Podatnik musi udowodnić złą wolę

W postępowaniu przed sądem administracyjnym może się zdarzyć, że sędzia ze składu orzekającego nie jest osobą bezstronną. W takim przypadku procedura przewiduje wyłączenie sędziego z danej sprawy. Może to nastąpić z mocy prawa bądź też na wniosek strony.

Wyłączenie sędziego z mocy prawa następuje w ściśle określonych przypadkach, np. jest on powiązany z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Niestety w przypadku wyłączenia na wniosek, ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie precyzuje jasno przyczyn odsunięcia sędziego od sprawy. Art. 19 stanowi wyłącznie, że "sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego". W efekcie wnioski składane przez podatników często są przedmiotem sporów.

W jednej z ostatnich spraw, jaką zajął się Naczelny Sąd Administracyjny, podatnik domagał się wyłączenia z jego sprawy całego składu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Powód? Sędziowie, którzy mieli orzekać w sprawie podatnika, w innych postępowaniach wydali niekorzystne dla niego wyroki.

NSA w postanowieniu z 12 marca 2012 r. (II FZ 147/12) oddalił zażalenie podatnika. Według NSA sędzia nie podlega wyłączeniu tylko dlatego, że we wcześniejszych sprawach orzekał nie po myśli podatnika. Ponadto zdaniem sądu we wniosku o wyłączenie nie wystarczy tylko napisać - jak zrobił to podatnik - że skład "jest wrogo nastawiony do jego osoby". Zgodnie z prawem na podatniku spoczywa nie tylko obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia, lecz także okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie bezstronności. NSA uzasadniając swoją decyzje, dodał także, że wyłączeniu nie podlega również sędzia, od którego orzeczeń w identycznych sprawach co podatnika wniesiono skargi kasacyjne do NSA.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 18, art. 19, art. 20 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).