Kiedy podatnik straci ulgę w podatku od spadków i darowizn

@RY1@i02/2011/055/i02.2011.055.086.0010.001.jpg@RY2@

Paweł Małecki doradca podatkowy w Kancelarii Doradztwa Podatkowego Pama

Zgodnie z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.) w przypadku nabycia własności (współwłasności) budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego albo udziału w takim prawie:

1) w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, darowizny lub polecenia darczyńcy przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej,

2) w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do II grupy podatkowej,

3) w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do III grupy podatkowej, które sprawowały opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym, przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów przez notariusza - nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 mkw. powierzchni użytkowej budynku lub lokalu.

Jednym z warunków korzystania z tej ulgi jest konieczność zamieszkiwania będąc zameldowanym na pobyt stały w nabytym w spadku (darowiźnie) lokalu lub budynku przez 5 lat:

a) od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego - jeżeli w chwili złożenia zeznania lub zawarcia umowy darowizny nabywca mieszka i jest zameldowany na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku,

b) od dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka i dokona zameldowania na pobyt stały w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego.

Zbycie lokalu lub budynku w tym okresie powoduje konieczność zapłaty podatku od spadków i darowizn na podstawie nowej decyzji ustalającej ten podatek bez uwzględnienia ulgi mieszkaniowej.

Nie zawsze jednak zbycie lokalu lub budynku nabytego w spadku (darowiźnie) wiąże się z utratą prawa do ulgi. Nie stanowi podstawy do wygaśnięcia decyzji o prawie do ulgi mieszkaniowej:

1) zbycie udziału w budynku lub lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość, albo spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych, albo

2) zbycie budynku lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (udziału w budynku lub lokalu), albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków lub miejsca zamieszkania, a przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży na nabycie innego budynku lub lokalu mieszkalnego (udziału w budynku lub lokalu) albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), albo budowę innego budynku lub lokalu nastąpiło w całości w okresie dwóch lat od dnia zbycia i łączny okres zamieszkiwania w zbytym i nabytym budynku lub lokalu, potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały, wynosi 5 lat.

W praktyce pojawiają się wątpliwości, kiedy można mówić o konieczności zmiany warunków lub miejsca zamieszkania. Przyjmuje się, że "konieczność" oznacza sytuację wyjątkową, tj. kwalifikowaną, nieodzowną potrzebę zmiany warunków lub miejsca zamieszkania. Konieczność taka ma miejsce np. w przypadku, gdy zmiany tej wymaga stan zdrowia uprawnionego do ulgi lub jednego z członków jego rodziny. Przesłanką zaistnienia konieczności zmiany warunków lub miejsca zamieszkania mogą być również trudne warunki materialne podatnika (np. przeznaczenie środków pieniężnych pochodzących ze sprzedaży mieszkania na zakup lokalu o mniejszej powierzchni i z niższym kosztami utrzymania, w wyniku czego nastąpi poprawa położenia materialnego podatnika). Przykładem sytuacji, gdy można mówić o konieczności zmiany warunków lub miejsca zamieszkania, jest otrzymanie przez obdarowanego (lub członka jego rodziny) oferty pracy w odległej miejscowości.

EM