie zajęć, złożenie egzaminów, odbycie praktyk, co student uczynił.

Nie tylko uczelnia może wykreślić żaka z listy. Również studentowi wolno podjąć taką decyzję. Może tego żądać, jeśli uzna, że oferta dydaktyczna wybranej szkoły mu nie odpowiada i nie chce już płacić za studia. W tym przypadku powinien do dziekanatu dostarczyć pismo o rezygnacji z kształcenia. Należy zaznaczyć, że data złożenia takiego wniosku ma znaczenie, gdyż od tego dnia student traci swoje prawa i obowiązki. Co ważne, od tego momentu nie będzie musiał płacić już za studia, ale też uczelnia wstrzyma mu wypłatę stypendium (jeśli je dotychczas pobierał).

Niektóre szkoły wyższe, mimo wycofania się osoby ze studiów, domagają się zapłaty czesnego za cały rozpoczęty rok akademicki. Takie działanie jest bezprawne. Nie mogą tego robić nawet, jeśli zapis o pobieraniu opłat za cały rok nauki, bez względu na jej kontynuowanie, umieściły w umowie, jaką podpisują ze studentami.

Przypadki, w których uczelnia może usunąć studenta, powinien precyzować regulamin. Jeśli więc ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym pozwala na usunięcie go z listy ze względu na brak postępów w nauce, to w akcie wewnętrznym powinno być dokładnie określone, co konkretnie należy przez to rozumieć (np. że taka okoliczność ma miejsce, gdy osoba ucząca się nie zaliczy wymaganych obowiązkowym programem nauczania egzaminów). Natomiast jeśli uczelnia powołuje się na niewniesienie opłat za studia w terminie, to musi dokładnie określić, kiedy upływa czas na dokonanie takiej płatności.

Poza tym regulamin studiów nie powinien przewidywać pozaustawowych warunków, na podstawie których dziekan ma prawo usunąć studenta ze szkoły. Szczególnie nie może wskazywać dodatkowych okoliczności albo bardziej restrykcyjnych, które nie są wymienione w ustawie.

Wewnętrzny akt prawny, jakim jest regulamin studiów, nie może zaostrzać warunków, na podstawie którzych osoba zostanie skreślona z listy kształcących się. Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym wyraźnie określa, że uczelnia może, ale nie musi, podjąć taką decyzję, jeśli student nie zaliczył zajęć. Gdy regulamin obliguje dziekana do podjęcia takiej decyzji, to jest to niezgodne ze wskazaną ustawą. Bowiem z orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie (II SA/Ol572/09, niepubl.) wynika, że taki zapis regulaminu studiów nie pozostawia organowi uczelni swobody podjęcia decyzji w tym przedmiocie. Ponadto w świetle art. 11 i 107 par. 3 k.p.a. nie wystarczy, aby dziekan wykazał, że została spełniona przesłanka niezaliczenia semestru, musi jeszcze w sposób szczegółowy i przekonujący uzasadnić, że w sprawie musiało zapaść takie a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego.

Najczęściej skreślani z listy studentów są ci, którzy nie obronią się w terminie. W tej sytuacji uczelnia ma również obowiązek uściślić, kiedy mija na to czas (zazwyczaj jest to 30 września). W takim przypadku osoby te mają możliwość wznowienia studiów na jeden dzień potrzebny na obronę. Jednak wówczas szkoła może wymagać wniesienia dodatkowej opłaty, której wysokość powinna określać wcześniej zawarta umowa. Jeśli kwota ta nie została w ten sposób podana (bo na przykład osoba kształciła się na studiach stacjonarnych na publicznej uczelni), to ustala się ją na podstawie oficjalnych tabel opłat, które są uchwalone przez szkołę. Ich wysokość zależy od placówki i średnio wynosi około 500 zł.

Najbardziej kontrowersyjne są sytuacje dotyczące wydalenia studenta z uczelni na podstawie kary dyscyplinarnej. W takim przypadku musi to być poprzedzone odpowiednim postępowaniem komisji albo sądu koleżeńskiego. Usunięcie ze szkoły jest ostatecznością. Uczelnia może zawsze zastosować łagodniejszą karę (np. naganę czy zawieszenie żaka w jego prawach na semestr czy rok akademicki).

Wydanie decyzji o skreśleniu studenta z wykazu osób uczących się musi spełniać wszystkie wymogi postępowania administracyjnego. Powinna ona zawierać uzasadnienie, czyli wskazanie podstawy prawnej z podaniem konkretnych przepisów. W decyzji takiej trzeba więc powołać szczegółowy artykuł ustawy oraz paragraf regulaminu studiów, na podstawie którego została ona podjęta. Pismo o tym dziekan powinien przesłać niezwłocznie listem poleconym na adres wskazany przez studenta.

Wywieszenie kartki na tablicy ogłoszeń nie skutkuje usunięciem z uczelni. Dziekan w tym przypadku nie dopełnił obowiązku poinformowania skutecznie studentów o skreśleniu ich z listy kształcących się. W tej sprawie powinien bowiem wydać decyzję administracyjną, od której osobie zainteresowanej przysługuje odwołanie do rektora, a potem do sądu. Zatem pismo powinno spełniać warunki wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. W tym przypadku za skuteczne poinformowanie o podjętym rozstrzygnięciu rozumie się przesłanie na wskazany przez studenta adres listu poleconego zawierającego decyzję.

Adresat ma 14 dni od jego dostarczenia na odwołanie się od decyzji uczelni. Po tym terminie staje się ona ostateczna i student traci swoje prawa. Dlatego jeśli się z nią nie zgadza, powinien jak najszybciej odwołać się od niekorzystnego rozstrzygnięcia.

Warto także najpierw sprawdzić, czy decyzja spełnia wszystkie wymogi wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. Gdy brakuje np. pouczenia o możliwości odwołania się, to należy wnioskować o jego uzupełnienie. Wtedy termin na wniesienie odwołania będzie biegł od dnia dostarczenia uzupełnienia. Tym samym wydłuża się okres, w którym student zachowuje swoje prawa

Jeśli decyzja spełnia wszystkie wymogi wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego, usunięty z listy żak może zwrócić się pisemnie do rektora, wykazując powody, dlaczego z takim rozstrzygnięciem się nie zgadza. Jeśli rektor podtrzyma decyzję dziekana, jest ona ostateczna, ale tylko w ramach postępowania w uczelni. Oznacza to, że można ją zaskarżyć do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od jej otrzymania. Warto podkreślić, iż taką skargę można wnieść tylko w przypadku wyczerpania środków zaskarżenia albo po wezwaniu na piśmie do usunięcia naruszeń prawa.

Rodzaje kar dyscyplinarnych:

● upomnienie,

● nagana,

● nagana z ostrzeżeniem,

● zawieszenie w określonych prawach studenta na okres do jednego roku,

● wydalenie z uczelni.

W sprawach dyscyplinarnych studentów orzekają komisja dyscyplinarna oraz odwoławcza komisja dyscyplinarna, powołane na okres kadencji. W ich składzie są zarówno nauczyciele akademiccy, jak i uczący się w danej szkole wyższej.

Regulamin studiów nie może przewidywać dodatkowych okoliczności, na podstawie których uczelnia może skreślić żaka z listy. Może jedynie precyzować te, które są wymienione w ustawie

Student, który nie zgadza się z decyzją rektora w sprawie skreślenia z listy kształcących się może zaskarżyć ją do sądu

Osoby, które nie obronią się w terminie zostaną skreślone z listy studentów. Oznacza to, że będą musiały wznowić studia

Urszula Mirowska - Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Art. 190, 211 - 225 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Ustawa z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).

Ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).