Najem za 1 zł nie ochroni przed podatkiem

Wdrugiej połowie 2013 roku i na początku 2014 roku Ministerstwo Finansów urządziło podatnikom festiwal spełnionych i niespełnionych marzeń z tematem przewodnim: VAT od samochodów. Czerwiec 2013 r. - Tajemniczy wniosek derogacyjny "antysamochód z kratką" II (pierwszy, nieudany, był w 2012 roku); II półrocze 2013 r. - serial: Nic nie powiem, nic nie ujawnię i nikt mnie nie zmusi (mimo wyroku sądu administracyjnego I instancji ministerstwo nie chciało ujawnić treści wniosku derogacyjnego); 17 grudnia 2013 r. - Hura, jest decyzja; 23 grudnia 2013 r. - Mamy projekt; grudzień 2013 r. - styczeń 2014 r. - seria krótkich form artystycznych: Od kiedy nowe przepisy; marzec albo kwiecień, albo kiedyś - wielki finał: Zmiany w VAT.

Efekt? Podatnicy nie wiedzą, od kiedy i w jakim ostatecznie kształcie będą obowiązywały nowe przepisy dotyczące VAT od samochodów. Próbują jednak planować, jak najmniej na nich stracić. Z wcześniejszych (skąpych) informacji wynikało, że podatnik będzie mógł odliczać cały VAT z faktur zakupowych dotyczących nabycia, używania, eksploatacji samochodów osobowych, jeżeli będzie je wykorzystywał wyłącznie na potrzeby działalności. Wówczas pojawiły się koncepcje (sam je proponowałem), że osoba fizyczna mająca dwa lub więcej samochodów przeznaczy jeden z nich wyłącznie na potrzeby działalności i będzie odliczała 100 proc. VAT od wszystkiego, a resztę wykorzysta w sposób mieszany i odliczy 50 proc. (wprawdzie przy eksploatacji straci, ale przy paliwie zyska). Albo że osoba prawna nie będzie darmowo udostępniała pracownikom samochodów na potrzeby prywatne, lecz zawrze z nimi odpłatne umowy, w efekcie których samochody będą służyły wyłącznie działalności gospodarczej, co będzie dawało prawo do 100-proc. odliczenia VAT. Miało być pięknie.

Niestety, sen się skończył wraz z projektem. Co się bowiem okazało, gdy projekt ujrzał światło dzienne? Otóż projektodawca przyjął automatyczne i ogólne założenie, że samochody osobowe (poza wyjątkami wprost wskazanymi w przepisach, np. agregat elektryczny, ale już np. karawan nie) służą nie tylko do działalności gospodarczej, ale też do zaspokajania innych potrzeb. Jeżeli podatnik ma samochód inny niż namaszczony w przepisach jako dający pełne odliczenie VAT naliczonego, a twierdzi, że służy on wyłącznie działalności gospodarczej, to musi: A. Prowadzić szczegółową ewidencję przebiegu pojazdu; B. Poinformować o prowadzeniu ewidencji organ podatkowy (czytaj: zaprosić, by za jakiś czas organ zweryfikował prawdziwość jej danych); C. Informować w ciągu 7 dni o zmianach (bo inaczej podatnik straci prawo do 100 proc. VAT). Jak obserwuję, takie wymogi bardzo skutecznie zniechęcają podatników i wygaszają wszelkie ogniska wywrotowych działań odliczeniowych w VAT od samochodów.

Odnośnie do pomysłu z odpłatnym udostępnieniem pracownikowi samochodu - owszem, sprawdzi się on, ale tylko wtedy, gdy samochód jest przeznaczony wyłącznie do odsprzedaży lub oddania w odpłatne używanie, i to przy dodatkowym warunku, że odsprzedaż lub odpłatne używanie tych pojazdów stanowi przedmiot działalności podatnika! Gdyby jednak podatnik zdecydował się na zastosowanie takiego rozwiązania, to musi zadbać, by czynsz najmu był rynkowy. Inaczej narazi się na zarzuty, że omija prawo i stosuje nielegalną optymalizację. Jednym słowem nie dość, że zostanie pozbawiony prawa do pełnego odliczenia, to dodatkowo będzie miał kłopoty karne skarbowe. Warto bowiem pamiętać, że zawarcie umowy za symboliczną złotówkę oznacza wyraźny i bezsprzeczny przychód po stronie pracownika, w którym za zaległość odpowiada pracodawca.

Myślę, że warunki te skutecznie pozbawią firmy złudzeń, iż najem pracownikom samochodu to dobry pomysł na odliczenie VAT.

Zawarcie umowy za symboliczną złotówkę oznacza wyraźny przychód po stronie pracownika, w którym za zaległość odpowiada pracodawca

@RY1@i02/2014/022/i02.2014.022.07100020a.802.jpg@RY2@

Radosław Kowalski doradca podatkowy

Radosław Kowalski

doradca podatkowy