Aby uzyskać rentę, trzeba udokumentować wymagany staż

Warunkiem koniecznym dla uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy jest posiadanie odpowiedniego stażu pracy. Nie dotyczy to jedynie sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze z pracy do domu.

Przesłanki

Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa emerytalna) określają przesłanki uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy. Dla uzyskania tego świadczenia nie wystarcza stwierdzenie samej niezdolności do pracy. Konieczne jest jeszcze posiadanie odpowiedniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz ustalenie, że niezdolność do pracy powstała w czasie wskazanym w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej.

Według art. 58 ustawy emerytalnej warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej:

1) 1 rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat;

2) 2 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat;

3) 3 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat;

4) 4 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat;

5) 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.

Zatem przepis ten uzależnia możliwość uzyskania renty od wykazania przez ubezpieczonego określonego okresu składkowego i nieskładkowego. Okresy te wymienione są w art. 6 i 7 ustawy. Przy czym zasadą jest, że w im późniejszym wieku powstała niezdolność do pracy, tym wymagane jest posiadanie dłuższego okresu składkowego i nieskładkowego.

Istotne jest także, że gdy chodzi o osoby, których niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat, to okres 5 lat powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej.

Ważne jest więc, jak wyglądała sytuacja tych osób w ostatnich 10 latach przed datą złożenia wniosku o rentę lub przed dniem powstania ich niezdolności do pracy. Jeśli bowiem osoby te nie będą posiadały w tych okresach co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, to nie uzyskają renty z tytułu niezdolności do pracy, choćby łącznie (w innych okresach) posiadały znaczny okres ubezpieczenia.

W praktyce jest to częstą przyczyną wydawania przez ZUS decyzji odmawiających przyznania renty.

Długi okres

Pamiętać należy jednak, że od powyższej zasady istnieje wyjątek. A mianowicie zgodnie z art. 58 ust. 4 ustawy emerytalnej przepisu ust. 2 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.

Oznacza to, że osoby posiadające tak długi okres składkowy i będące zarazem całkowicie niezdolne do pracy mogą uzyskać rentę, choćby nie posiadały okresu 5 lat przypadających w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Dopiero więc wykazanie przez ubezpieczonego całkowicie niezdolnego do pracy okresu składkowego w rozmiarze co najmniej 30 lat (mężczyzna) i 25 lat (kobieta) zwalnia go z konieczności wykazywania zarówno tego, iż niezdolność do pracy powstała w okresach ubezpieczenia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania, jak też legitymowania się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym. Tak też wskazywał sąd apelacyjny w wyroku z 7 października 2013 r. (sygn. akt III AUa 2327/12).

W razie wypadku w drodze

W stosunku do tych ogólnych zasad istnieje znaczne ułatwienie dla osób, które uległy wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy i z tego powodu stały się niezdolne do pracy. Polega ono na tym, że nie muszą one wykazywać odpowiednio długiego okresu składkowego i nieskładkowego. Wynika to jednoznacznie z art. 57a ww. ustawy. W związku z tym nawet w razie niewielkiego stażu pracy ubezpieczony, który stał się (co najmniej częściowo) niezdolny do pracy w wyniku wypadku w drodze do lub z pracy, ma możliwość uzyskania renty.

Ważne

Staż w wysokości co najmniej 30 lat (mężczyzna) i 25 lat (kobieta) zwalnia z konieczności wykazywania, że niezdolność do pracy powstała w okresach ubezpieczenia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania

Warunki otrzymania

Renta przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:

jest niezdolny do pracy;

ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;

niezdolność do pracy powstała w okresach wymienionych w art. 57 ust.1 pkt 3 ustawy emerytalnej lub w czasie 18 miesięcy od ustania tych okresów.

@RY1@i02/2014/225/i02.2014.225.03300020f.803.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 57, art. 58 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).