Decyzja nieostateczna, płatność niewymagalna, a jednak...

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) podatnik nie jest zobowiązany do zapłaty kwoty zaległego podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji wymiarowej. Jednak w przypadkach określonych w art. 239b Ordynacji podatkowej organ może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności.

Jednocześnie istnieją okoliczności, w których podatnik, mimo braku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, będzie musiał zapłacić kwotę podatku wynikającego z decyzji nieostatecznej. W szczególności może to nastąpić w przypadku, gdy organ podatkowy, wydając zaświadczenie o stanie zaległości podatkowych, wskaże w zaświadczeniu kwoty zaległości wynikające z nieostatecznej decyzji, co może utrudnić lub wręcz uniemożliwić funkcjonowanie podatnika. Takie działanie organów podatkowych zdarza się w praktyce, mimo że jest niezgodne z przepisami i orzecznictwem sądów administracyjnych. Jednocześnie otrzymanie przez podatnika zaświadczenia o braku zaległości podatkowych wymagałoby złożenia zażalenia na odmowę wydania przez urząd skarbowy zaświadczenia o treści żądanej przez podatnika w trybie art. 306c Ordynacji podatkowej, co może być dosyć czasochłonne. W konsekwencji podatnik staje przed dylematem, czy mimo prowadzenia sporu z organami podatkowymi należy wpłacić zaległy podatek wynikający z nieostatecznej decyzji, czy też poczekać na wydanie ostatecznej decyzji, narażając się na opisane powyżej niedogodności.

Należy zatem rozważyć, jakie są potencjalne konsekwencje zapłaty kwoty podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji. W szczególności orzecznictwo sądów administracyjnych jest rozbieżne co do kwestii, czy wpłata kwoty zaległego podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego zgodnie z art. 59 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wydawałoby się, że ostatecznie ta kwestia została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 18 sierpnia 2010 r. (sygn. akt II FSK 470/09) potwierdził, że zapłata w wykonaniu nieostatecznej decyzji prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 59 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Jednak odmienne stanowisko zostało zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 15 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Gl 464/10) czy też przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 4 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Sz 316/10).

W przypadku uznania, że zapłata podatku prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, organy podatkowe mogą uznać dalsze prowadzenie postępowania podatkowego za bezprzedmiotowe i tym samym mogą wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Należy wskazać, że tego rodzaju decyzja byłaby oczywiście niewłaściwa, co znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Gl 464/10). Jednak sam fakt, że niezbędna jest droga sądowa w celu wykazania, że zapłata podatku wynikającego z decyzji nieostatecznej nie powinna skutkować umorzeniem postępowania podatkowego, powoduje istotne ryzyko dla podatników, którzy chcieliby uzyskać zaświadczenie o braku zaległości podatkowych oraz uwolnić się od ewentualnej konieczności zapłaty karnych odsetek.

Zapłata podatku wynikającego z decyzji nieostatecznej nie powinna skutkować umorzeniem postępowania

@RY1@i02/2012/040/i02.2012.040.07100020b.802.jpg@RY2@

Tomasz Rysiak, radca prawny w Kancelarii Prawniczej Magnusson

Tomasz Rysiak

radca prawny w Kancelarii Prawniczej Magnusson