Od zakupów na raty związanych z prowadzoną firmą można odliczać podatek

Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Stanowi tak art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Z kolei kwotę podatku naliczonego stanowi, co do zasady, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług (art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT).

Z powyższych regulacji wynika zatem, że podstawową zasadą dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek tego podatku z wykonywaniem czynności opodatkowanych przez podatnika tego podatku. Aby więc podatnik mógł obniżyć podatek należny o podatek naliczony wynikający z wystawionych faktur VAT, zakupy dokumentowane tymi fakturami muszą być związane (w sposób bezpośredni i bezsporny) z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Zaznaczmy, że powyższa zasada wyklucza możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z nabyciem towarów i usług, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Mogą to być np. czynności zwolnione z VAT lub czynności niepodlegające opodatkowaniu VAT. Ustawodawca dopuszcza zatem możliwość obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego wyłącznie z transakcjami opodatkowanymi, czyli takimi, w wyniku których następuje określenie podatku należnego. Podkreślmy zatem, że odliczenie podatku naliczonego to przysługujące zarejestrowanemu czynnemu podatnikowi podatku od towarów i usług całkowite bądź częściowe prawo do obniżenia kwoty podatku należnego dotyczącego opodatkowanych dostaw towarów i świadczenia usług o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim nabywane lub importowane towary i usługi są lub będą w przyszłości wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej.

Warto tu dodać, że - co do zasady - działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje też czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Analizując przepisy ustawy o podatku od towarów i usług w zakresie prawa odliczania VAT, nie znajdujemy w nich kwestii dotyczących zakupów na raty. Ustawodawca nie wspomina o terminach ani o sposobie zapłaty za dany towar lub usługę. Można zatem przyjąć, że rozłożenie płatności na raty nie ma wpływu na termin odliczenia podatku naliczonego. Ważne jest, aby podatnik otrzymał fakturę dokumentującą zakup oraz posiadał prawo do rozporządzania towarem jak właściciel. Zaznaczmy, że w art. 86 ust. 10 cytowanej ustawy wskazano, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, co do zasady, powstaje w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny. Jeżeli zaś podatnik VAT nie dokona takiego obniżenia w okresie, w którym fakturę otrzymał, może tego dokonać w następnym okresie rozliczeniowym. W art. 86 ust. 12 ustawodawca zawarł jeszcze jeden warunek. Otóż zgodnie z tym przepisem w przypadku otrzymania m.in. faktury za zakup towarów i usług przed nabyciem prawa do rozporządzania towarem jak właściciel albo przed wykonaniem usługi (z pewnymi wyjątkami) - prawo do obniżenia kwoty podatku należnego powstaje z chwilą nabycia prawa do rozporządzania towarem lub z chwilą wykonania usługi.

Przypomnijmy, że kwotę podatku naliczonego zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika:

● z tytułu nabycia towarów i usług,

● potwierdzających dokonanie przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty), jeżeli wiązały się one z powstaniem obowiązku podatkowego,

● od komitenta z tytułu dostawy towarów będącej przedmiotem umowy komisu z uwzględnieniem rabatów.

Przeanalizujmy przypadek, w którym firma dokonywała wielu wydatków w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej. Część z nich wykonywana przed dokonaniem rejestracji dla potrzeb podatku od towarów i usług. Czy od tego typu wydatków można odliczyć VAT? Zaznaczmy, że prawo do obniżenia podatku należnego powstaje u podatnika, o ile wykaże, że zakupy były związane z działalnością opodatkowaną, a warunek rejestracji jest niezbędny wyłącznie do skorzystania przez podatnika z prawa do obniżenia podatku należnego. Realizacja tego prawa następuje poprzez złożenie deklaracji podatkowej, wyrażającej wolę skorzystania przez podatnika z prawa do odliczenia i aby skutecznie zrealizować już powstałe uprawnienie, podatnik musi usunąć najpóźniej przed skorzystaniem z tego prawa wszelkie przesłanki negatywne, w tym brak rejestracji, który uniemożliwia identyfikowanie go jako podatnika. Z treści art. 88 ust. 4 nie wynika jednak, w którym momencie podatnik musi uzyskać status podatnika czynnego VAT, by móc skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Status zarejestrowanego podatnika jako podatnika VAT czynnego jest istotny z uwagi na jego wpływ na realizację podstawowego uprawnienia, tj. prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony. Prawo to podatnik realizuje w dniu złożenia rozliczenia (deklaracji) dla podatku od towarów i usług w obowiązującym terminie do jego złożenia, ponieważ dopiero w dniu złożenia deklaracji podatnik może zrealizować to prawo. Prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności opodatkowanych (art. 86 ust. 1) kształtuje się w danym okresie rozliczeniowym. Zdarzeniem uprawniającym do obniżenia podatku należnego, co wprost wynika z art. 86 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT, jest przy tym zazwyczaj otrzymanie faktury lub dokumentu celnego, a ewentualne późniejsze rozliczenie podatku jest konsekwencją już nabytego prawa do obniżenia kwoty podatku należnego.

Podsumowując zaznaczmy, że prawo do obniżenia podatku należnego powstaje u wszystkich podatników, o ile wykażą, że zakupy były związane z bieżącą lub przyszłą działalnością opodatkowaną, a warunek rejestracji jest niezbędny wyłącznie do skorzystania przez podatnika z prawa do obniżenia podatku należnego.

Ustawa o VAT nie pozbawia podatnika prawa do dokonania odliczenia VAT od zakupów poczynionych przed rejestracją, o ile występują przesłanki, iż zakupione towary i usługi będą wykorzystywane do bieżącej (lub przyszłej) działalności opodatkowanej (oraz ewentualnie spełniać inne warunki określone w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług). Niemniej ustawodawca narzucił podatnikom chcącym dokonać odliczenia VAT od poczynionych nabyć obowiązek rejestracji jako podatnik VAT czynny

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Art. 86 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).